ၵွၼ်ႇပႆႇတႄႇ ပၢင်ၵုမ်လူင် ASEAN ၼၼ်ႉ ဢိၼ်ႊတူဝ်ႊၼီးသျႃႊ ဢၼ်ပဵၼ်မိူင်း ႁူဝ်ပဝ်ႈၵဝ်ႇၶွင် ASEAN မွၵ်ႇႁွင်ႉ တူဝ်တႅၼ်းၶိုၵ်ႉတွၼ်း ၵူႈမိူင်းမိူင်း မႃးႁူပ်ႉဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်တင်း ၸုမ်းၸၢဝ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ဢမ်ႇၼၼ် ၸုမ်းၸၢဝ်းတီႇမူဝ်ႇၶရႅတ်ႉတိၵ်ႉၶဝ် တီႈဝဵင်းလူင်ၵျႃႊၵႃႊတႃႊ။

ပၢင်ဢုပ်ႇဢူဝ်း ၵမ်းၼႆႉ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ RCSS ၵေႃႈ ၶဝ်ႈပႃးၸွမ်းလႄႈ တေလႆႈဝႃႈ ႁူဝ်ၼပ်ႉတူဝ်တႅၼ်းၸၢဝ်းတႆး ၼမ်လိူဝ်တၢင်ႇၸုမ်းတႄႉယဝ်ႉ။ ၵႃႈၵွၼ်ႇပူၼ်ႉမႃးတႄႉ ၵူၺ်းမီးတူဝ်တႅၼ်း SNLD, SSJAC, PRCF ၸိူဝ်းၼႆႉ ၶဝ်ႈႁူမ်ႈၸွမ်း ၼၼ်ႉယိုင်။

တီႈပၢင်ဢုပ်ႇဢူဝ်းၸွမ်း တူဝ်တႅၼ်း တႃႇမိူင်းမၢၼ်ႈ ၶွင် UN, EU, ASEAN ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ဢမ်ႇလႆႈ ႁူႉဝႃႈ ၾၢႆႇၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ SAC ၶဝ်ႈပႃးဢုပ်ႇဢူဝ်းၸိူင်ႉႁိုဝ်၊ ၾၢႆႇတီႇမူဝ်ႇၶရႅတ်ႉတိၵ်ႉ ဢၼ်ပႃးလၢႆလၢႆၸုမ်းၸၢဝ်းတႄႉ ပိူင်လူင်မၼ်း ယွၼ်းတၢင်းၸွႆႈထႅမ် တႃႇႁူမ်ႈသွၵ်ႈႁႃၶေႃႈၵႄႈၵၢၼ်မိူင်း ဢၼ် ယုင်ႈယၢင်ႈၶၢင်ႈၶႂၢင် တေႃႇၼႃႈယူႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ၶဝ်ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ ၶေႃႈလႆႈၸႂ် ASEAN ႁႃႈၶေႃႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်တိုဝ်ႉတၢင်းလူင် တႃႇႁႃၶေႃႈၵႄႈၵၢၼ်မိူင်း မိူင်းမၢၼ်ႈယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၼၼ်ႉပႃးဝႃႈ တေလႆႈၵိုတ်းယိုတ်း လွင်ႈၵေႃႇၵၢၼ်ႁၢႆႉတေႃႇၵၼ် ၼႆၵေႃႈယႃႇ SAC ၽိူမ်ႉထႅမ်ႁႅင်းသိုၵ်းသေ ႁၢင်ႈ ႁႅၼ်းပဵၼ်ပၢင်သိုၵ်းလူင်ယဝ်ႉ တိုၵ်းတေႃးၵူၼ်းမိူင်းတူဝ်ၵဝ်ႇယူႇ။

ၼႂ်းၵႃႈ ၸႄႈမိူင်း 330 ၼႆႉ တႃႇ 236 ၸႄႈဝဵင်း ဢမ်ႇၼၼ် ၽႅၼ်ႇလိၼ်မိူင်း တႃႇ 71% ၼႆႉ လႆႈၶၢမ်ႇတၢမ်ႇသိုၵ်းယူႇ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ တိုၵ်ႉသိုပ်ႇၶၢႆပၼ် ၼမ်ႉမၼ်းၸၢၵ်ႈတႃႇၶိူင်ႈမိၼ်၊ မၢၵ်ႇၵွင်ႈလူင်လႄႈ ၶိူင်ႈ ၶူဝ်းလၢၵ်ႈၼၢၵ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉယူႇလႄႈ မိူၼ်တင်း ပၼ်ႁႅင်းႁႂ်ႈပၢင်တိုၵ်းယႂ်ႇၵႂၢင်ႈ၊ လိူင်ႈၽိတ်းၾိင်ႈသိုၵ်း လိူင်ႇ၊ လွင်ႈႁဵတ်းႁၢႆႉတေႃႇ ၵူၼ်းမိူင်းၼမ်လိူဝ်မႃးတိၵ်းတိၵ်းယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈၼႆ ၸင်ႇယိုၼ်ႈယွၼ်းဝႃႈ ASEAN ၸဵမ်တၢင်းမိူင်းႁိမ်းႁွမ်းလႂ်၊ မုၵ်ႉၸုမ်းၵူႈမိူင်းမိူင်းလႂ် ၵိုင်ႇလီႁဵတ်းသၢင်ႈပၼ် –

1) ယူႇတီႈ ၸိုင်ႈမိူင်းၽႂ်မၼ်း ဢမ်ႇၼၼ် ႁူမ်ႈမိုဝ်းၵၼ်သေ ဢိုတ်းႁၢမ်ႈလွင်ႈတေႃႉသူင်ႇ ၶူဝ်းၶွင်လိူင်ႈသိုၵ်း။

2) ႁႂ်ႈလႆႈၸွႆႈထႅမ် လွင်ႈၵူၼ်းတေႃႇၵူၼ်းတူၺ်းထိုင်ၵၼ် လူၺ်ႈပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်ႁိုဝ် ၼွၵ်ႈတၢင်းၵၢၼ်။

3) ႁႂ်ႈလႆႈၵမ်ႉယၼ်ပၼ်ႁႅင်း တီႈ ASEAN တႃႇပွင်သၢင်ႈလႆႈ ထိုင်တီႈမိူင်းမၢၼ်ႈ ၸၢင်ႈဢွၼ်ႁူဝ် ၶိုင်ပွင်လႆႈၶၵ်ႉၵၢၼ်ႁင်းၶေႃ ဢၼ်ၵူႈပႃႈၾၢႆႇ ၶဝ်ႈပႃးဢုပ်ႇဢူဝ်းၸွမ်းလႆႈ ၼိူဝ်ၶေႃႈလႆႈၸႂ် ASEAN ။

4) ယႃႇပေႁႂ်ႈလႆႈတႄႇႁဵတ်း ဢမ်ႇၼၼ် ၵမ်ႉယၼ်ပၼ်ႁႅင်း ၼိူဝ်ၶၵ်ႉၵၢၼ် ဢၼ်ဢမ်ႇငူပ်ႉငီႉၵၼ်သေ ႁဵတ်းယူႇႁင်း ၽႂ်မၼ်း ဢၼ်ၵူၺ်းပဵၼ်တႃႇၶၢဝ်းပွတ်း၊ ဢၼ်ဢမ်ႇပႃးၵူႈပႃႈၾၢႆႇ၊ ဢၼ်ဢမ်ႇၸၢင်ႈၶိုပ်ႈ ၼႃႈလႆႈ။

5) ႁႂ်ႈလႆႈႁပ်ႉပၢၵ်ႇလပ်ႉလွင်းဝႃႈ တၵ်းတေၽေႃႇသၢင်ႈပၢင်ဢုပ်ႇဢူဝ်း ဢၼ်ပႃးၵူႈပႃႈၾၢႆႇ ဢၼ်ပဵၼ်ၽွၼ်းၵၢၼ် ဢွၵ်ႇမႃး ၸွမ်းၼင်ႇၶေႃႈလႆႈၸႂ် ASEAN ။

6) ႁႂ်ႈလႆႈၽွတ်ႈတင်ႈ လုမ်းတူဝ်တႅၼ်းၶိုၵ်ႉတွၼ်း ASEAN ဢၼ်မီးၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ် တဵမ်ထူၼ်ႈဝႆႉၼၼ်ႉ သေတီႈတီႈ တႃႇၸွႆႈၼႃႈၵၢၼ်တူဝ်တႅၼ်းၶိုၵ်ႉတွၼ်း ၸိူဝ်းတေပၼ်ႇပုတ်ႈၵၼ် ႁၢပ်ႇၵၢၼ်ၵႂႃႇ ၼႆယဝ်ႉ။

တေႃႇထိုင်မၢႆ 6 ၼႆႉ ပဵၼ်ၶေႃႈတုၵ်းယွၼ်း ၶွင်ၸုမ်းတီႇမူဝ်ႇၶရႅတ်ႉတိၵ်ႉၶဝ်ၾၢႆႇလဵဝ်ၵူၺ်းလႄႈ မိူၼ်ႁၢင်ႈၶဝ်ၵူမ်ႈၵွမ်း ၼွမ်းၸူး SAC ဝႆႉၵေႃႈမီးမီးယဝ်ႉ။

ၵူၺ်းၵႃႈ ဢမ်ႇၸႂ်ႈၸိူင်ႉၼၼ်၊ ပေႃးသိုပ်ႇတူၺ်းထႅင်ႈ တီႈၶေႃႈမၢႆ 7 ၼႆ တေၸႅင်ႈလႅင်းယူႇ။ တီႈၼၼ်ႈ ပႃးဝႆႉၸမ်း “ပေႃးဢဝ်ပိူင်ဝႃႈ ႁဝ်းၶဝ်ဢိမ်ႇဢိူဝ်ႇမိူဝ်ႇၸၢၼ်ႈ တႃႇတေဢုပ်ႇဢူဝ်းၸွမ်း ၽူႈပူၼ်ႉပႅၼ်ၵၢၼ်ၽိတ်းၾိင်ႈသိုၵ်း၊ ၽူႈပူၼ်ႉပႅၼ် လိူင်ႈၵႂၢတ်ႇလၢင်ႉၶိူဝ်းၵူၼ်းလႄႈ လိူင်ႈႁဵတ်းႁၢႆႉတေႃႇပၢၼ်ပဵၼ် ၵူၼ်း ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၼႆၵေႃႈယႃႇ တႃႇတေပွင်သၢင်ႈငဝ်းလၢႆးလီ ႁႂ်ႈပေႃးပဵၼ်မႃး ပၢင်ဢုပ်ႇဢူဝ်းၼၼ်ႉ ယွမ်းႁပ်ႉလႆႈယူႇ။ ASEAN ၸိူဝ်းၸိုင်ႈမိူင်းႁိမ်းႁွမ်း၊ တူင်ႇဝူင်းၵူႈမိူင်းမိူင်း ပႃးၸဵမ်ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈ ၾႃႉ ၵိုင်ႇလီသိုပ်ႇပွင်သၢင်ႈၵႂႃႇၸွမ်း ၶၵ်ႉၵၢၼ်ဢၼ်ႁဝ်းၶဝ် မုင်ႈမွင်းဝႆႉၼၼ်ႉယူႇ…..” ၼႆယဝ်ႉ။

ၸင်ႇၼၼ် ၾၢႆႇၸုမ်းၸၢဝ်းတီႇမူဝ်ႇၶရႅတ်ႉတိၵ်ႉ တုၵ်းယွၼ်းထိုင် ASEAN လႄႈ ၵူႈမိူင်းမိူင်းၶဝ် ၼင်ႇဢၼ်ဝႃႈမႃး ၼၼ်ႉ ၶၵ်ႉၵၢၼ်မီးပဵၼ်လၢႆလၢႆတွၼ်ႈယဝ်ႉ။ ၸိူင်ႉၼင်ႇ ၵၢၼ်ႁပ်ႉၸတ်းပၼ် ပၢင်ဢုပ်ႇဢူဝ်းလူင်ႈၼႃႈလႂ်၊ ၵၢၼ် ၶဵၼ်ႇတႅမ်ႈ ပၵ်းပိူင်ၸူဝ်ႈၶၢဝ်းလႂ်၊ ၸဵမ်တင်းလၵ်းမိူင်းမႂ်ႇလႄႈ ပၵ်းပိူင်လိူၵ်ႈတင်ႈမႂ်ႇလႂ် ၸိူဝ်းၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉတင်းၼမ်။

ပေႃးၼၼ် တီႈဢၼ်ဝႃႈ ပၢင်ဢုပ်ႇဢူဝ်းလူင်ႈၼႃႈၼၼ်ႉ မီးၶေႃႈဢဵၼ်းဢၢၼ်းၸိူင်ႉႁိုဝ်၊ တေပၼ်ၽႂ် လႂ်ၶဝ်ႈပႃးၸွမ်း၊ တေႁႂ်ႈၶပ်းၶိုင်လွင်ႈလႂ် တေႃႇထိုင်ၶၵ်ႉလႂ်၊ ၽႂ်တေဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းသင် ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ႁူႉၵႃႈတေလႆႈဢုပ်ႇၵုမ်ငူပ်ႉငီႉ ၵၼ် ႁူဝ်ယွႆႈယူႇ။

ယဝ်ႉၵေႃႈ ၾၢႆႇ SAC ယွမ်းႁပ်ႉႁိုဝ် ဢမ်ႇႁပ်ႉၼၼ်ႉ ဝႆႉသေၵွၼ်ႇ၊ ၾၢႆႇတီႇမူဝ်ႇၶရႅတ်ႉတိၵ်ႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၸုမ်းၶတ်း ၶၢၼ်ႉၼင်ႇၵၼ်ၼႆႉ ၸွင်ႇပႃႈၶဝ်ႈတိၼ်ၶဝ်ႈမိုဝ်း ပဵၼ်ဝႆႉၼမ်ႉ ၼိုင်ႈလဵဝ်ယဝ်ႉႁိုဝ်။ လိူဝ်ၼၼ်ႉသမ်ႉ ယူႇတီႈ ၸိူဝ်းၸိုင်ႈမိူင်းလုၵ်ႈၸုမ်း ASEAN ဢၼ်ၾၢင်ႁၢင်ႈပႅၵ်ႇပိူင်ႈ ႁိူင်ႈႁၢင်ႇၵၼ်ဝႆႉ ၼၼ်ႉၵေႃႈ တေလႆႈႁူၺ်းၸၼ် ႁႂ်ႈပေႃးႁပ်ႉ ႁၼ် ၼိူဝ်ပၼ်ႁႃၵၢၼ်မိူင်း မိူင်းမၢၼ်ႈ ပဵၼ်ပၵ်းလဵဝ်ပိူင် လဵဝ်ၵၼ်ၵွၼ်ႇ ၸင်ႇၸၢင်ႈႁၼ်လႆႈႁူးဢွၵ်ႇတႃႇၵႄႈလိတ်ႈပၼ်ႁႃယဝ်ႉၼႆ ႁႂ်ႈလႆႈယွၼ်းဢုပ်ႇၶႆႈဝႆႉ ထႃႈပဵၼ်ပွတ်း တွၼ်ႈၼိုင်ႈ ၼႆၶႃႈၼေႃႈ။