ၶိူဝ်းၵူၼ်းၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉၼႆႉ ၵမ်ႈၼမ် ၶိူဝ်းၵျပၼ်ႊ တေပဵၼ်ၶိူဝ်းဢၼ်မီးပၢႆးယူႇလီၶိုၵ်ႉၶႅမ်ႉလႄႈ ဢွၵ်းဢေႃ လႅတ်းၽၢႆ ၼႆ ၽႂ်ၽႂ်ၵေႃႈတေၵႆႉလႆႈဢၢၼ်ႇမႅၼ်ႈႁၼ်မႅၼ်ႈ ၼႂ်းလိၵ်ႈၼႂ်းလၢႆးယူႇ။   ၽူႈၶူၼ်ႉၶႂႃႉလၢႆတူၼ် လၢႆၸဝ်ႈတိုၼ်းယိုၼ်ယၼ်မႃးပီယၢဝ်းၶၢဝ်းႁိုင်။ထိုင်မိူဝ်ႈလဵဝ် မိူင်းၵျပၼ်ႊ တိုၵ်ႉပဵၼ်မိူင်းဢၼ်လုမ်ႈၾႃႉ လႆႈယွင်ႈဢၢမ်းၶွႆ ၼႂ်းလွင်ႈလုမ်းလႃးပၢႆးယူႇလီ ။ ၼႂ်းၶိူဝ်းၵူၼ်းၵျပၼ်ႊၵမ်ႈၼမ်ၼႆႉ ပွင်ႇၸႂ်ၼိူဝ် လွၵ်းပိူင် ဢီႊၶီႊၵႃႊဢိ ၼၼ်ႉလီလီလႄႈ ဝၢၼ်ႈမိူင်းၵေႃႈၸင်ႇၶိုၼ်ႈယႂ်ႇၶိုတ်းၵၢပ်ႈၶိုတ်းၸၼ်ႉယူႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ်။  

ၵၢပ်ႈယၢမ်းလဵဝ် ႁဵတ်းသင်ၵေႃႈ လႆႈႁိပ်ႈလႆႈၼႅတ်ႈ ၊ ၵႂႃႇလႂ်ပႆလႂ်ၵေႃႈ ပေႃးပဵၼ်ဢွင်ႈတီႈၵူၼ်းၵိုၼ်းၼႆ ပေႉၵႅၼ်ႇ သုၵ်ႉသၵ်ႉ ဢူၼ်ဢၢၼ် ။ မၢင်ပွၵ်ႈဢၼ်လႂ်လီဢၼ်လႂ်ၸႃႉ ပေႃးဢမ်ႇတၼ်းဝူၼ်ႉ။

ပဵၼ်ၵၢပ်ႈပၢၼ် ဢၼ်လႆႈၶႄႉၶႅင်ႇ ႁိပ်ႈၼႅတ်ႈႁဵတ်းလႄႈ မၢင်ပွၵ်ႈတူဝ်ၸႂ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ႁဵတ်းၵၢၼ်ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈသင် ပေႃးဢမ်ႇမီးတီႈပွင်ႇ ။ မၢင်ပွၵ်ႈၵေႃႈ ထိုင်တီႈၵမ်းဢၼ်ဢမ်ႇဝူၼ်ႉပွင်ႇႁၼ်လီၼိူဝ်တူဝ်ၵဝ်ႇသေ ၶႂ်ႈယွမ်းၵၢၼ်ႉၸၢတ်ႈပၢၼ်ၵူၼ်းၵႂႃႇၵေႃႈမီး ။

မၢင်ၸိူဝ်း တေယၢမ်ႈဝူၼ်ႉႁၼ်ဝႃႈ ႁဵတ်းသင် ဢႃယုပေႉၸဵဝ်းယႂ်ႇ ၊ ၶၢဝ်းယၢမ်းပေႉမႃးဝႆး ယင်းပႆႇ လႆႈႁဵတ်းသင်ၼႆၸိူဝ်းၼႆႉ ။ တီႈတႄႉမၼ်း ႁဵတ်းၵၢၼ်မႃးဢမ်ႇယင်ႉဢမ်ႇလိုဝ်ႈ။

တီႈမႃးပၢႆးဝူၼ်ႉဢၼ်ၼႆႉတႄႉၵေႃႈ ၵမ်ႈၼမ် ပဵၼ်ယွၼ်ႉ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ပဵၼ်ၵူၼ်းဢၼ် ပႆႇလႆႈ လွင်ႈဢွင်ႇမၢၼ်ၼႂ်ၸူဝ်ႈပၢၼ်တေႉတေႉ ပႆႇပႆသဵၼ်ႈတၢင်းမႅၼ်ႈၼႆၵေႃႈဝႃႈလႆႈ ။

 ထိုင်မႃးၼိုင်ႈၸူဝ်ႈၼိုင်ႈပၢၼ်ယဝ်ႉသေတႃႉ ပႆႇႁၼ်ငဝ်းလၢႆးတႃႇၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇလႆႈၼၼ်ႉလႄႈ ၵမ်ႈၼမ် ၸင်ႇၶႂ်ႈထၢမ်ၶိုၼ်းတူဝ်ၵဝ်ႇမႃး ။

ၵူၼ်းထႅင်ႈသႅၼ်းၼိုင်ႈသမ်ႉ မီးၼႃႈၵၢၼ်တႃငၢၼ်းလီ ငိုၼ်းလိူၼ်လီ မီးၼႃႈႁိူၼ်းတဵမ်ထူၼ်ႈယဝ်ႉသေတႃႉ ဢမ်ႇပႆႇမီးတၢင်းသိူဝ်းၸႂ် ၊ ပႆႇမီးလွင်ႈႁၢၼ်ႉၸႂ်ၼိူဝ်ၸၢတ်ႈပၢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၊ ပႆႇႁၼ်ဝႃႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇတဵမ်ထူၼ်ႈသေဢမ်ႇၵႃး ပႆႇမေႃဢဝ်ၵုင်ႇမုၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼႆၸိူဝ်းၼႆႉ မီးတင်းၼမ်။

လွင်ႈပဵၼ်မႃးၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ယွၼ်ႉ ဢၼ်ၶႂ်ႈပဵၼ်လႄႈ ဢၼ်ပဵၼ်ယူႇၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဢၼ်လဵဝ်ၵၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မၢင်ၸိူဝ်း ၶႂ်ႈပဵၼ်မေႃယႃ ၵူၺ်းၵႃႈ ယွၼ်ႉငဝ်းလၢႆးၵူႈလွင်ႈလွင်ႈသေ သမ်ႉႁဵတ်းဢၼ်ဢမ်ႇၵဵဝ်ႇၶွင်ႈၵၼ်တင်းမေႃယႃ ၼႆၸိူဝ်းၼႆႉ မၼ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈသၢႆလဵဝ်ၵၼ် ။

မၢင်ၸိူဝ်းၵေႃႈ ႁူႉဝႃႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇလူဝ်ႇလႅၵ်ႈလၢႆႈႁဵတ်းၸွမ်းၼင်ႇၶႂ်ႈပဵၼ်ဝႃႈၼႆသေတႃႉ သမ်ႉၵူဝ်ၵူၼ်းႁိမ်းႁွမ်း ထၢင်ႇတႂ်ႈထၢင်ႇၼိူဝ် ၵူဝ်ပဵၼ်တီႈသႄႉတီႈၼႄးၼႆသေ ဢမ်ႇတွၼ်ႉႁတ်းလႅၵ်ႈၶၢႆႉလၢႆႈၸူး ဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၶႂ်ႈလႆႈၶႂ်ႈပဵၼ်ၶႂ်ႈႁဵတ်းၼၼ်ႉသေပွၵ်ႈ။

မၢင်ၸိူဝ်း တေႃႇပေႃးသုတ်းသဵင်ႈသၢႆၸႂ်ၵေႃႈ ယင်းဢမ်ႇႁတ်းလၢတ်ႈဝႃႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၶႂ်ႈပဵၼ်သင်ၼႆလူးၵွၼ်ႇ။ ၵမ်ႈၼမ် ဝူၼ်ႉတႃႇၵူၼ်းၼမ် ဝူၼ်ႉတႃႇၵေႃႉႁၵ်ႉ ဝူၼ်ႉတႃႇၼႃႈႁိူၼ်း ဝူၼ်ႉတႃႇၵူၼ်းႁိမ်းၶၢင်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉသေ ထိုင်တီႈလိုမ်းဝူၼ်ႉပႃးတႃႇတူဝ်ၵဝ်ႇ ၵုမ်ႇၸွမ်းၸႂ်တၢင်ႇၵေႃႉၵူၺ်း တၢင်းယိူင်းဢၢၼ်းဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၶႂ်ႈပဵၼ် ၸူမ်ႁၢႆၵႂႃႇ သုတ်းသဵင်ႈၶၢဝ်းယၢမ်းၵႂႃႇပႅတ်ႈ လၢႆလၢႆၵေႃႈမီး ။

သင်ဝႃႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၵေႃႈ ပႃးၼႂ်းသႅၼ်းဢၼ်ပႆႇပွင်ႇၸႂ်တူဝ်ၵဝ်ႇ ပႆႇႁၢၼ်ႉၸႂ်လႆႈၼႂ်းတူဝ်ၵဝ်ႇ ႁၼ်ဝႃႈ ပႆႇသိူဝ်းၸွမ်း ၸၢတ်ႈပၢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼႆၸိုင် ယႃႈၽူမ်ႈၸႂ်လဵၵ်ႉသင် ယွၼ်ႉဝႃႈ ၼႂ်းမိူင်းၵူၼ်းၼႆႉ ဢမ်ႇမီးႁဝ်းၵေႃႉလဵဝ် ဢၼ်ပဵၼ်ၸိူင်ႉၼႆ။

မီးလွၵ်းလၢႆး တႃႇထတ်းတူၺ်းၸၢတ်ႈပၢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇယူႇ ဝႃႈ မၼ်းလူဝ်ႇသင်လႄႈ ၸင်ႇပႆႇပဵင်းပေႃးႁၢၼ်ႉၸႂ် ၼႂ်းၸၢတ်ႈပၢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇလႆႈ ။ ၼၼ်ႉတႄႉၵေႃႈ ပဵၼ်လွၵ်းလၢႆး ဢီႊၶီႊၵႃႊဢိ Ikigai ပဵၼ်ၽႃသႃ ၵျပၼ်ႊ ။ ဢီႊၶီႊ ၼႆႉပွင်ႇဝႃႈ “ၸၢတ်ႈပၢၼ်” ၊ ၵႃႊဢိ ၼႆႉပွင်ႇဝႃႈ တီႈပွင်ႇ “ၵႂၢမ်းမၢႆ”  ဢီႊၶီႊၵႃႊဢိ ၼႆၵေႃႈ မီးတီႈပွင်ႇဝႃႈ တီႈပွင်ႇၸၢတ်ႈပၢၼ် ၊ ၵႂၢမ်းမၢႆၸၢတ်ႈပၢၼ်ၼႆၼၼ်ႉယူႇ။

ပိူင်လူင်တႄႉၵေႃႈ ပဵၼ်လွၵ်းလၢႆးတႃႇႁႃ ၶေႃႈယိူင်းဢၢၼ်းၸၢတ်ႈပၢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼၼ်ႉၵူၺ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ ။ တႃႇႁူႉလႆႈၸႅင်ႈလႅင်းၼၼ်ႉ  ၼႂ်းတွၼ်ႈ ဢီႊၶီႊၵႃႊဢိၼႆႉတႄႉ တေၸႅၵ်ႇဝႆႉ 4 ၶၵ်ႉတွၼ်ႈ ။

1) လွင်ႈသူင်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ(ႁိုဝ်) ဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇဝႆႉၵႃႈၶၼ် What you love?

2) ဢၼ်လုမ်ႈၾႃႉတိုၵ်ႉလူဝ်ႇ ၊ ၵၢၼ် တိုၵ်ႉမႅၼ်ႈၸွမ်းငဝ်းလၢႆးလုမ်ႈၾႃႉ  What the world needs?

3) ၵၢၼ်ဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇႁဵတ်းယူႇၼၼ်ႉသမ်ႉလႆႈသင်(လႆႈငိုၼ်းႁႃႉ လႆႈၽွၼ်းလီတၢင်ႇဢၼ်) What you can be paid for?

4) လွင်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇလူင်ႉလႅၼ်ႇၵတ်ႉၵႃႈ What are you good at?  ၼႆၸိူဝ်းၼႆႉ။

ဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ႁဵတ်းယူႇၵူႈဝၼ်းၼၼ်ႉ ပေႃးဝႃႈပဵၼ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼႆၵေႃႈ လူဝ်ႇလႆႈပဵၼ်ဢၼ် ၸဝ်ႈၵဝ်ႇလႆႈၸႂ် ။ ဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇလႆႈၸႂ်သေႁဵတ်းယူႇၼၼ်ႉၵေႃႈ သင်ဝႃႈ လီတေႃႇတူင်ႇၵူၼ်း (ႁိုဝ်) လုမ်ႈၾႃႉ  ၊ ငိုၼ်းၵေႃႈလႆႈ ၊ သမ်ႉပဵၼ်ၵၢၼ်ဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇလူင်ႉလႅၼ်ႇထႅင်ႈၼႆၸိုင် ပွင်ႇဝႃႈ ၶဝ်ႈၼႂ်းပိူင် ဢီႊၶီႊၵႃႊဢိ ယဝ်ႉ။

တူဝ်ယၢင်ႇမၼ်း မိူၼ်ၼင်ႇ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇပႃးၸႂ်ၾၢႆႇတႅမ်ႈလိၵ်ႈ ၊ ဝၢႆးသေတႅမ်ႈလိၵ်ႈယဝ်ႉ မီးၵူၼ်းပၼ်ႁႅင်းၼမ် ၊ မီးၽွၼ်းလီတႃႇတူင်ႇၵူၼ်း ထိုင်တီႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇၸိုဝ်ႈလိုဝ်းၼႂ်းၵႄႈၵူၼ်းၼမ်  ။ ပဵၼ်မႃးၵူၼ်းသူပ်းယမ်ၵႂၢမ်းၵႃႈၵေႃႉၼိုင်ႈသေ ၽွင်းၼၼ်ႉ တေမီးၸုမ်းဢၼ်ၵမ်ႉယၼ်ပၼ် တေမီးပႃးႁႅင်းငိုၼ်း ၊ ႁႅင်းၵူၼ်းၸိူဝ်းၼႆႉ မႃးၸွမ်း ။

လွင်ႈၼႆႉယဝ်ႉ ၸင်ႇတေပဵၼ်ၵၢၼ်ဢၼ် မႅၼ်ႈၸွမ်းၸၢတ်ႈပၢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ လႄႈ မီးၽွၼ်းလီတႃႇ တူင်ႇၵူၼ်းသေဢမ်ႇၵႃး ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၵေႃႈ တေမီးတၢင်းသိူဝ်းၸွမ်းၸၢတ်ႈပၢၼ် ။

ပိူင်လူင်တႄႉ ဢမ်ႇလႆႈတူၺ်းၽွၼ်းဢၼ်လႂ်ဢၼ်ၼၼ်ႉသေႁဵတ်းၵူၺ်း ။ ဢမ်ႇလႆႈမွင်းငိုၼ်းမွင်းၶမ်း ဢၼ်လဵဝ်သေႁဵတ်း ၊ ဢမ်ႇလႆႈမွင်းၸိုဝ်ႈလိုဝ်းဢၼ်လဵဝ်သေႁဵတ်း ။ ပိူင်လူင် လူဝ်ႇလႆႈပဵၼ်ၵၢၼ် ဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ သူင်ႁၵ်ႉ ၊ မႅၼ်ႈၸွမ်းတူင်ႇၵူၼ်း ၊ လႆႈငိုၼ်း(ႁိုဝ်)လႆႈၽွၼ်းလီသေပိူင်ပိူင် ၊ ပဵၼ်ၵၢၼ်ဢၼ်လူင်ႉလႅၼ်ႇ ႁႂ်ႈမႅၼ်ႈႁွႆးလဵဝ်ၵၼ် ၸင်ႇဝႃႈ ဢီႊၶီႊၵႃႊဢိ ။

ၵူၼ်းၵေႃႉဢၼ် မႅၼ်ႈၸွမ်းလွၵ်းဢီႊၶီႊၵႃႊဢိၼၼ်ႉ  တေမူၼ်ႈၸွမ်းၼႂ်းၵၢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ပၢႆးတူဝ်ပၢႆးၸႂ်တေလီ ။ ၾၢင်ႁၢင်ႈၵူၼ်းၵေႃႈ တေလီတူၺ်းမႃးလိူဝ်ၵဝ်ႇ ၼႂ်းပပ်ႉ ဢီႊၶီႊၵႃႊဢိၼၼ်ႉတႄႉ ပႃးဝႆႉဝႃႈ ပေႃးမႅၼ်ႈၸွမ်း လွၵ်းဢၼ် လၢတ်ႈမႃး ၵူၼ်းတေၼုမ်ႇ ဢႃယုတေယိုၼ်းယၢဝ်းၼႆထႅင်ႈလူးၵွၼ်ႇ။

မၢင်ၸိူဝ်း တေဢၢင်ႈၸိုဝ်ႈ ဢီႊၶီႊၵႃႊဢိသေ လၢတ်ႈဢွၵ်ႇပၢၵ်ႇဝႃႈ သိူဝ်းၸွမ်းမူၼ်ႈၸွမ်း ၼႃႈၵၢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇယဝ်ႉ ၼႆသေ ႁူဝ်ယုင်ႈႁူဝ်ယုၺ်း ဢမ်ႇပဵၼ်ၵိၼ်ပဵၼ်ယမ်ႉ ၊ ဢမ်ႇလုမ်းလႃးပၢႆးယူႇလီ ၊ ဢမ်ႇဝႆႉၵႃႈၶၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈမီး။

တႃႇတေဢမ်ႇပဵၼ်ၼၼ်ၼၼ်ႉ တၵ်းလူဝ်ႇႁဵတ်းၸွမ်းၼင်ႇ ၶေႃႈပႃႈတႂ်ႈၼႆႉထႅင်ႈ –

1) ယူႇႁႂ်ႈၸိုၼ်ႈသႂ်လႅတ်းသႅဝ်းယူႇတႃႇသေႇ ယႃႇလိုဝ်ႈ

ယႃႇပေလိုဝ်ႈဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈ ဢမ်ႇလႆႈလိုဝ်ႈၵၢၼ် – ႁႂ်ႈမေႃၸႂ်ႉဢွၵ်းဢေႃ ဝူၼ်ႉၶပ်ႉသေပိူင်ပိူင် ၊ တူင်ႉၼိုင် ၾိုၵ်းသၢၼ်း တႃႇပၢႆးယူႇလီ။  ၵူၼ်းၶိူဝ်းၵျပၼ်ႊၶဝ်ၼႆႉ ၶဝ်တိုၼ်းဝႆႉၼမ်ႉၼၵ်းၼိူဝ်လွင်ႈၼႆႉလႄႈ ၵမ်ႈၼမ် ဢႃယု 80 90 ၵေႃႈ ယင်းတိုၵ်ႉႁၼ်ၼုမ်ႇ။

 2)  ယႃႇႁိပ်ႈၼႅတ်ႈ

ႁဵတ်းၵၢၼ်ႁိပ်ႈၼႅတ်ႈၼႆႉ ၸဵဝ်းယဝ်ႉဝႃႈၼႆသေတႃႉ တီႈၽိတ်းတီႈပိူင်ႈမၼ်းၵႆႉၼမ်။ ၽိူဝ်ႇတႃႉ တေႁိပ်ႈ တႃႉ ဝႆႉၶၢဝ်းယၢမ်း ဝူၼ်ႉၶပ်ႉလီလီသေ ၸင်ႇႁဵတ်းၵႂႃႇတႅတ်ႈတႅတ်ႈတေႃးတေႃးၼၼ်ႉလီသေၼၼ်ႉ။ ၸႂ်ၵေႃႈၼိမ် ၊ ၽွၼ်းလီၵေႃႈတေၼမ်ပႃး ဝႃႈၼႆ။

3) ယႃႇၵိၼ်ယူႇသေႇသေႇ

မၢင်ၸိူဝ်း တွင်ႉမႆႈၼႆသေ တေသွၵ်ႈၵိၼ်တၢင်းၵိၼ်ဢၼ်ယွႆႈဢၼ်ယႅမ်း ။ မၢင်ၸိူဝ်းၵိၼ်ၶဝ်ႈၽၵ်းယဝ်ႉၵေႃႈ တိုၵ်ႉထၢမ်ႁႃ ၶွင်ဝၢၼ်ထႅမ်ၸွမ်းတၢင်းလင်ထႅင်ႈ။ လွင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ ၶိူဝ်းၵျပၼ်ႊၶဝ် ဢမ်ႇတွၼ်ႉႁဵတ်း။ တေႃႉတႄႉၵိၼ်ႁႂ်ႈမႅၼ်ႈၸွမ်းပၢႆးယူႇလီၵူၺ်း။

 4)  လိူၵ်ႈႁဵတ်းၵေႃႉ မိတ်ႉသႁၢႆ ဢူၺ်းလီ

လွင်ႈမီးဢူၺ်းၵေႃႉ လီၼႆႉၵေႃႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈတူဝ်ၸႂ်သိူဝ်းသႃႇ မီးမင်ႇၵလႃႇဢၼ်ၼိုင်ႈ ၊ ဢမ်ႇလႆႈဝူၼ်ႉၼမ် ဢမ်ႇၶမ်ၸႂ် ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ႁႂ်ႈဝႄႈၵူၼ်းဢၼ် တေပဵၼ်ၽေးတွၼ်ႈတႃႇတူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ။

5) ႁၢင်ႈႁႅၼ်းႁႂ်ႈတူဝ်ၶိင်းႁၢင်ႈလီလႄႈလီတူၺ်း

ႁႂ်ႈပၼ်ၶၢဝ်းယၢမ်းလဵၼ်ႈႁႅင်း ၊ ၾိုၵ်းသၢၼ်း တႃႇပၢႆးယူႇလီ။ဢမ်ႇလႆႈၵႂႃႇပိတ်ႉမၢၵ်ႇၼင် ၶႄႉၶႅင်ႇ ပၢင်လဵၼ်ႈႁႅင်း သင်သေတႃႉ ၵႆႉလႅၼ်ႈ ၵႆႉပႆ ၶီႇလႅင်ႊ ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ တဵမ်ထူၼ်ႈယူႇ။ ဝႆႉၸႂ်ဝႃႈ ႁႂ်ႈတူဝ်ၶိင်းႁၢင်ႈလီလိူဝ်ၵဝ်ႇ ၼႂ်းဝၼ်းၵိူတ်ႇတေထိုင်ၼႆႉ။

6)ယုမ်ႉလႄႈ

ယႃႇလိုမ်းယုမ်ႉၼႂ်းၵူႈဝၼ်းဝၼ်း။ဢၼ်မီးၵႃႈၶၼ်ၼႂ်းၸၢတ်ႈပၢၼ်ၼႆႉ တၢင်းယုမ်ႉၵေႃႈပႃး။ ပေႃးယုမ်ႉတေႃႇပိူၼ်ႈ ပိူၼ်ႈတေယုမ်ႉတေႃႇႁဝ်းၶိုၼ်း။ တူၼ်ႈတူဝ်တူၼ်ႈၸႂ် တေၵတ်းယဵၼ်။

7)ယူႇၸွမ်းသၽႃႇဝ

ဢွၵ်ႇလႄႇလၢဝ်းၸွမ်းပႃႇၸွမ်းထိူၼ်ႇ တီႈမီးၼမ်ႉလိၼ်ႁိၼ်ၽႃ ၶဵဝ်ၸမ်ႉလူမ်းလီၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸႂ်တေသိူဝ်းပိူင်ၼိုင်ႈ။တေထူၺ်ႈၸႂ်ဢိမ်ႇ ၊ ပၢႆးဝူၼ်ႉ ၺၢၼ်ႇတွင်းမၢႆ တေၶိုၵ်ႉလိူဝ်ၵဝ်ႇ။တေလႆႈပၢႆးဝူၼ်ႉၶပ်ႉမႂ်ႇမႂ်ႇ။

8)မေႃဢဝ်ၵုင်ႇမုၼ် လႄႈ မေႃယိၼ်းၸူမ်း

ယိၼ်းၸူမ်းလႄႈ ဢဝ်ၵုင်ႇမုၼ်ၸွမ်း ဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇမီးဝႆႉ ။မိူၼ်ၼင်ႇ ပေႃႈမႄႈ ၊ ပီႈၼွင်ႉၸိူဝ်ႉၶိူဝ်း ၊ ဢူၺ်းၵေႃႉ ၊ ၽူႈႁူမ်ႈၽၢၵ်ႈၼႃႈၵၢၼ် လႄ ဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ လႆႈပိုင်ႈဝႆႉ ၸိူဝ်းမီးၸႂ် လႄႈ ဢမ်ႇမီးၸႂ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။

9) ႁႂ်ႈမေႃယူႇၸွမ်းပိတ်ႉၸုပၼ်ႇ(ယၢမ်းလဵဝ်)

ယႃႇမႆႈၸႂ်ပႃႈၼႃႈ ယႃႇဝူၼ်ႉၶိုၼ်းပႃႈလင် ဢၼ်တေႁဵတ်းႁႂ်ႈၸူၵ်ႉၸႂ်။ ၶတ်းၸႂ်ယူႇၸွမ်းငဝ်းလၢႆးမိူဝ်ႈလဵဝ်လႄႈ သိူဝ်းၸွမ်းဢၼ်တိုၵ်ႉပဵၼ်ယူႇမီးယူႇၼႆႉ။

10) ႁဵတ်းၸွမ်းၶိုၼ်းလွၵ်း ဢီႊၶီႊၵႃႊဢိ ၼၼ်ႉထႅင်ႈ

ႁႃၵၢၼ်ဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇႁၵ်ႉ ၊ ဢၼ်တူင်ႇၵူၼ်းတိုၵ်ႉမွင်းပႂ်ႉ ၊ ၵၢၼ်ဢၼ်လႆႈငိုၼ်းႁိုဝ်ဢမ်ႇၼၼ် လႆႈသေပိူင်ပိူင်ဢၼ်တေပဵၼ်ႁႅင်းၸႂ်တႃႇသူႈထႅင်ႈ။ ႁႂ်ႈပဵၼ်ၵၢၼ်ဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇလူင်ႉလႅၼ်ႇၵႂႃႇၼၼ်ႉၵေႃႈ ႁႂ်ႈထႅမ်ၼမ်ႉၵတ်ႉယူႇတႃႇသေႇ။

ပေႃးႁဵတ်းၸွမ်းၼင်ႇ ဢၼ် ပိူင်ဢီႊၶီႊၵႃႊဢိ မီးဝႆႉၼၼ်ႉၵူၺ်းၵေႃႈ ၸၢင်ႈႁႃႁၼ်လႆႈ ၵႃႈၶၼ်ၸၢတ်ႈပၢၼ်တူဝ်ၵဝ်ႇသေ တေသိူဝ်းၸွမ်းၼႂ်းၼႃႈတီႈၵၢၼ်ငၢၼ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇမႃးဢမ်ႇႁၢင်ႉ။

ႁူႉမႃးၸွမ်း – ၵၢၼ်လူဢၢၼ်ႇ ၊ ၵၢၼ်ထွမ်ႇ လႄႈ  ဢၼ်လႆႈႁူႉမႃးႁဵၼ်းမႃးၸိူဝ်းၼႆႉ