ၵိူတ်ႇပဵၼ်ၵူၼ်းမႃး ၼိုင်ႈၵေႃႉ ၊ ပဵၼ်ၵူၼ်းမႃးၼိုင်ႈၸူဝ်ႈၼိုင်ႈၸၢတ်ႈၼႆႉ တူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ မီးၽွၼ်းလီ တႃႇတူဝ်ၵဝ်ႇၸိူင်ႉႁိုဝ်လႄႈ မီးၽွၼ်းလီတႃႇတူင်ႇၵူၼ်းၸိူင်ႉႁိုဝ်ၼႆ ၵမ်ႈၼမ် တေဢမ်ႇတၼ်းဝူၼ်ႉ သွၼ်ႇထတ်းတူၺ်း ။ ၵုမ်ႇမိုင်ႉၸိုၼ်ႇ ႁဵတ်းသၢင်ႈဢၼ်ၼႃႈၵၢၼ် ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၵူႈဝၼ်းဝၼ်းၼၼ်ႉၵူၺ်း။  မၢင်ပွၵ်ႈဢမ်ႇၶႆႈဢမ်ႇၼၢဝ်ၵေႃႈ မိူၼ်ႁၢင်ႈဢမ်ႇမီးႁႅင်းၸႂ်တေႃႇသူႈၵႂႃႇမိူဝ်းၼႃႈၵေႃႈ ၵႆႉယၢမ်ႈမီး ၵၼ်ယူႇ။လွင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ မၼ်းပဵၼ်တၢင်းပဵၼ်ယူႇသႅၼ်းၼိုင်ႈလူၺ်ႈတူဝ်ၵဝ်ႇဢမ်ႇႁူႉတူဝ် တၵ်းလူဝ်ႇၸႂ်ႉလၢႆးတၢင်းယႃၸႂ် Well- being (ၸူဝ်ႈပၢၼ်လီ) သေထတ်းတူဝ်ထတ်းၸႂ်။  

ၽွင်းႁဵတ်းၵၢၼ်တႃႇထႅမ်လွၵ်းပဝ်ႇတူဝ်ၵဝ်ႇယူႇလႄႈသင် ႁဵတ်းၵၢၼ်ၸွႆႈထႅမ်တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းယူႇလႄႈသင် ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၸွင်ႇယၢမ်ႈထတ်းတူၺ်း တူဝ်တင်းၸႂ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇႁိုဝ်? လိူဝ်သေမေႃႁူႉဝႃႈ လူဝ်ႇႁိပ်ႈၼႅတ်ႈတႃႇဝူၼ်ႉ တႃႇသၢင်ႈ ၼႃႈၵၢၼ် ၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ ၸွင်ႇ ယၢမ်ႈထၢမ်တူၺ်းတူဝ်ၸႂ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇဝႃႈ သိူဝ်းႁႃႉတုၵ်ႉ ၊ မႆႈၸႂ် ၶီၸႂ် မွင်ၸႂ် မွၵ်ႈၵႃႈႁိုဝ်ၼႆၸိူဝ်းၼႆႉ ။

ၼႂ်းၸူဝ်ႈပၢၼ်ၵူၼ်းၼႆႉ လွင်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉပၢႆးတူဝ် လႄႈ ပၢႆးၸႂ် ၼမ်လႄႈဢေႇတႄႉ တိုၼ်းမီးၵိုၵ်းပိုၼ်းၽႂ်မၼ်းမႃးယူႇ ။ မၢင်ၵေႃႉၵေႃႈ ၵုမ်ႇမိုင်ႉၸိုၼ်ႇ တႃႇၶိုၼ်ႈယႂ်ႇတူဝ်ၵဝ်ႇ တႃႇၸုမ်း တႃႇၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်းၵူၺ်း ဢမ်ႇတွၼ်ႉ ဝူၼ်ႉသွၼ်ႇတူၺ်း ၼႂ်းတူဝ်ၼႂ်းၸႂ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇလီလီ။

ယွၼ်ႉဢမ်ႇၾၢင်ႉမႅၼ်ႈပၢႆးတူဝ်ပၢႆးၸႂ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇလႄႈ ဢမ်ႇၵိုင်ႇလီႁိူဝ်ႉႁႅင်းၵေႃႈလႆႈႁိူဝ်ႉႁႅင်း ဢမ်ႇၵိုင်ႇလီဢွၵ်ႇ တေႃးသယႂ်ႇၵေႃႈ မီးတေႃးသယႂ်ႇမႃး ၊ ၵုမ်းၸႂ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇယၢပ်ႇမႃး ၊ ႁဵတ်းမႅၼ်ႈဢၼ်ဢမ်ႇမီး ၽွၼ်းလီ တႃႇတူဝ်ၵဝ်ႇလႄႈ တႃႇၵူၼ်းၼမ်မႃးၸွမ်း။

ဝၼ်းလိူၼ်ပီ ပူၼ်ႉၵႂႃႇသေ ၵမ်းလိုၼ်း ထိုင်တီႈတူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၶုၺ်ႉႁၼ်ဝႃႈ ယူႇၼႂ်းမိူင်းၵူၼ်းလူင်ၼႆႉ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈသင် ဢမ်ႇမီးၽွၼ်းလီသင် ၼႆသေ ၶၢတ်ႇလွင်ႈမုင်းမွင်း လႄႈ လွင်ႈယုမ်ႇယမ်တူဝ်ၵဝ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ယွမ်းလူင်း။ လွင်ႈၼႆႉ ႁွင်ႉဝႃႈ ပၢႆးယူႇလီၵဵဝ်ႇၵပ်းပၢႆးၸႂ် Mental Health ။

မၢင်ၵေႃႉ ၶတ်းၸႂ်ႁဵတ်းၵၢၼ် ၶတ်းၸႂ်ႁဵၼ်းယူႇၵေႃႈ မိူၼ်ႁၢင်ႈတၢင်းယိူင်းဢၢၼ်းၶၢတ်ႇႁၢႆ မၢင်ၵမ်းၵေႃႈ ဢမ်ႇပွင်ႇၸႂ်ၼိူဝ်တူဝ်ၵဝ်ႇဢၼ်ႁဵတ်းႁႃယူႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉၶိုၼ်း။

ယွၼ်ႉပၢႆးတူဝ်ပၢႆးၸႂ်ၼၼ်ႉၵူၺ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ ႁဵတ်းႁႂ်ႈလွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈ လႄႈ ၾိင်ႈယၢမ်ႈတူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ လႅၵ်ႈလၢႆႈမႃးလူၺ်ႈဢမ်ႇႁူႉတူဝ် ။ ၵမ်ႈၼမ် လႅၵ်ႈလၢႆႈၸူးတၢင်းႁၢႆႉၵူၺ်း ဢၼ်လႅၵ်ႈလၢႆႈၸူးတၢင်းလီမီးၵမ်ႈဢေႇၵူၺ်း ။

ၼႂ်းတွၼ်ႈၼႆႉ တေတေႃႉတႆႇၶႆႈၼႄ လၢႆးယူတ်းယႃ ႁိုဝ်ဢမ်ႇၼၼ် လၢႆးႁႄႉၵင်ႈ လွင်ႈႁၢႆႉၸႃႉဢၼ်တေ ၶဝ်ႈမႃးၼႂ်းၸၢတ်ႈပၢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ။ ၸဵပ်းမႆႈၶႆႈၼၢဝ်တႄႉ ၼႄမေႃယႃလႆႈ သိုဝ်ႉယႃၵိၼ်လႆႈယူႇသေတႃႉ သင်ဝႃႈ ၵဵဝ်ႇလွင်ႈပၢႆးၸႂ်မႃးၼႆ တိုၼ်းလူဝ်ႇႁူႉဝႆႉ လၢႆးတၢင်းWell- being။

 ၵူၼ်းႁဝ်းၵေႃႉၼိုင်ႈလႄႈၵေႃႉၼိုင်ႈၼႆႉ ၼမ်ႉၵတ်ႉလႄႈႁႅင်းၶၢမ်ႇတူဝ်ပိူင်ႈၵၼ် တေဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်။ သင်ဝႃႈ တူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ႁပ်ႉႁူႉၶိုၼ်းဝႃႈ ၵၢၼ်တွၼ်ႈလႂ် တူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇႁဵတ်းပေႉလႆႈလႄႈ ဢမ်ႇပေႉလႆႈၼႆၼၼ်ႉ တေလႆႈဝႃႈ ပၢႆးၸႂ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ လီ ဝႆႉယူႇ။သင်ဝႃႈ ဢမ်ႇပဵၼ်လႆႈၵေႃႈ တိုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၸႂ်သေႁဵတ်းလူၺ်ႈ ႁႅင်းတူဝ်ႁႅင်းၸႂ်သဵင်ႈၼႆၸိုင် ပွင်ႇဝႃႈ ပၢႆးယူႇလီၾၢႆႇၼႂ်းတူဝ်ၼႂ်းၸႂ်ဢမ်ႇလီယဝ်ႉ  ၊ လၢတ်ႈလႆႈဝႃႈ ၸပ်းတၢင်းပဵၼ်ဢၼ်ဢဝ်မၢၵ်ႇတႃၵူၼ်း တူၺ်းဢမ်ႇႁၼ်လႆႈၼၼ်ႉ။

ယူႇတီႈ WHO ႁွင်ႈၵၢၼ်ၾၢႆႇပၢႆးယူႇလီလုမ်ႈၾႃႉ ယၢမ်ႈလၢတ်ႈဝႆႉတႄႉ ၵူၼ်းၼိုင်ႈၵေႃႉၼႆႉ

– တၵ်းလူဝ်ႇ ပွင်ႇၸႂ်ၼိူဝ်ၼမ်ႉၵတ်ႉ(ႁိုဝ်)လွင်ႈပွင်ပဵၼ်လႆႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇ

– လူဝ်ႇမီးၸႂ်ဢၼ်ၶၢမ်ႈပူၼ်ႉလႆႈလွင်ႈၶွင်ႈၶမ် ၼႂ်းၵၢၼ်တူင်ႉၼိုင် ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၵူႈဝၼ်းဝၼ်း

–  လူဝ်ႇႁဵတ်းလႆႈ ၼႃႈၵၢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇဢၼ်ႁပ်ႉပုၼ်ႈၽွၼ်းဝႆႉလူၺ်ႈဢမ်ႇသုၵ်ႉသၵ်ႉၸႂ် လႄႈ

– လွင်ႈၵပ်းသိုပ်ႇၵူၼ်းတေႃႇၵူၼ်းၵူႈဝၼ်းဝၼ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈၶွင်ႈၶမ်သင် ၼႆၸိူဝ်းၼႆႉ ။

ၵူၺ်းၵႃႈ  ဢမ်ႇႁဵတ်းပဵၼ်လႆႈၼင်ႇလၢတ်ႈမႃးသေ ဢမ်ႇပွင်ႇၸႂ်ၼိူဝ်တူဝ်ၵဝ်ႇၸိုင် ဢမ်ႇၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း Well- beingတူဝ်ၵဝ်ႇ။ တူဝ်ယၢင်ႇမၼ်း တၢင်းသူင်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇသမ်ႉပဵၼ်လွင်ႈႁွင်ႉၵႂၢမ်း။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၸွမ်းလူၺ်ႈငဝ်းလၢႆးပၼ်မႃးသမ်ႉ လႆႈၵႂႃႇပိတ်ႉမၢၵ်ႇၼင် ။ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇသမ်ႉ ဢမ်ႇသူင်ပိတ်ႉမၢၵ်ႇၼင်ႇသေဢိတ်းၼႆတႄႉ လႆႈဝႃႈ ပၢႆးၸႂ်ၾၢႆႇၼႆႉ ဢမ်ႇၶႅမ်ႉယဝ်ႉ။ သင်ဝႃႈ လႆႈႁဵတ်းဢၼ် ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ သူင်ယူႇ ႁၵ်ႉ ၼၼ်ႉၼႆတႄႉ လႆႈဝႃႈ ပွင်ႇၸႂ်ၼိူဝ်တူဝ်ၵဝ်ႇ တဵမ် 100 %။  ဢမ်ႇမီးလွင်ႈၶွင်ႈၶမ်ၸႂ်လႄႈ ပၢႆးၸႂ်ၵေႃႈ တေၶႅမ်ႉလႅပ်ႈလီ။

သင်ဝႃႈ ဢမ်ႇမီးၸႂ်ၶႂ်ႈၶၢမ်ႈပူၼ်ႉလႆႈ လွင်ႈၶွင်ႈၶမ်းၼႂ်းၵူႈဝၼ်းဝၼ်းၵေႃႈ လႆႈဝႃႈ မီးပၼ်ႁႃပၢႆးၸႂ်မိူၼ်ၵၼ်။ တူဝ်ယၢင်ႇမၼ်း ၵူၼ်းလူဝ်ႇၵႂႃႇႁဵတ်းၵၢၼ် ၾၢႆႇၼွၵ်ႈႁိူၼ်းၼိုင်ႈၵေႃႉၼၼ်ႉ သင်ဝႃႈ မၼ်းၶၢၼ်ႉပႆတၢင်း ႁိုဝ် ၶၢၼ်ႉႁၼ်ၵူၼ်းၼမ် ၶၢၼ်ႉၶီႇရူတ်ႉၶီႇၵႃး ၊ ၶၢၼ်ႉႁၼ်ၶၢၼ်ႉငိၼ်းလွင်ႈၼႂ်းၵၢၼ်ၼႆတႄႉ လႆႈဝႃႈ တုမ်ႉတိူဝ်ႉပၢႆးၸႂ် ဝႆႉသေဢၼ်ဢၼ်ယဝ်ႉ။

သမ်ႉထႅင်ႈ သင်ဝႃႈ ဢမ်ႇၸွမ်းႁဵတ်းလႆႈ ပုၼ်ႈၽွၼ်းတူဝ်ႇၵဝ်ႇၼႆၵေႃႈ လႆႈဝႃႈ ပၢႆးၸႂ်ဢမ်ႇၶႅမ်ႉယဝ်ႉမိူၼ်ၵၼ် – တူဝ်ယၢင်ႇ မိူၼ်ၼင်ႇ လုၵ်ႈႁဵၼ်းၼိုင်ႈၵေႃႉ ဢမ်ႇၶႂ်ႈႁဵတ်းလိၵ်ႈ ၊ သင်ပဵၼ်ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၼႆၵေႃႈ ဢမ်ႇၶႂ်ႈၶၢမ်ႇလႆႈ တၢင်းယၢပ်ႇၼႂ်းၼႃႈၵၢၼ် (ၼႃႈၵၢၼ်ဢၼ်ၵူၼ်းၼမ်ႁဵတ်းလႆႈၼၼ်ႉ) တႄႇၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉ ။

ထႅင်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈၵေႃႈ သင်ဝႃႈ လွင်ႈၵပ်းသၢၼ်တေႃႇၵူၼ်းၵေႃႉၼိုင်ႈလႄႈၵေႃႉၼိုင်ႈ ဢမ်ႇလီၵေႃႈ ပွင်ႇဝႃႈ ပၢႆးၸႂ် ပႆႇၶႅမ်ႉ ။ တူဝ်ယၢင်ႇမၼ်း မိူၼ်ၼင်ႇ ဢမ်ႇၶဝ်ႈဢွၵ်ႇၵၼ်တၢင်းၵူၼ်းၼႂ်းၵၢၼ်လႆႈလီ ၊ ၵူၼ်းၼႂ်းႁိူၼ်းလဵဝ် ၵၼ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇမႅၼ်ႈၸႂ်သေၵေႃႉ ၊ ဢူၺ်းၵေႃႉဢူၺ်းသႄႈၵေႃႈ လၢတ်ႈတေႃႇဢမ်ႇလႆႈယၵ်ႉတူၺ်းၼႃႈ  ဢမ်ႇလႆႈၼႆၸိူဝ်းၼႆႉ ပွင်ႇဝႃႈ ပၢႆးၸႂ်ဢမ်ႇၶႅမ်ႉလႅပ်ႈ ။

ပေႃးၼၼ် ပၢႆးၸႂ်သမ်ႉ ၶႅမ်ႉမိူဝ်ႈလႂ် တၢင်းသိူဝ်းၸႂ်ဢၼ်ၸႅတ်ႈၸၢင်ႇလူး မႃးမိူဝ်ႈလႂ် ၼႆ ၵမ်ႈၼမ်တေၶႂ်ႈႁူႉ ၵၼ်ယဝ်ႉၶႃႈၼေႃ။

ပိူင်လူင်မၼ်း ပၢႆးၸႂ်ၼႆႉ ၵတ်းယဵၼ်သိူဝ်းသႃႇ မိူဝ်ႈၶၢဝ်းယၢမ်းဢၼ်ဢမ်ႇမီးတၢင်းပဵၼ်ပၢႆးတူဝ်လႄႈပၢႆးၸႂ် ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေ တၢင်းပဵၼ်ပၢႆးတူဝ်လႄႈၸႂ်ယဝ်ႉ ၾၢႆႇၶူၼ်ႉၶႂႃႉၶဝ် ယင်းလၢတ်ႈဝႆႉထႅင်ႈဝႃႈ တၢင်းပဵၼ်ပၢႆးၶႂၼ်ငဝ်း(ဝိၺိၼ်ႇ)  တူဝ်ယၢင်ႇမၼ်း မိူၼ်ၼင်ႇ တၢင်းမုင်ႈမွင်းၼႂ်းၸူဝ်ႈပၢၼ် ၊ လွင်ႈသတ်ႉထႃႇယုမ်ႇယမ်သေပိူင်ပိူင် ၸိူဝ်းၼႆႉ ဢမ်ႇပဵၼ်မႃးမိူၼ်ၼင်ႇၸႂ်ၵေႃႈ လႆႈဝႃႈ ပၢႆးယူႇလီၶႂၼ်ၸႂ်တူဝ်ၵဝ်ႇ ဢမ်ႇလီၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

တႃႇပၢႆးယူႇလီပၢႆးတူဝ် ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ Bio/PHYSICAL Well- being  ပေႃးတေၶႅမ်ႉလႅပ်ႈၼၼ်ႉ လွင်ႈယူႇလွင်ႈၵိၼ်ၵေႃႈ လမ်ႇလွင်ႈတႄႉတႄႉ။ ဢႃရူင်ႇၵူၼ်း 6 ပိူင်ၼၼ်ႉၵေႃႈတေလႆႈမီးလွင်ႈၽတ်ႉၽဵင်ႇၵၼ် ၊ ဢႃရူင်ႇ ဢၼ်ပဵၼ်မႃးလူၺ်ႈ တႃ ႁူ ၶူႈလင် သူပ်း တူဝ် ႁူဝ်ၸႂ် ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ မိူၼ်ၼင်ႇ ႁၼ် ငိၼ်း လႆႈဢၢႆသႅဝ် ႁူႉဢရသႃႇၼမ်ႉလႅမ်ႉ လွင်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉ လႄႈ ၸႂ်သၽေႃးတြႃးဢၼ်ႁပ်ႉႁူႉ ၸိူဝ်းၼႆႉ တေလႆႈႁပ်ႉႁူႉၵူႈဢၼ်။

တူဝ်ယၢင်ႇမၼ်း ၵူၼ်းၸိူဝ်းၸပ်းတၢင်းပဵၼ်ၶူဝ်ႊဝိတ်ႉၼၼ်ႉ ၶူႈၼင်တေဢမ်ႇလႆႈဢၢႆသႅဝ် သူပ်းတေ ဢမ်ႇႁူႉၸၢင် ႁူႉၸဵမ်းၸိူဝ်းၼႆႉ လႆႈဝႃႈ ဢႃႇရူင်ႇၸႂ်ႁပ်ႉႁူႉဢမ်ႇၽတ်ႉၽဵင်ႇၵၼ်။ပွင်ႇဝႃႈ ပၢႆးယူႇလီတူဝ်ဢမ်ႇၶႅမ်ႉ။

မၢင်ၸိူဝ်း လိူတ်ႈလူမ်းဢမ်ႇၽဵင်ႇ ၵမ်ႉမႆႈၵမ်ႉၵတ်း ၊ လိူတ်ႈဢမ်ႇၼိမ် ၵမ်ႉတႅမ်ႇၵမ်ႉသုင် ၸႂ်ႁုပ်ႇၸႂ်ႁဵဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ လႆႈဝႃႈ တၢင်းပဵၼ်ပၢႆးတူဝ်သႅၼ်းၼိုင်ႈ။

သမ်ႉထႅင်ႈတၢင်းပဵၼ်ပၢႆးဝူၼ်ႉ  Psycho/EMOTIONALWell- being  ၼႆႉၵေႃႈ လီၾၢင်ႉ။ မၢင်ၸိူဝ်း ဝူၼ်ႉလႆႈ လွင်ႈႁၢႆႉၸႃႉၵူၺ်း ၊ ႁၼ်သင်ၵေႃႈ ၶုၺ်ႉႁၼ်ဢၼ်ႁၢႆႉၸႃႉ Negative Thinking ဢၼ်ဢမ်ႇလီၵႂႃႇမူတ်း ။ တႃႇတေႁၼ်လီ  Positive Thinking ႁႅင်းဢေႇ ။ သမ်ႉပၢႆထၢင်ႇထိူမ် ငမ်းငဝ်း သေၸိူဝ်ႉသေပိူင်ၸိူဝ်းၼႆႉ။

တႃႇမီးတၢင်းသိူဝ်း တၢင်းၵတ်းယဵၼ်ၸႂ်ၼႂ်းၸူဝ်ႈပၢၼ်ၼၼ်ႉ တၵ်းလူဝ်ႇမီး SOCIAL or Relational Well- being ထႅင်ႈ။ တူဝ်ယၢင်ႇမၼ်း မိူၼ်ၼင်ႇလွင်ႈၶဝ်ႈဢွၵ်ႇၵၼ်တၢင်း ၵူၼ်းႁူမ်ႈႁိူၼ်း ၽူႈႁူမ်ႈၽၢၵ်ႈၼႃႈၵၢၼ် ၼႂ်းႁူင်းႁဵၼ်း ၼႂ်းၸုမ်းဢူၺ်းၵေႃႉ ၸိူဝ်းၼႆႉ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈၶွင်ႈၶမ်သင်ၼၼ်ႉ။ၼႆႉၵေႃႈ  သင်ပၢႆးတူဝ်ပၢႆးၸႂ်ဢမ်ႇၶႅမ်ႉၵေႃႈ SOCIAL Well- being ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉၵေႃႈ တေဢမ်ႇမီး။

သင်ဝႃႈ လွင်ႈႁၼ်ထိုင် လွင်ႈၶုၺ်ႉႁၼ်  ပၢႆးဝူၼ်ႉ ၸိူဝ်းၼႆႉ သင်ဢမ်ႇပဵၼ်ၸွမ်းၼင်ႇၶႂ်ႈပဵၼ်ၵေႃႈ လႆႈဝႃႈ ပၢႆးယူႇလီ ၶႂၼ်ငဝ်း SPIRITUAL Well- being ဢမ်ႇၶႅမ်ႉဝႃႈၼႆထႅင်ႈ။တူဝ်ယၢင်ႇမၼ်း ၵိုင်ႇလီပွႆႇဝၢင်းသေတႃႉ ဢမ်ႇပွႆႇဝၢင်းလႆႈ ဢဝ်မႃးပဵၼ်ၶီပဵၼ်မႆႈယူႇၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ SPIRITUAL ဢမ်ႇၶႅမ်ႉယဝ်ႉ။

ပိူင်လူင်မၼ်း သင်ၶႂ်ႈႁႂ်ႈ မီးလွင်ႈသိူဝ်းၼႂ်းၸူဝ်ႈပၢၼ် Well- being (ၸူဝ်ႈပၢၼ်လီ)ၼႆၸိုင် တၵ်းလူဝ်ႇ  ပွင်ႇၸႂ် တူဝ်ၸႂ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇဢွၼ်တၢင်း ၊ ႁႂ်ႈႁူႉလွၵ်းလၢႆးတႃႇၵႄႈလိတ်ႈပူၵ်းပွင်ၶိုၼ်းတူဝ်ၸႂ် ၊ ယဝ်ႉၵေႃႈ ႁႂ်ႈၾိုၵ်းႁဵတ်းၵႂႃႇၸွမ်း ။ ပေႃးႁဵတ်းၼၼ် တၵ်းတေမီးလွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈမႃး။

ၼင်ႇႁိုဝ် တေၸဵဝ်းပွင်ႇၸႂ်ႁူႉႁၼ် ပၼ်ႁႃတူဝ်ၵဝ်ႇၼၼ်ႉ ပေႃးမီးပၢင်သွၼ် ၵဵဝ်ႇလွင်ႈ Well- being (ၸူဝ်ႈပၢၼ်လီ) ၵေႃႈ ႁႂ်ႈၶဝ်ႈလဵပ်ႈႁဵၼ်း။

ၼႂ်းပၢင်သွၼ် ၵေႃႈ ၵမ်ႈၼမ် တေႁႂ်ႈထတ်းတူၺ်း ပၢႆးတူဝ်ပၢႆးၸႂ်ပၢႆးဝူၼ်ႉ လွင်ႈၶုၺ်ႉႁၼ် တူဝ်ၵဝ်ႇၼမ်ၼမ်။ ပိူင်ပဵၼ်တေႉတႄႉ ၼႂ်းတူဝ်ၵူၼ်းၵူႈၵေႃႉၼႆႉ တိုၼ်းမီးဝႆႉ ဢဵၼ်ႁႅင်းၼႂ်းတူဝ် Inner Power ။ လူဝ်ႇဢဝ်ႁႅင်းၼႆႉသေ တိုၵ်းတေႃးလွင်ႈဢမ်ႇလီတေႃႇတူဝ်တေႃႇၸႂ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉယူႇ။

ဢဵၼ်ႁႅင်းၼႂ်းတူဝ်ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပႃးၸဵမ် လွင်ႈယုမ်ႇယမ်တူဝ်ၵဝ်ႇ ၊ လွင်ႈႁၢင်ႈႁႅၼ်းတူဝ် လွင်ႈယိူၼ်ႉသီးဢူတ်းၵၼ်ႈ လွင်ႈၽဵင်ႇပဵင်းပဵၼ်ထမ်း လွင်ႈငမ်းယဵၼ် လွင်ႈဢေးလူႁၼ်ထိုင်ၵၢင်ၸႂ်ပိူၼ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉ။ သင်ဝႃႈ မေႃဢဝ်ဢဵၼ်ႁႅင်း ၸိူဝ်းၼႆႉ မႃးၸႂ်ႉမႅၼ်ႈတီႈမႅၼ်ႈတၢင်းမၼ်းၼႆ တၢင်းသိူဝ်းပၢႆးတူဝ်ပၢႆးၸႂ် Well- being တေမႃးၸွမ်းၼႆ မေႃသွၼ် ပၢင်သွၼ် Well- being ၵေႃႉၼိုင်ႈ လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႆႉၼင်ႇၼႆ။

ၵမ်ႈၼမ် ဢၼ်တုမ်ႉတိူဝ်ႉပၢႆးယူႇလီ ၾၢႆႇတင်းတူဝ်လႄႈၸႂ်ၼႆႉ ၼႂ်းဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ တေပဵၼ်ယွၼ်ႉ ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ၊ ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ ပၢင်တိုၵ်းသိုၵ်းသိူဝ် ၵၢၼ်မိူင်း သိင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉ ပၢႆးယူႇလီ ။ သမ်ႉထႅင်ႈ ယွၼ်ႉတူင်ႇၵူၼ်းဢမ်ႇလီ ယွၼ်ႉသူဝ်ႊသျႄႊမီႊတီႊယိူဝ်ႊ ၸိူဝ်းၼႆႉလႄႈ ဢဝ်ၸပ်းတၢင်းပဵၼ်ပၢႆးတူဝ်ပၢႆးၸႂ်မႃး။

ယွၼ်ႉပၼ်ႁႃ လွင်ႈၶွင်ႈၶမ် ၵူႇသမ်ႇသႅၼ်ပိူင်ၼၼ်ႉသေ ၸင်ႇပဵၼ်လွင်ႈသုၵ်ႉၸႂ်မႃး။ ပေႃးၸႂ်သုၵ်ႉမႃးၵေႃႈ တုမ်ႉ တိူဝ်ႉပၢႆးယူႇလီ ၊ ပေႃးပၢႆးယူႇဢမ်ႇတဵမ်ထူၼ်ႈၵေႃႈ ၵၢၼ်ငၢၼ်းဢမ်ႇဢွင်ႇမၢၼ် ၊ ယဝ်ႉၵေႃႈ လၢႆးလႆႈ ငိုၼ်းတေဢေႇ တေယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ တႃႇလဵင်ႉလူၼႂ်းၼႃႈႁိူၼ်း ၸိူဝ်းၼႆႉတႄႇၵႂႃႇ ။

ၸင်ႇၼၼ်လႄႈ တၵ်းလူဝ်ႇဝႆႉၼမ်ႉၼၵ်းတူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇႁႂ်ႈလီ။ ၼင်ႇႁိုဝ်ပၢႆးဝူၼ်ႉပၢႆးတူဝ်ပၢႆးၸႂ် ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ တေဢမ်ႇ ႁဵတ်းႁၢႆႉၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၶိုၼ်းၼၼ်ႉ တၵ်းလူဝ်ႇ မေႃႁႃလၢႆးတၢင်းႁႄႉၵင်ႈဝႆႉ ။ တူဝ်ယၢင်ႇ ႁဵတ်းပၼ်ဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇသူင် လႄႈသင် ထွမ်ႇပၼ်ထမ်းတြႃးသွၼ်ၸႂ်လႄႈသင် လူဢၢၼ်ႇလိၵ်ႈလၢႆးပၢႆးႁူႉ လႄႈ ထွမ်ႇၵႂၢမ်းလၢတ်ႈၽူႈပၼ်ႁႅင်းၸႂ် ၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉလႄႈသင်ၸိူဝ်းၼႆႉ တေလီ။

ဢၼ်လီတီႈသုတ်းၵေႃႈ ယႃႇဝူၼ်ႉၵႂႃႇပႃႈၼႃႈႁႅင်း ယႃႇဝူၼ်ႉလွင်ႈၵဝ်ႇဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇၸဵပ်းယဝ်ႉၸဵပ်းထႅင်ႈ ၶတ်းၸႂ်ယူႇလူၺ်ႈ ပိတ်ႉၸုပ်ႉပၢၼ်ႇ ယၢမ်းလဵဝ် ။ ႁဵတ်းႁႂ်ႈတူဝ်လႄႈၸႂ် ၸႂ်လႄႈတူဝ် ၸပ်းၸွမ်းႁွမ်းၵၼ် ယူႇတႃႇ သေႇသေ ၶတ်းၸႂ်ပၢၵ်ႈပႅတ်ႈ ပၢႆးဝူၼ်ႉႁၢႆႉၸႃႉ ဢၼ်ငၢႆးမွၵ်ႇၵုမ်ႈလမ်သုမ်ႇတဵင်ဝႆႉၼိူဝ်ႁူဝ်ႁဝ်းၼၼ်ႉ ၸင်ႇတေၵတ်းၸိုၼ်ႈသိူဝ်းၸႂ်ယဝ်ႉၼႆႉ မေႃသွၼ်လူင် ၾၢႆႇWell- being သင်ႇလၢတ်ႈဝႆႉၼင်ႇၼႆ။