ၶၢဝ်းတၢင်း သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းဢႃႇၼႃႇ ၸိုင်ႈမိူင်းမႃး 3 ပီပၢႆၼႆႉ ၵူၼ်းမိူင်းၸိူဝ်းထတ်းသၢင် သိုၵ်းမၢၼ်ႈ တီႈၼိူဝ်သိုဝ်ႇတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း (Social Media) သေ ၺႃးတီႉၺွပ်းမီး 1,600 ၵေႃႉပၢႆ (1,691) ယဝ်ႉ – ဝႃႈၼႆ။
ယွၼ်ႉတႅမ်ႈတၢင်ႇ ထတ်းသၢင်သိုၵ်းမၢၼ်ႈ တီႈၼိူဝ်သိုဝ်ႇတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းၼႆသေ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း 3 ပီပၢႆ ၵူၼ်းမိူင်းၸိူဝ်းယူႇသဝ်း ၼႂ်းတႃႈၵုင်ႈ၊ မၼ်းတလေး ၺႃးတီႉၺွပ်း ၼမ်လိူၼ်ပိူၼ်ႈ မီး 800 ပၢႆ (806 ၵေႃႉ) – ၼႆယဝ်ႉ။
ၼႂ်းပီ 2024 ၼႆႉသမ်ႉ ၵူၼ်းၸိူဝ်းၺႃးတီႉၺွပ်းလူၺ်ႈ လိူင်ႈၼႆႉ တူဝ်ႈမိူင်းမၢၼ်ႈ ပတ်းပိုၼ်ႉမီး 200 ပၢႆ (202) ၵေႃႉ။ ၼႂ်းၵူၼ်းၸိူဝ်းၺႃးတီႉၺွပ်းၼၼ်ႉ တႃႇ 36 % ပဵၼ်ၼၢင်းယိင်းၼႆ ၸုမ်း Data for Myanmar ႁၢႆးငၢၼ်းဝႆႉၼင်ႇၼႆ။
ဢၼ်ၺႃးတီႉၺွပ်း ၼမ်လိူဝ်ပိူၼ်ႈတႄႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းမိူင်းၸိူဝ်းတႅမ်ႈတၢင်ႇထတ်းသၢင်သိုၵ်းမၢၼ်ႈ တီႈၼိူဝ် Facebook ။ လိူဝ်ၼၼ်ႉ မိူင်ၼင်ႇ တီႈၼိူဝ် Tik Tok ၊ Telegram ၊ Viber ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ၺႃးတီႉၺွပ်းယူႇ – ဝႃႈၼႆ။
သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပႂ်ႉတူၺ်းၸွမ်း လွင်ႈလၢတ်ႈၸႃ တႅမ်ႈတၢင်ႇတီႈၼိူဝ်သိုဝ်ႇတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း၊ ၵူတ်ႇထတ်းၾူၼ်းၸွမ်းၵဵတ်ႉ/လၢၼ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉသေ တီႉၺွပ်း။ ၼႂ်းၵူၼ်းမိူင်း ၸိူဝ်းၺႃးတီႉၺွပ်းၼၼ်ႉ ပႃးၽူႈလဵၼ်ႈၸိူင်း ၸိုဝ်ႈသဵင်လိုဝ်းလင်၊ ၽူႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ – Data for Myanmar လၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။
သိုၵ်းမၢၼ်ႈတႄႉ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႆႉ မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 25 လိူၼ်ၵျႅၼ်ႊၼိဝ်ႊရီႊ ပီ 2022 ၼၼ်ႉဝႃႈ သင်ဝႃႈ လၢတ်ႈသေႃႇသူၼ်းပိုၼ်ၽႄႈဝႃႇတလႄႈ ႁဵတ်းလွင်ႈလွၵ်ႇငိုတ်ႈၼႆၸိုင် ၽိတ်းပၵ်းပိူင်မၢႆမီႈ မတ်ႉတႃၵၢၼ်ၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉ လွင်ႈၵေႃႇ ၵၢၼ်ႁၢႆႉ 52 (က) ၊ မတ်ႉတႃ 124 (က) ရာဇသတ်ကြီးပုဒ်မ ၁၂၄ – က၊ မတ်ႉတႃ 505(က)၊ မတ်ႉတႃၵၢၼ်ၵပ်းသိုပ်ႇလႄႈ ၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈ ဢီႇလႅတ်ႉထလေႃးၼိတ်ႉ 33 (က) ၸိူဝ်းၼႆႉသေ တေၺႃးဢဝ် လိူင်ႈၵႂႃႇ – ဝႃႈၼႆ။
ၸွမ်းၼင်ႇ ၽိုၼ်လိၵ်ႈႁၢႆးငၢၼ်း Freedom on the Net – 2023 ၸုမ်း Freedom House မိူင်းဢမေႊရိၵၼ်ႊ မိူဝ်ႈပီ 2023 ၼၼ်ႉသေ ၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉၼႆႉ မိူင်းမၢၼ်ႈ ပဵၼ်မိူင်းဢၼ်မီးသုၼ်ႇလွတ်ႈလႅဝ်း Internet ႁၢႆႉႁႅင်းလိူဝ်ပိူၼ်ႈ ထီႉ 2 – သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ RFA ဢွၵ်ႇဝႆႉၼင်ႇၼႆ။
ဢၢၼ်ႇယဝ်ႉႁူမ်ႈပၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင်တီႈၼႆႈ