Saturday, June 22, 2024

ၶုၵ်းၶူၼ်ႉဝူၼ်ႉၶိုၼ်း ၶေႃႈၵႂၢမ်းဢၼ်ဝႃႈ တႆးၶိူဝ်းသိူဝ်

Must read

လွင်ႈၶွင်ႉၶမ်ၸႂ်မီးမႃးၶၢဝ်းႁိုင်လႄႈ လွင်ႈဝႃႈတႆးၶိူဝ်းသိူဝ် သိူဝ်သွင်တူဝ်ယူႇၸွမ်းၵၼ်ဢမ်ႇလႆႈ (ဢမ်ႇ ၼၼ်) သိူဝ်သွင်တူဝ်ယူႇထမ်ႈလဵဝ်ၵၼ် ဢမ်ႇလႆႈၼႆၼၼ်ႉ တႆးၼင်ႇၵၼ် ဢမ်ႇၽွမ်ႉၵၼ်လႆႈမႃးသေပွၵ်ႈ ထၢင်ႇဝႃႈ ၸိူင်ႉၼႆ။

မီးဝၼ်းၼိုင်ႈ တိုဝ်ႉတၢင်းလီၶႃႈႁဝ်းလႆႈႁူပ်ႉ ၸဝ်ႈၼၢင်းသႅင်သီႇ ၸေႈၾၢင် ဢၼ်ပဵၼ်လုၵ်ႈယိင်း ၸဝ်ႈၾႃႉဝဵင်းၸေႈ ၾၢင် (ၶိူဝ်းႁိူၼ်းတေႃႇ) မႄႈပဵၼ်လုၵ်ႈၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းတီး (ၶိူဝ်းႁိူၼ်းလၢဝ်) ပဵၼ်ၸဝ်ႈၼၢင်း ၸုမ်ႈမႁႃႇတေႇဝီႇ ၸေႈ ၾၢင်။ ယၢမ်းလဵဝ် ၸဝ်ႈၼၢင်းသႅင်သီႇၼႆႉ ပဵၼ်မေးၼၢင်းပေႃႈထဝ်ႈ ၸဝ်ႈၸၢမ်ႇ မျႃႉ ဢၼ်ပဵၼ်လုၵ်ႈၸၢႆးၸဝ်ႈၶုၼ်ႇ ၸိင်ႇ ၼွင်ဢူၼ် ဝဵင်းသႅၼ်ဝီ (ယၢမ်းလဵဝ် ယူႇၸွမ်း လုၵ်ႈလၢၼ် တီႈ ၵဵင်းမႆႇ) ၸဝ်ႈၼၢင်းသႅင်သီႇၼႆႉ ၼႂ်းမိူင်းၸိုင်ႈထႆး ဢွၼ်ၵၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ မႄႈဢႃသူၺ်ႇႁၢၼ် မၼ်းၼၢင်း လၢတ်ႈၼႄဝႃႈ –

- Subscription -

ပီႈၼွင်ႉတႆးႁဝ်းၼႆႉ ဢမ်ႇၵွမ်ႈဝႃႈ မီးပွတ်းႁွင်ႇ – ပွတ်းၸၢၼ်းၵူၺ်း မီးၼမ်ၼႃႇ ၼႂ်းမိူင်းၶႄႇ၊ မိူင်းမၢၼ်ႈ၊  မိူင်းထႆး၊ မိူင်းလၢဝ်း၊ မိူင်းဝႅတ်ႉၼၢမ်း၊ မိူင်းၵြႃး ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။ တႆးမိူင်းၶႄႇသမ်ႉ ၶႄႇၶွမ်ႊမိဝ်ႊၼိတ်ႉၶဝ် ဢူမ်ဢိုၼ်၊ တႆးၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈသမ်ႉ ထုၵ်ႇမၢၼ်ႈဢူမ်ဢိုၼ် ၼင်ႇႁိုဝ် သၢႆ​ႁေႇၸိူဝ်ႉငိူၼ်ႈၶိူဝ်းတႆး တေဢမ်ႇ ထုၵ်ႇမႅၼ်ႈၵၼ်ၼၼ်ႉ ၸႂ်ႉလွၵ်းလၢႆးပွင်ၵူတ်ႉၵူႈၸိူဝ်းၸိူဝ်း မႃးပၢၼ်သိုပ်ႇပၢၼ်ယဝ်ႉ။

ၶေႃႈၵႂၢမ်းဢၼ်ဝႃႈ – တႆးၶိူဝ်းသိူဝ် ယူႇထမ်ႈလဵဝ်ၵၼ်ဢမ်ႇလႆႈ၊ သိူဝ်သွင်တူဝ် ယူႇထမ်ႈလဵဝ်ၵၼ် ဢမ်ႇလႆႈ၊  သိူဝ်သွင်တူဝ် ယူႇၸွမ်းၵၼ်ဢမ်ႇလႆႈ ၼႆၸိူဝ်းၼၼ်ႉ မၼ်းပဵၼ်ၵႂၢမ်းယႃႉႁႂ်ႈတႅၵ်ႇၵၼ်ၵူၺ်း။

တႆးၼိူဝ်ၶူင်း မီးသိပ်းၸဝ်းၾႃႉ တႆးတႂ်ႈၶူင်း မီးသိပ်းၸဝ်ႈၾႃႉ (ဢၼ်ဢဝ်သၢႆၼမ်ႉၶူင်းၶႅၼ်ႈ) ပၢၼ်ၸဝ်ႈသိူဝ်ၶၢၼ် ၾႃႉ ႁေႃၶမ်းလူင် မိူင်းမၢဝ်းၼၼ်ႉ ယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈ မိူင်းလႂ်မိူင်းၼၼ်ႉ မီးၶိူဝ်းႁိူၼ်း (ၼမ်ႉသၵုၼ်း) ၽႂ်မၼ်းဝႆႉ မိူၼ်ၼင်–

  1. မိူင်းမၢဝ်းလူင် (ႁေႃၶမ်းလူင် မိူင်းမၢဝ်း) ၶိူဝ်းႁိူၼ်းသိူဝ်               
  2. မိူင်းၸေႈၾၢင် ၶိူဝ်းႁိူၼ်းတေႃႇ              
  3. မိူင်းၶွၼ် ၶိူဝ်းႁိူၼ်းၾၢင်                                   
  4. မိူင်းတီး ၶိူဝ်းႁိူၼ်းလၢဝ်   
  5. မိူင်းလႃႈ/ မိူင်းၼႃႈ ၶိူဝ်းႁိူၼ်းၽႃ                 
  6. မိူင်းၶိူဝ်း ၶိူဝ်းႁိူၼ်းသႅင်   
  7. မိူင်းမၢဝ်း ၶိူဝ်းႁိူၼ်းၶမ်း                                
  8. မိူင်းသႃ/ မိူင်းၶႃ ၶိူဝ်းႁိူၼ်းလၢႆႇ                 
  9. မိူင်းဝၼ်း – ၶိူဝ်းႁိူၼ်းတေႃႇ (မိူၼ် ​ၸေႈၾၢင်) 
  10. မိူင်းၸၼ်းတႃ/ မိူင်းၸၼ်းၶႄႇ ၶိူဝ်းႁိူၼ်းသိူဝ် ၼင်ႇၵဝ်ႇ။

ဢိင်ၼိူဝ် မိူင်းၸိူဝ်းၼႆႉသေ မီးၶိူဝ်းႁိူၼ်းၽႂ်မၼ်းသေတႃႉ ဢမ်ႇလႆႈၸႅၵ်ႇၽႄ တႅၵ်ႇယႅၵ်ႈၵၼ် မိူင်းမၢဝ်း လူင် ပၢၼ်ၸဝ်ႈသိူဝ်ၶၢၼ်ၾႃႉ ဢဵၼ်ႁႅင်းယႂ်ႇၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင် ပဵၼ်မိူင်းႁေႃၶမ်းလူင် ၶိူဝ်းႁိူၼ်းသိူဝ်မႃးလႄႈ ဢိင်ၼိူဝ် ၶိူဝ်းႁိူၼ်းသိူဝ်ၼႆႉသေ ၸၢင်ႈသိုပ်ႇၵႂၢမ်းပဵၼ်မႃးလႆႈ တႆးၶိူဝ်းသိူဝ် ၼႆႁိုဝ်ဢမ်ႇႁူႉ။

ၵွပ်ႈၼႆလႄႈ ၶႃႈႁဝ်းလႆႈသိုပ်ႇလဵပ်ႈႁဵၼ်းတူၺ်း ပပ်ႉပိုၼ်းၸၼ်ႉသီႇ ဢၼ်မႄႈၶူးၶိူဝ်းသႅၼ်တႅမ်ႈ (ၵေႃ တႅမ်ႈပပ်ႉႁဵၼ်းငဝ်ႈငုၼ်း ၾိင်ႈငႄႈလိၵ်ႈလၢႆးတႆး ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇတႆး လိူၼ် January 2005) ၼႂ်းၼႃႈလိၵ်ႈ 32 ၼၼ်ႉ တႅမ်ႈဝႆႉဝႃႈ – ပီ 1314 ၶုၼ်ယီႈၶၢင်ၶမ်း ပူၵ်းတင်ႈႁေႃမႂ်ႇ တီႈၸေႈလၢၼ်ႉယဝ်ႉ ၶိုၼ်းၸိုဝ်ႈပဵၼ် သိူဝ်ၶၢၼ်ၾႃႉ မႅၼ်ႈမိူဝ်ႈဢႃယုလႆႈ 24 ၶူပ်ႇ ပိူင်ႇငမ်းပဵၼ် (ၸဝ်ႈမွမ်ႇမၢဝ်းလူင်) လႆႈၸၼ်ႉ (သိူဝ်) ဢၼ်မီး ဢႃႇၼႃႇ ဢုပ်ႉပိူင်ႇၽႅၼ်ၸတ်းၵၢၼ်မိူင်းၵၢၼ်သိုၵ်း ၵူႈပိူင်ၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ ၶုၼ်သၢမ်လူင်သမ်ႉ ၶိုၼ်ႈၸိုဝ်ႈ သၢမ်လူင်ၾႃႉသေ ပဵၼ်ၽူႈၵွၼ်း ၵၢၼ်ၵႅတ်ႇၶႄမိူင်း လႆႈ ၸၼ်ႉ (ႁုင်ႉလူင်) မိူင်းမၢဝ်းလူင်ယဝ်ႉ။

တႃႇတွင်း = လွင်ႈႁေႃၶမ်းလူင်မိူင်းမၢဝ်း ၸဝ်ႈသိူဝ်ၶၢၼ်ၾႃႉလႄႈ သိူဝ် ၵဵဝ်ႇၶွင်ႈၵၼ်မႃးၸိူင်ႉႁိူဝ်ၼၼ်ႉ လဵပ်ႈႁဵၼ်းတေႃႇၼႂ်းပပ်ႉလိၵ်ႈပိုၼ်း ၸၼ်ႉသီႇၼၼ်ႉလႆႈၶႃႈယဝ်ႉ။

ဢိင်ၼိူဝ် ၸဝ်ႈၼၢင်းသႅင်သီႇ ၸေႈၾၢင် (မႄႈဢႃသူၺ်ႇႁၢၼ် )မွၵ်ႇၶႆႈၼႄမႃးလႄႈ တႆးၼႆႉဢမ်ႇၸႂ်ႈ လုၵ်ႈသိူဝ် ပေႃႈသိူဝ်သၢႆၼိူဝ်ႉလိူတ်ႈသိူဝ် ပဵၼ်ၶိူဝ်းႁိူၼ်းသိူဝ် (ပဵၼ်ၼမ်ႉသၵုၼ်း) တႄႇပၢၼ် ႁေႃၶမ်းလူင် မိူင်းမၢဝ်း ၸဝ်ႈသိူဝ်ၶၢၼ်ႇၾႃႉ ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၶုၼ်ႁေႃၶမ်း လႆႈၸၼ်ႉသိူဝ် (သိူဝ်မီးလွင်ႈၵႅၼ်ႇၶႅင်ႁႅင်းယႂ်ႇ မဵဝ်း မီးသတ်ႉၸႃႇ) ဢၢင်ႈဢိင် – ပပ်ႉပိုၼ်းမႄႈၶူးၶိူဝ်းသႅၼ်။

ပၢၼ်သိုပ်ႇပၢၼ် ပီယၢဝ်းၶၢဝ်းႁိုင်မႃးလႄႈ ၶိူဝ်းႁိူၼ်းသိူဝ်ၼၼ်ႉ လဵပ်ႈပဵၼ်မႃး တႆးၶိူဝ်းသိူဝ်ၼႆယူ ပဵၼ် ႁိုဝ် မႃးၵေႃႈလီ ၶိူဝ်းတႆးႁဝ်းၼိူဝ်ၶူင်း၊ တႂ်ႈၶူင်ႊ၊ ပွတ်းႁွင်ႇ၊ ပွတ်းၸၢၼ်း ၵူႈတီႈၵူႈတၢင်း မိူၼ်သိူဝ် မီးလွင်ႈၶဵင် လႅင်းႁႅင်းယႂ်ႇႁတ်းႁၢၼ် မီးသတ်ႉၸႃႇ ဢဝ်ၵုင်ႇမုၼ် တႆးၶိူဝ်းႁိူၼ်းသိူဝ်ယူႇ ၾိင်းထုင်းၵႂၢမ်း ဢၼ်ယၢမ်ႈ ၸပ်းသူပ်းႁဝ်း (တႆးၶိူဝ်းသိူဝ် သိူဝ်သွင်တူဝ် ယူႇထမ်ႈလဵဝ်ၵၼ်ဢမ်ႇလႆႈ) ၼႆၼၼ်ႉ ဢမ်ႇလီသိုပ်ႇၸႂ်ႉတိုဝ်းယဝ်ႉ ပီႈၼွင်ႉႁဝ်းၶႃႈတၢင်းလၢႆ။

ၼၢင်းႁၢၼ်ၼူၼ်း (ၶွပ်ႈၸႂ်ထိုင် မႄႈဢႃသူၺ်ႇႁၢၼ်လႄႈ မႄႈၶူးၶိူဝ်းသႅၼ်) ယႂ်ႇၼမ်

ဢၢၼ်ႇယဝ်ႉႁူမ်ႈပၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင်တီႈၼႆႈ

- Subscription -
- SHAN's Apps -spot_img

ၶၢဝ်ႇလိုၼ်းသုတ်း