ၵၢၼ်ပဵၼ်ၵူၼ်းလီယူႇၼႂ်းတူင်ႇဝူင်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်ယိူင်းဢၢၼ်းလမ်ႇလွင်ႈၵၢၼ်ယူၵ်ႉမုၼ်းပၢႆးပိူင်ၵူၼ်းလႄႈသိင်ႇလႂ်တင်းမူတ်းတင်းသဵင်ႈ  ၶွင်ၾိင်ႈငႄႈႁိတ်ႈႁွႆး မီးဢူငဝ်းလမ်ႇလွင်ႈၼႂ်းၵၢၼ်ၾုၵ်ႇၾင်ၵုၼ်းငၢမ်းၵႂၢမ်းလီ คุณงามความดี လႄႈၸရိယထမ်း จริยธรรม ပၼ်ၽူႈၵူၼ်းလဵၵ်ႉယႂ်ႇ လူၺ်ႈ ၽၢၼ်ႇၾိင်ႈငႄႈႁိတ်ႈႁွႆး လၢႆးႁဵတ်းလၢႆးသၢင်ႈ ၵၢၼ်သွၼ်ပွၼ်ႈသင်ႇၶွင်မုင်ႉႁေႃႁိူၼ်း ႁူင်းႁဵၼ်းလႄႈပွၵ်ႈဢိူင်ႇ ယွၼ်ႉၼၼ် ပိူဝ်ႈသၢင်ႈၵူၼ်းလီ မီးၵုၼ်းငၢမ်းၵႂၢမ်းလီ ၵိုင်ႇတၢင်းပဵၼ်ၵၢၼ်ၵမ်ႉထႅမ်လႄႈယူၵ်ႉမုၼ်းၾိင်ႈငႄႈႁိတ်ႈႁွႆးၶွင်ၵူၼ်းၵူႈၸၼ်ႉထၢၼ်ႈ။

ၾိင်ႈငႄႈႁိတ်ႈႁွႆးလႄႈၵၢၼ်ၾုၵ်ႇၾင် ပဵၼ်ၵၢၼ် သိူဝ်ႇႁွင်းပၼ်ပိုၼ်ႉထၢၼ်ၼႂ်းၵၢၼ်ယူၵ်ႉမုၼ်းၽူႈၵူၼ်း ၼၼ်ႉၵေႃႈတၵ်းလႆႈယူၵ်ႉမုၼ်း ႁူမ်ႈတင်းၾိင်ႈငႄႈႁိတ်ႈႁွႆးၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ၵွပ်ႈဝႃႈၾိင်ႈငႄႈႁိတ်ႈႁွႆးပဵၼ်ပိုၼ်ႉထၢၼ်လမ်ႇလွင်ႈၶိုၵ်ႉတွၼ်း တွၼ်ႈတႃႇသၢင်ႈၵၢၼ် ယူၵ်ႉမုၼ်းၽူႈၵူၼ်း။  ၾိင်ႈငႄႈႁိတ်ႈႁွႆး လႄႈၵၢၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ်သၢင်ႈ ဢၼ်လၢၵ်ႇလၢႆ မိူၼ်ၼင်ႇၵၢၼ်သၢင်ႈၿုၼ်းၵုသူၼ်လႄႈ ၾိင်ႈငႄႈႁိတ်ႈႁွႆး ၼႂ်းဝၼ်းလမ်ႇလွင်ႈတၢင်းသႃသၼႃ ပဵၼ်ၶိူင်ႈမိုဝ်းဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈ ၼႂ်းၵၢၼ်ၾုၵ်ႇၾင်ၵုၼ်းငၢမ်းၵႂၢမ်းလီ ပၼ်ၽူႈ ၵူၼ်းၼႂ်းတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း။ ၼွၵ်ႈၼိူဝ်ၼၼ်ႉ ဢပုမ်ႇၵူၼ်းထဝ်ႈမိူဝ်ႈၵွၼ်ႇလႄႈလိူင်ႈလဝ်ႈၵၢဝ်ႇၶၢၼ် ၵၢၼ်သွၼ်လွင်ႈၵုၼ်းငၢမ်းၵႂၢမ်းလီ ယင်းပဵၼ် သိုဝ်ႇဢၼ်ၸၢင်ႈဢဝ်မႃးၸႂ်ႉ ၼႂ်းၵၢၼ်သွၼ်ၵုၼ်းငၢမ်းၵႂၢမ်းလီ ၶွင်ၵူၼ်းၼုမ်ႇၵူၼ်းသၢဝ်လႆႈ။

“ၵၢၼ်ဢၼ်ႁႂ်ႈႁၼ်လူၺ်ႈတႃ ၸႂ်ႉၶၢဝ်းယၢမ်းႁူမ်ႈတင်းလွင်ႈလႂ်လွင်ႈၼိုင်” ပဵၼ်တႅဝ်းႁူမ်ႈၵၢၼ်မုင်ႈၵႆၼၼ်ႉ တေၸၢင်ႈၾုၵ်ႇၾင် ၵုၼ်းငၢမ်းၵႂၢမ်းလီ ၽၢၼ်ႇတၢင်း ၾိင်ႈငႄႈႁိတ်ႈႁွႆး ဢၼ်မီးမႃးတင်ႈတႄႇလႂ်မႃးလႂ် ဢမ်ႇၸႂ်ႈၵွမ်ႉဝႃႈပဵၼ်ၵၢၼ်သွၼ်သင်ႇၵွႆး ယင်းပဵၼ်ၵၢၼ်သၢင်ႈဝႅပ်ႇၽႅၼ်တၢင်းယၢမ်ႈ ၵၢၼ်တိုဝ်းၵမ်ၵႂၢမ်းလီၶွင်ၽူႈၵူၼ်း မိူဝ်ႈၵူၼ်းၼႂ်းတူင်ႇဝူင်း မီးၵုၼ်းငၢမ်းၵႂၢမ်းလီလႄႈ ၸရိယထမ်းဢၼ်ၶဵမ်ႉၶႅင် တေသူင်ႇၽူလ်ၽွၼ်း ႁဵတ်းႁႂ်ႈတူင်ႇဝူင်း မီးၵႂၢမ်းသုၶ်းလႄႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇႁုင်ႈႁိူင်း။

ႁဵတ်းသင်လႄႈၾၢင်ႁၢင်ႈဢူငဝ်းၶွင်မုင်ႉႁေႃႁိူၼ်း ပဵၼ်ၵၢၼ်လမ်ႇလွင်ႈၼႂ်းၵၢၼ်သၢင်ႈၽူႈၵူၼ်းလီ ႁဵတ်ႇၽူလ်(ႁေႇတုၽလ) မၼ်း ၵေႃႈ မုင်ႉႁေႃႁိူၼ်းပဵၼ်လၵ်းပိုၼ်ႉထၢၼ် တူင်ႇဝူင်း ႁူဝ်ႁႅၵ်ႈၼႂ်းၵၢၼ်ၽုၵ်ႇၾင် ၵုၼ်းငၢမ်းၵႂၢမ်းလီ တေၵိူတ်ႇၶိုၼ်ႈၽၢၼ်ႇတၢင်း ယၢမ်ႈ ၵၢၼ်ပွၼ်ႈသွၼ်ႁႂ်ႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇမေႃၼပ်ႉထိုဝ်ၽူႈယႂ်ႇ မီးဝိၼႆးၼႂ်းၵၢၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ်လႄႈႁဵၼ်းႁူႉ ႁူမ်ႈတင်းၵၢၼ်ၼႄဢွၵ်ႇ ႁၢင်ႈၾၢင် ႁူႉၸၵ်းမုၼ်ၵုၼ်း ပဵၼ်ၵၢၼ်တိုဝ်းၵမ်ဢၼ်မီးၼမ်ႉၼၵ်းၼႂ်းၵၢၼ်သၢင်ႈၵူၼ်းလီ ၵၢၼ်လဵင်ႉလူ ဢၼ်ၼႅၼ်ႉၵၢၼ်ၾုၵ်ႇၾင် ၵုၼ်းငၢမ်းၵႂၢမ်းလီ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၽၢၼ်ႇၵၢၼ်သၢင်ႈၼႃႈၵၢၼ်တႃငၢၼ်းပဵၼ်ဢၼ်လီတီႈသုတ်းၼႂ်းသၢႆတႃပေႃႈမႄႈလႄႈၽူႈပူၵ်းပွင် ၵၢၼ် ပၼ်ၶၢဝ်းယၢမ်းလႄႈၵၢၼ်ဢဝ်ၸႂ်သႂ်ႇၼႂ်းၵၢၼ်ၶူပ်ႈၵုမ်းသင်ႇသွၼ်လႄႈၵၢၼ်သၢင်ႈသၢႆငၢႆ ႁႂ်ႈပဵၼ်တိုဝ်ႉတၢင်းတေႃႇၵၢၼ်ယူၵ်ႉမုၼ်း ၵုၼ်းငၢမ်းၵႂၢမ်းလီၼႂ်းမုင်ႉႁေႃႁိူၼ်း။

ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇတေႃႇမႃး ႁူင်းႁဵၼ်းလႄႈပိုၼ်ႉတီႈၵၢၼ်သိုၵ်းသႃ(ႁမ်ႉႁဵၼ်း) ဢမ်ႇဝႃႈၵၢပ်ႈလႂ်ပၢၼ်လႂ်ၵေႃႈလီ လၵ်းပိူင်ၵၢၼ် ႁမ်ႉႁဵၼ်း ပုၼ်ႈတႃႇၼႂ်းတူင်ႇဝူင်း ထိုဝ်ပဵၼ်ၶိူင်ႈမိုဝ်းလမ်ႇလွင်ႈၶိုၵ်ႉတွၼ်းၼႂ်းၵၢၼ်သၢင်ႈလႄႈယူၵ်ႉမုၼ်းၵူၼ်းလီ ၸင်ႇဝႃႈ philosophy ၵၢၼ် ႁဵၼ်း ဢၼ်မီးၵၢၼ်မႄႇမုၼ်းၵုၼ်းငၢမ်းၵႂၢမ်းလီၼႂ်းတွၼ်ႈၵၼ်ႁဵၼ်း ပိူဝ်ႈႁႂ်ႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇလႄႈၵူၼ်းၼုမ်ႇသၢဝ် လႆႈႁပ်ႉၵၢၼ်ၾုၵ်ႇၾင် ၵုၼ်းငၢမ်းၵႂၢမ်းလီတင်ႈတႄႇလဵၵ်ႉ။

လူၺ်ႈပိူင်ၶိုၵ်ႉလူင်မၼ်းၵေႃႈႁူင်းႁဵၼ်းၼၼ်ႉပဵၼ်ငဝ်ႈႁၢၵ်ႈႁူဝ်တီးၵၢၼ်ၶပ်းလိူၼ်ႈၵိၸ်ႇၵၢၼ် ဢၼ်ၵမ်ႉထႅမ်ပၼ်ၵုၼ်းငၢမ်းၵႂၢမ်းလီ ဢမ်ႇဝႃႈၵၢၼ် ၸတ်းဢွင်ႈတီႈပဵၼ်ၶႅမ်ႉပၵ်းသဝ်း ပိူဝ်ႇတႃႇတီႈသၢင်ႈၵုၼ်းငၢမ်းၵႂၢမ်းလီ ၵၢၼ်တူင်ႉၼိုင်ၶွင်ၸုမ်းတူင်ႇဝူင်း ၸိတ်ႇဢႃးသႃ (Volunteer activities) လႄႈၵၢၼ်ၾိုၵ်းၾွၼ်ႉပွၼ်ႈသွၼ်ၸီးဝိတ်ႉၸိတ်းၸႂ် ၵၢၼ်သၢင်ႈသိင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ် ၽွၼ်းလီတေႃႇၵၢၼ်ႁဵၼ်းႁူႉလွင်ႈၵုၼ်းငၢမ်းၵႂၢမ်းလီၼႂ်းႁူင်းႁဵၼ်း လူၺ်ႈၵၢၼ်မီးၶူးဢၼ်ပဵၼ်ဝႅပ်ႇယၢင်ႇတီႈလီလႄႈ ၵၢၼ်မီးလၵ်း ၼမ်း ၵုမ်ႉၸွႆႈၵမ်ႉထႅမ်သၢင်ႈၵုၼ်းငၢမ်းၵႂၢမ်းလီ ႁူမ်ႈတင်း ၵၢၼ်သၢင်ႈၾိင်ႈငႄႈႁိတ်ႈႁွႆးႁူင်းႁဵၼ်းဢၼ်ၼႅၼ်ႉၵၢၼ် ၼပ်ႉၼႃႈထိုဝ်တႃ ၵၼ်လႄႈမီးဝိၼႆး တၵ်းတေၸွႆႈႁဵတ်းႁႂ်ႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇလႄႈၵူၼ်းၼုမ်ႇသၢဝ်ၶဝ်ယႂ်ႇၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၵူၼ်းလီ။

ၾၢင်ႁၢင်ႈၶွင်တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈဝၢၼ်ႈဢိူင်ႇ မီးလွင်ႈၽွမ်ႉၽဵင်ႇၵၼ်သၢင်ႈသိင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉဢၼ်ဢိူမ်ႈတေႃႇၵၢၼ်ယူၵ်ႉမုၼ်း ၵုၼ်းငၢမ်းၵႂၢမ်းလီပုတ်ႉထသႃသၼႃ ၵၢၼ်ၸတ်းႁႂ်ႈမီးၼႂ်းတူင်ႇတၢင်ႇႁိမ်းႁွမ်း ဢၼ်ၵိုင်ႇလႅပ်ႈၵၼ်တင်းၵၢၼ်လေႃႇလွမ်ႁႂ်ႈၽူႈၵူၼ်း ပဵၼ်ၵူၼ်းလီလႄႈ မီးပိုၼ်ႉတီႈႁွပ်ႈတူင်ႇဝူင်းဢၼ်လီငၢမ်း ဢမ်ႇဝႃႈမိသ်ႉဢူၺ်းသႁၢႆ မုင်ႉႁေႃႁိူၼ်း ဢူၺ်းၵေႃႉႁူမ်ႈၽၢၵ်ႈၵၢၼ် ဢူၺ်းၵေႃႉၼႂ်းတူင်ႇဝူင်းၵၢၼ်လဵဝ်ၵၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်တီႈတူင်ႉၼိုင်ၶွင်တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း ၶွင်ၼႂ်းဝၢၼ်ႈဢိူင်ႇလႄႈ တူင်ႇဝူင်းမီးၾၢင်ႁၢင်ႈ ဢူငဝ်းၾိင်ႈငႄႈႁိတ်ႈႁွႆး။

လွင်ႈၼိုင်ႈၵေႃႈတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈဝၢၼ်ႈဢိူင်ႇ မီးၾၢင်ႁၢင်ႈဢူငဝ်းၾိင်ႈငႄႈႁိတ်ႈႁွႆးသေ သိုပ်ႇၼၼ်ႉၵေႃႈလွင်ႈပၢႆးဝူၼ်ႉ တၢင်းႁၼ် ၵႂၢမ်းမၼ်ႈၸႂ် ဢၼ်တေႁတ်းတတ်းသိၼ်ၸႂ်ႁဵတ်းသၢင်ႈၵႂႃႇလႄႈ တေၸၢင်ႈယူၵ်ႉမုၼ်းၵၢဝ်ႉယၢင်ႈၶိုပ်ႈၼႃႈၵၢၼ်သၢင်ႈ ၵုၼ်းငၢမ်းၵႂၢမ်းလီၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၵၢၼ်ၾုၵ်ႇၸိတ်းၸႂ် ႁူႉၸၵ်းမေႃယႅၵ်ႈလီၸႃႉ ထတ်းသၢင် ထတ်းထွင် လႆႈလူၺ်ႈၼမ်ႉၵတ်ႉတူဝ်ၵဝ်ႇ။

တေႁၼ်လႆႈဝႃႈ ၵၢၼ်ၸတ်းၵိၸ်ႇၵၢၼ်ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈဝၢၼ်ႈဢိူင်ႇ လူၺ်ႈၵမ်ႉထႅမ်သၢင်ႈၵုၼ်းငၢမ်းၵႂၢမ်းလီ မိူၼ်ၼင်ႇ ၵၢၼ်ႁဵတ်းတၢင်းလီၵုသူလ်ႁူမ်ႈၵၼ် ၵၢၼ်ၸတ်းငၢၼ်း(ပွႆး)ၾိင်ႈငႄႈႁိတ်ႈႁွႆး လႄႈႈၵၢၼ်ႁူမ်ႈမိုဝ်းၵၼ်ယူၵ်ႉမုၼ်းပိုၼ်ႉတီႈၵၢၼ်ယူႇသဝ်း ပဵၼ်လၢႆး ၵၢၼ်ပိၼ်ႇပႆႇၸွႆႈထႅမ်ၼဵဝ်ႇၵၼ်(ဢဝ်မိုဝ်း)ၵၼ် ပဵၼ်လၢႆးဢၼ်ယၢမ်းမီးမႃးတင်ႈတႄႇပၢၼ်ပူႇယႃႈတႃယၢႆး လူၺ်ႈပဵၼ်ပိူင်ႁၢင်ႈၾၢင် ၾိင်ႈငႄႈႁိတ်ႈႁွႆး ၼႂ်း 4 လွင်ႈ ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၵုၼ်းၵႃႈ ပိူင်လၵ်းပိုၼ်ႉထၢၼ် သိင်ႇလွင်ႈပဵၼ်ထမ်း လႄႈ ၽႃးသႃ။

ၵုၼ်းၵႃႈ คุณค่า – လၵ်းၵၢၼ် ႁိုဝ် ၵႂၢမ်းယုမ်ႇယမ်ဢၼ်တူင်ႇဝူင်းယိုတ်းထိုဝ်ပဵၼ်ၼႅဝ်းတၢင်းၵၢၼ်ၶပ်းၶိုင်ၸီးဝိတ်ႉသၢႆၸႂ် ပဵၼ်တီႈဢၼ် ၵူၼ်းၼႂ်းတူင်ႇဝူင်းႁၼ်ဝႃႈ လီ ငၢမ်း လႄႈပဵၼ်တီႈတွင်ႈၵၢၼ်(လူဝ်ႇ) ၸိူင်ႉၼင်ႇၵႂၢမ်းသိုဝ်ႈသႂ် ၵၢၼ်မေႃယုမ်ႇယမ်ၼပ်ႉထိုဝ် ႁူႉၸၵ်း ၵုၼ်းၵႃႈဢူငဝ်းၵၼ် လႄႈ ၵၢၼ်ႁပ်ႉၽိတ်းထုၵ်ႇ(ဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း)။

ပိူင်လၵ်းပိုၼ်ႉထၢၼ် – ၵူတ်းပိူင် ႁိုဝ် ဝႅပ်ႇၽႅၼ်ၵၢၼ်ၸတ်းၵၢၼ်ဢၼ်တူင်ႇဝူင်းမၵ်းမၼ်ႈၶိုၼ်ႈမႃး ပိူဝ်ႈႁႂ်ႈၵူၼ်းၼႂ်းတူင်ႇဝူင်းႁဵတ်း သၢင်ႈၸွမ်း ပဵၼ်တူဝ်မၵ်ႊမၼ်ႈလၢႆးႁဵတ်းဢၼ်ၵိုင်ႇလႅပ်ႈ ၸိူင်ႉၼင်ႇ ၵၢၼ်တၵ်ႉတၢႆး ၵၢၼ်ၼုင်ႈဝႆ လႄႈၵၢၼ်ႁဵတ်းသၢင်ႈၸွမ်း ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၵူၼ်းၼမ်။

သိင်ႇလွင်ႈပဵၼ်ထမ်း – သိင်ႇယိပ်းၵမ်လႆႈဢၼ်တူင်ႇဝူင်းသၢင်ႈၶိုၼ်လႄႈၸႂ်ႉၼႂ်းၸီးဝိတ်ႉၸူဝ်ႈပၢၼ်ၵူႈဝၼ်းဝၼ်း ၸိူင်ႉၼင်ႇ သိင်ႇၶွင်ၶိူင်ႈၸႂ်ႉ ဢႃးႁၢရ် ၶိူင်ႈတႅင်ႇတူဝ် (ၶိူင်ႈႁၢင်ႈၶိူင်ႈ) သိင်ႇၶွင် လႄႈထဵၵ်ႉၼူဝ်ႊၵျီႊတင်းလၢႆ။

ၽႃသႃ – မိူၼ်ၼင်ႇၶိူင်ႈမိုဝ်းသိုဝ်ႇသၢရ် လႄႈထၢႆႇထွတ်ႇၾိင်ႈငႄႈႁိတ်းႁွႆး ပဵၼ်လၢႆးႁဵတ်းလၢႆးသၢင်ႈဢၼ်ၸႂ်ႉၼႂ်းၵၢၼ်ဝွၵ်ႇလဝ်ႈထိုင် ၵႂၢမ်းယုမ်ႇယမ်လႄႈၵႂၢမ်းႁူႉၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ ၽႃးသႃ ႁူမ်ႈတင်း ၵႂၢမ်းလၢတ်ႈ ၵၢၼ်တႅမ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉ မီးၵၢၼ်လမ်ႇလွင်ႈၶိုၵ်ႉတွၼ်း ပဵၼ်ၵၢၼ်ၼႄထိုင်ပိုၼ်ႉလင်ၾိင်ႈငႄႈႁိတ်ႈႁွႆး သၢင်ႈၵူၼ်းလီ။

ၵၢၼ်သၢင်ႈသိင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉ ဢၼ်ဢိူမ်ႈတေႃႇၵၢၼ်ယူၵ်ႉမုၼ်းၵုၼ်းငၢမ်းၵႂၢမ်းလီၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈဝၢၼ်ႈဢိူင်ႇ ၽူႈၼမ်းၵႄႇဝၢၼ်ႈၼႃးသူၼ် ပဵၼ်ဝႅပ်ႇယၢင်ႇဢၼ်လီၵၢၼ်သၢင်ႈၶိူဝ်းၶၢႆႇ ၵၢၼ်ၵမ်ႉထႅမ်ပၼ်ႁႅင်းတၢင်းတူင်ႇဝူင်း လႄႈ ၵၢၼ်ထႅမ်ႁႅင်းယူၵ်ႉယွင်ႈၾိင်ႈငႄႈႁိတ်ႈႁွႆး တၵ်းၸွႆႈႁႂ်ႈဝၢၼ်ႈဢိူင်ႇမီးၵႂၢမ်းၵႅၼ်ႇၶႅင်လႄႈၵၢၼ်ၽွမ်ႉႁူမ်ႈ။

ၵွႆးၵႃႈပူမ်ၶွတ်ႇလူင်မၼ်းၵေႃႈၵၢၼ်သိုပ်ႇသၢၼ်လႄႈတင်းၵၢၼ်ယူၵ်ႉမုၼ်းၸႂ်ႉၾိင်ႈငႄႈၸွမ်းပၢၼ်မႂ်ႇမိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉၵၢၼ်ပိၼ်ႇပႅင်မၼ်းဝႆးပူၼ်ႉတီႈလႄႈ ၵၢၼ်ဝိတ်းတူဝ် လိမ်ႇတူဝ် တင်ႈတူဝ် ၶွင်ၾိင်ႈငႄႈၼႂ်းၵၢၼ်ပွၼ်ႈသွၼ် ၵုမ်းငၢမ်းၵႂၢမ်းလီၵေႃႈ ယင်းတိုၵ်ႉပဵၼ်ၵၢၼ် လမ်ႇလွင်ႈလူင်ယူႇ ၵၢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းၻီႊၵျီႊထလ်ႊလႄႈသူဝ်ႊသျဵလ်ႊမီႊၻေႊ တင်းၵၢၼ်ထႅမ်ႁႅင်းယူၵ်ႉမုၼ်းၾိင်ႈငႄႈ ပဵၼ်လၢႆးၵၢၼ် ဢၼ်မီးၵုၼ်းၵႃႈၶိုၵ်ႉတွၼ်း ၵၢၼ်တေၶဝ်ႈထိုင်ၵူၼ်းၼုမ်ႇလႄႈၵူၼ်းႁုၼ်ႈသႅၼ်းမႂ်ႇၶဝ် ၵၢၼ်သၢင်ႈၼိူဝ်ႉလိူင်ႈၵုမ်းငၢမ်းၵႂၢမ်းလီ ၽၢၼ်ႇသိုဝ်ႇၻီႊၵျီႊထလ်ႊ တင်းၵၢၼ်ဢၼ်ၾုၵ်ႇၾင်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇၵုမ်းငၢမ်းၵႂၢမ်းလီ ဢွင်ႈၵႂၢမ်းႁူႉၻီႊၵျီႊထလ်ႊ တေႃႇပေႃးထိုင် ၵၢၼ်ၸႂ်ႉသူဝ်ႊသျဵလ်ႊမီႊၻေႊ ၼႂ်းၵၢၼ်ၽူၺ်ႈၽႄႈၵုၼ်းငၢမ်းၵႂၢမ်းလီ လႅပ်ႈတေပဵၼ်သဵၼ်ႈတၢင်းလမ်ႇလွင်ႈ ဢၼ်တေၶဝ်ႈထိုင် ၵူၼ်းၼုမ်ႇလႆႈၶိုၵ်ႉၶႅမ်ႉယူႇ။

လူၺ်ႈပၺ်ႁႃ(ပၼ်ႁႃ) ဢၼ်ႁူပ်ႉယူႇၼႂ်းဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉၼၼ်ႉၵေႃႈ ၵၢၼ်ၸတ်းဝၢင်းတိုၼ်းၸႂ်ႉတိုဝ်းပုၼ်ႈတႃႇထႅမ်ႁႅင်းၵိၸ်ႇၵၢၼ် ၸွမ်း ၼင်ႇၽႅၼ်ဢၼ်လၢတ်ႈမႃးႁူဝ်တီးမၼ်းၼၼ်ႉဢေႇတႄႉတႄႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵၢၼ်ၶပ်းလိူၼ်ႈထိူင်းလႄႈဢမ်ႇမီးႁႅင်း ၽူႈၵဵဝ်ႇၶွင်ႈတၵ်းလီ ၵမ်ႉထႅမ်ပၼ်ႁႅင်းႁႂ်ႈမီးတိုၼ်းၸၢင်ႈၸတ်းၵၢၼ်မၢၵ်ႈတိူဝ်းၶိုၼ်ႈ။

မွၼ်းၶိူဝ်း

သူၼ်ႇၼိုင်ႈၶွင်ၶေႃႈမုလ်း – ၻွၵ်ႉတိူဝ်ႊ ၼၵမူၼ်ႊ ပုၼ်ႊၺ်ၶျ်ၶဵတ်ႇထိၵုလ်ႊ

(*** ပွင်ႈၵႂၢမ်းႁူဝ်ၼႆႉ ပဵၼ်ပၢႆးဝူၼ်ႉ ၼမ်ႉၵႂၢမ်းလႄႈ တၢင်းႁၼ်ထိုင်သုၼ်ႇတူဝ် ၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈ ၸဝ်ႈပၢႆၵမ် ၵူၺ်းၶႃႈဢေႃႈ။)