တႄႇဢဝ် ႁၢင်လိူၼ်ဢေႃႊၵတ်ႊသ်ၼၼ်ႉမႃး ၾူၼ်ႁႃယႂ်ႇ ၼမ်ႉၼွင်းထူမ်ႈ ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၵမ်ႈ ၼမ်လႄႈ ၵူၼ်းၸိူဝ်းႁၢႆတၢႆၵေႃႈ မီးၼပ်ႉႁဵင် ယၢမ်းလဵဝ် တိုၵ်ႉလႆႈထူပ်းၽေးၼမ်ႉ ပႆႇၸၢင်ႈႁဵတ်းၵၢၼ် ႁႃၵိၼ်လဵင်ႉတွင်း။ သဵၼ်ႈတႃႇသၢႆတၢင်းၵေႃႈ ၵူၼ်ႇပင်းလူႉၵွႆ ရူတ်ႉၵႃးဢမ်ႇၸၢင်ႈၵႂႃမႃး တုမ်ႉတိူဝ်ႉ ၵူၼ်းမိူင်း ၶၢတ်ႇၶဝ်ႈၼမ်ႉတၢင်းၵိၼ်ႁႅင်း။

မိူၼ်ၼင်ႇ သဵၼ်ႈတၢင်းၼႂ်းၵႄႈလွႆလႅမ် – မိူင်းပွၼ် ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်းၼႆႉၵေႃႈ လိၼ်လွႆၵူၼ်ႇတဵင် တၢင်းႁဵတ်းႁႂ်ႈသဵၼ်ႈတၢင်းတၼ် ရူတ်ႉၵႃး ၵူႈသႅၼ်းဢမ်ႇၸၢင်ႈၵႂႃႇမႃး ၵိုတ်းၶမ်ၼပ်ႁူဝ်ပၢၵ်ႇလမ်း၊ ၸိူဝ်းၵႃးလူင် တၢင်ႇၶူဝ်းၵုၼ်ႇ ဢၼ်ဝႆႉႁိုင် ဢမ်ႇလႆႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၶူဝ်းၵုၼ်ႇၼဝ်ႈသုမ်းပႅတ်ႈၼမ်လႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းထူပ်းတၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇလိူဝ်ႁႅင်း လၢႆလွင်ႈ။

ၶၢဝ်းၼမ်ႉၼွင်းယႂ်ႇၼႆႉၵူၺ်း ၼႂ်းၵႄႈလွႆလႅမ် – မိူင်းပွၼ်ၼႆႉ လိၼ်လွႆၵူၼ်ႇတဵင်တၢင်း ႁဵတ်းႁႂ်ႈသဵၼ်ႈ တၢင်းတၼ် 2 ပွၵ်ႈယဝ်ႉ။ ၾၢႆႇမႄးတၢင်းၶဝ် ဢမ်ႇၵုမ်းလႆႈၶိုတ်းတၼ်း။ သဵၼ်ႈတၢင်း ဢၼ်သိူဝ်ႇယၢင် ဝႆႉ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ၺႃးၼမ်ႉလုပ်ႇႁႅင်းလႄႈ လူႉၵွႆၶၢတ်ႇၵႂႃႇၼမ်ယဝ်ႉၼႆ ၵူၼ်းႁေႃႈရူတ်ႉၵႃး ဝဵင်းလွႆ လႅမ် − ဝဵင်းတူၼ်ႈတီး လၢတ်ႈၼႄဝႆႉၼင်ႇၼႆ –

“မိူဝ်ႈလဵဝ် တီႈႁိမ်းလွႆလႅမ်ၼႆႉ ၼမ်ႉၵေႃႈထူမ်ႈ မိူၼ်ၼင်ႇ တီႈႁိမ်းလွႆသၢမ်ႁူဝ်၊ တီႈတၢင်းငွၵ်း မိူၼ်ႁၢင်ႈ တူဝ်လိၵ်ႈ “ပ”ၼၼ်ႉလႄႈ တင်းႁိမ်းဝၢၼ်ႈၶွၵ်းၼွႆႉ ၸိူဝ်းၼႆႉ လိၼ်လွႆၵူၼ်ႇႁႅင်းၼႃႇ။ မိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉ ၾၢႆႇၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းၶဝ် ၵေႃႈ ၵႂႃႇတူၺ်းယူႇ။ ၵူၺ်းၼႃႇ သဵၼ်ႈတၢင်း မၢင်တီႈ ဢၼ်ၶဝ်သိူဝ်ႇယၢင်ဝႆႉ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ လိၼ်မၼ်းၵူၼ်ႇသေ ပႃးၵႂႃႇၸွမ်းၼမ်ႉၵေႃႈ မီးဢေႃႈ”- ဝႃႈၼႆ။

ယွၼ်ႉသဵၼ်ႈတၢင်းတၼ်လၢႆတီႈလႄႈ ၵႃးၸိူဝ်းဢၼ်ၵိုတ်းၶမ်ဝႆႉ ၼႂ်းၵႄႈၼၼ်ႉၵေႃႈ ၼပ်ႉႁူဝ်ပၢၵ်ႇလမ်း။ ၵမ်ႈၼမ် ပဵၼ်ၵႃးတၢင်ႇၵုၼ်ႇၵူႈသႅၼ်းသႅၼ်း ၼႂ်းၼၼ်ႉ ပႃးၵုၼ်ႇဢၼ်ၼဝ်ႈငၢႆႈလႄႈ လႆႈလူႉသုမ်းပႅတ်ႈ တင်းၼမ်တင်းလၢႆ ၵေႃႈမီး။

တေႃႈၼင်ႇ ၵႃးတၢင်ႇၵႆႇတၢင်ႇမူၵေႃႈ ဢမ်ႇထိုင်တီႈထိုင်လႅၼ်လႄႈ တၢႆပႅတ်ႈၵေႃႈၼမ်။ ၶၢဝ်းသဵၼ်ႈ တၢင်းလူႉၵွႆ ၼမ် ၸိူင်ႉၼႆ ၸဝ်ႈရူတ်ႉၵႃႉဢွၼ်ႇၶဝ် ဢမ်ႇပေႃးႁတ်းၵႂႃႇမႃး လိူဝ်သေပဵၼ်ၵႃးလူင် မိူၼ်ၼင်ႇ – ၵႃး 6 လေႃႉ၊ 12 လေႃႉ၊ 22 လေႃႉ ၵႃးၸိူဝ်းဢၼ် တၢင်ႇၵုၼ်ႇသႅၼ်းယႂ်ႇ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵူၺ်းၼႆ ၵူၼ်းႁေႃႈရူတ်ႉၵႃး ဝဵင်းလွႆလႅမ် − ဝဵင်းတူၼ်ႈတီး ၵေႃႉၼိုင်ႈ လၢတ်ႈၼႄဝႆႉၼင်ႇၼႆ –

“မိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉ တီႈပၢင်လူင်ၵေႃႈ ၵႃးမႃးၶမ်ဝႆႉ ဢမ်ႇယွမ်းပၢၵ်ႇ။ တီႈလွႆလႅမ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇယွမ်းပၢၵ်ႇ မိူၼ်ၵၼ်။ မိူဝ်ႈဝႃးၶႃႈၵႂႃႇၼမ်ႉၸၢင်လႄႈ တီႈၼၼ်ႈၵေႃႈ ၵႃးမႃးၶမ်ဝႆႉ ဢမ်ႇယွမ်းသွင်သၢမ်ပၢၵ်ႇ ၵမ်ႈၼမ် ပဵၼ်ၵႃးတၢင်ႇမၢၵ်ႇမႆႉ၊ ထၢၼ်ႇႁိၼ် ၸိူဝ်းၼႆႉ။ ဢၼ်လုၵ်ႉတႃႈၶီႈလဵၵ်း – ၵဵင်းတုင် မႃးၶမ်ဝႆႉၼမ်ဢေႃႈ” – ဝႃႈၼႆ။

ဢၼ်လတ်းၵႂႃႇမႃးသဵၼ်ႈတၢင်း ၸိူဝ်းၼႆႉ ၵမ်ႈၼမ် ပဵၼ်ၸဝ်ႈရူတ်ႉၵႃး တၢင်းလၢႆးၶႃႈ – ပၢင်လူင် – လွႆ လႅမ် – ၼမ်ႉၸၢင် – ၶူဝ်လမ် – ၵုၼ်ႁဵၼ်လႄႈ ၵႃလီႉ ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈပႃး။ လိူဝ်သေ သဵၼ်ႈတၢင်းတၼ် ၵႂႃႇမႃးႁႃၵၼ်ယၢပ်ႇယဝ်ႉ ဢၼ် ၵိၼ်းၸႂ်လိူဝ်ႁႅင်းၵေႃႈ ပဵၼ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ ဢၼ်ယူႇၸွမ်းသၢႆတၢင်း သဵၼ်ႈၼႆႉ မိူၼ်ၼင်ႇ ဝၢၼ်ႈၶွၵ်းၼွႆႉ၊ ဝၢၼ်ႈဢဵင်ႇၶဵတ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈၶဵဝ်ၶမ်း ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။

ၼႂ်းၵႄႈဝၼ်းတီႈ 11-24/09/2024 ၼႆႉၵူၺ်း ယွၼ်ႉလိၼ်ၵူၼ်ႇသေ လွင်ႈလူႉသုမ်းၼႂ်းဝၢၼ်ႈဢဵင်ႇၶဵတ်ႇ ႁိူၼ်း 30 လင်ပၢႆ၊ ႁွင်ႈထႅဝ်သွၼ်လိၵ်ႈ 3 လင် ၊ ရူတ်ႉၶိူင်ႈ 23 လမ်း၊ ၵႃး 2 လမ်း၊ ၸၢၵ်ႈထႆ 3 လမ်း ၸိူဝ်းၼႆႉ။ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈလူႉတၢႆၸွမ်း 13 ၵေႃႉ (ၸၢႆး 6 ၵေႃႉ၊ ယိင်း 7 ၵေႃႉ)။

တီႈဝၢၼ်ႈၶွၵ်းၼွႆႉၵေႃႈ မီးၵူၼ်းလူႉတၢႆ 7 ၵေႃႉ လိူဝ်ၼၼ်ႉ ဝၢၼ်ႈဢွၼ်ႇဝၢၼ်ႇဢိတ်း ဢၼ်ယူႇၸွမ်း ႁိမ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ မီးလွင်ႈမၢတ်ႇၸဵပ်းလူႉတၢႆၼမ်။ ယွၼ်ႉလႅင်းၾူၼ်းၶၢတ်ႇဝႆႉလႄႈ တႃႇႁူႉလွင်ႈလူႉ သုမ်းႁူဝ်ယွႆႈမၼ်း ဢမ်ႇငၢႆႈၼႆ – ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈလၢတ်ႈ။

ၸုမ်းၵူၼ်းၼုမ်ႇ ပဢူဝ်း PYO ၵေႃႈ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႆႉ မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 16/09/2024 ၼၼ်ႉဝႃႈ – ၵူၼ်းမိူင်းတႆး တၢႆယွၼ်ႉၼမ်ႉထူမ်ႈမီး 140 ၵေႃႉ၊ ၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈတူၼ်ႈတီးလႄႈ လွႆလႅမ်ၼႆႉ ဢၼ်ထူပ်းၽေး ၼမ်ႉမီး 150 ဝၢၼ်ႈ၊ ၵူၼ်းမိူင်းႁၢႆဝႆႉ 100 ပၢႆ – ဝႃႈၼႆ။

ၵူၼ်းမိူင်းၼႆႉ မိူဝ်ႈၶၢဝ်းတၢင်းပဵၼ်ၶူဝ်ႊဝိတ်ႉလၢမ်းၽႄႈၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈတုၵ်ႉႁႅင်း။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၵိုင်ႉၵၢင်ႉ ယိုတ်းဢႃႇၼႃႇၸိုင်ႈမိူင်းထႅင်ႈလႄႈ ယိင်ႈၶႅၼ်းဢမ်ႇမီးတီႈပိုင်ႈ ၵၢၼ်ငၢၼ်းၵေႃႈ ဢမ်ႇပၼ်ႇလႆႈလီ၊ ၵၢၼ်ႁႃၵိၼ်လဵင်ႉတွင်ႉ ၵူၼ်းမိူင်းၵေႃႈ ယၢပ်ႇၵိၼ်း။ ၶၢဝ်းၾူၼ် ပီၼႆႉသမ်ႉ ၵူၼ်း မိူင်း ထူပ်းၽေးၼမ်ႉထူမ်ႈထႅင်ႈ။ ၵူၼ်းမိူင်း ဢမ်ႇၸၢင်ႈ ႁႃတၢင်းမၢၵ်ႈမီးၶိုၼ်ႈယႂ်ႇၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၵုမ်ႇလႆႈ တုၵ်ႉလႆႈၶီယူႇၵူႈဝၼ်းၼႆ ၵူၼ်းဝဵင်းလွႆလႅမ်ၵေႃႉၼိုင်ႈလၢတ်ႈ –

“ပေႃးမၼ်းပဵၼ်ၼႆယူႇတိၵ်းတိၵ်းတႄႉ မၼ်းတေတုမ်ႉတိူဝ်ႉ ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးတႄႉတႄႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉ တႃႇတေၵႂႃႇမႃးၵေႃႈ ယၢပ်ႇယဝ်ႉၼႃႇ။ တႃႇတေႁဵတ်းၵိၼ်ဝၼ်းလႂ်ဝၼ်းၼၼ်ႉ ၵူၺ်းၵေႃႈ ပေႃးယၢပ်ႇ ၼႃႇယဝ်ႉ။ ပၢႆသေလိူဝ် ငိုၼ်းဢမ်ႇၶဝ်ႈ ၶၼ်ၵုၼ်ႇၵေႃႈၶိုၼ်ႈတိၵ်းတိၵ်း ၵႃးတၢင်ႇၵုၼ်ႇ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၵေႃႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႈၵႂႃႇမႃး။ ၵွပ်ႈၼႆလႄႈ သဵၼ်ႈတၢင်းၼႆႉ ၵႃႈပႆႇမႄးၶိုၼ်းၼႆ မၼ်းဢမ်ႇၸၢင်ႈ ႁဵတ်းႁိုဝ် ၶႃႈယဝ်ႉ”- ဝႃႈၼႆ။

ယၢမ်းလဵဝ် ယွၼ်ႉသဵၼ်ႈတၢင်းၶၢတ်ႇလၢႆတီႈယဝ်ႉလႄႈ မိူင်ၼင်ႇ တီႈဝဵင်းၼမ်ႉၸၢင်ၼႆႉ ၶၼ်ၵုၼ်ႇၶိုၼ်ႈ 2 ပုၼ်ႈ မိူၼ် ၼင်ႇ ၶဝ်ႈၼိုင်ႈထူင်ၸမ် 2 သႅၼ်၊ ၼမ်ႉမၼ်းၵိၼ်သမ်ႉ 1 ပုင်းလႂ် မွၵ်ႈ 2 သႅၼ်၊ ၶႆႇၵႆႇ 1 လုၵ်ႈ 500 ပျႃး၊ ၽၵ်းၶဵဝ် ၼိုင်ႈမတ်ႉ 500 ပျႃးသေ ၵုၼ်ႇႁႅင်ႈၶိုၼ်ႈမႃး ၼိုင်ႈမဵဝ်း 4- 5 ႁဵင် ဝႃႈၼႆ။