ၵၢၼ်ယူႇႁူမ်ႈၵၼ်လၢႆၸၢဝ်းၶိူဝ်းၼႂ်းမိူင်းတႆးလႄႈ ဢၼ်ပဵၼ်ပိုၼ်ႉထၢၼ်ႁၢၵ်ႈငဝ်ႈတင်ႈတႄႇလႂ်မႃးလႂ် လူၺ်ႈ ၾိင်ႈ ၵိၼ်ယူႇသဝ်းၶိူဝ်းၼိုင်ႈလႄႈၶိူဝ်းၼိုင်ႈ ႁူမ်ႈဝႃႈမီးလွင်ႈပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ်ၽွင်ႈယူႇၵေႃႈ ဢမ်ႇၸႂ်ႈပၼ်ႁႃ ၵၢၼ် လေႃႇယွၼ်ႈတုမ်ႉတွၵ်ႈၵၼ်လႄႈ ဢမ်ႇပဵၼ်လွင်ႈၶတ်းၶွင်ႈၶႂၢင်ၸႂ်သင်ၵၼ်မႃးၼႂ်းမိူင်းတႆးဢၼ်မီးႁူဝ်ၵူၼ်းမွၵ်ႈ 8 လၢၼ်ႉၵေႃႉ။ မၢႆတွင်း ၼႂ်းၵၢၼ်ယင်ႇထွင်သၢႆမၢႆႁူဝ်ၵူၼ်း (ပၢၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉၽွင်းမိူင်း) ။

ၸိူင်ႉၼင်ႇ

1. ၵူၼ်းၶိူဝ်းတႆး ဢၼ်မီးႁူဝ်ၵူၼ်းၼမ်လိူဝ်ပိူၼ်ႈ မွၵ်ႈ 68% ပုၼ်ႈၼႂ်းမိူင်းတႆး ယူႇၸွတ်ႈတူဝ်ႈၵႂႃႇၵူႈတီႈသေ ၵမ်ႈၼမ်ႁဵတ်းၵၢၼ်ႁႆႈၵၢၼ်ၼႃးလႄႈလဵင်ႉသတ်း ၵႃႉၶၢႆ  ပႃးၸဵမ် ၶမ်းတီႈ၊ သိင်ၵလႅင်းၶမ်းတီႈ၊ ႁူမ်ႈမၢၵ်ႇလၢင်း၊ သွင်သူပ်း၊ ၵၢတ်ႇလိုဝ်း၊ ဝဵင်းသိူဝ်၊ ၵၢတ်ႇသႃ၊ မိူင်းၵွင်၊ မိူင်းယၢင်း၊ ၶျွင်းဝႃႉ(ပၢၵ်ႇၼမ်ႉ) ၊ ဢိၼ်းတေႃႇၵျီး၊ ဝၢၼ်ႈမေႃႈ၊ ၼမ်ႉတီး၊ မၼ်းတလေး(ဝဵင်းလိူဝ်ႇ)၊ ၵျွၵ်ႉသႄႇ၊ ပၢင်မၢၵ်ႇၼ(ပိၼ်းမၼႃး)၊ ပၶူၵ်ႉၵူႇ၊ တူင်ႈဢူႇ၊ ၸယတ်ႉၵျီး၊ ဢူၵ်ႉတုၼ်း၊ ထၢၼ်းတပိၼ်ႇ၊ ၽိဝ်း၊ တေႃးၸွႆးဢိၼ်း၊ ၵျွၵ်ႉၵျီး၊ သူၺ်ႇၵျိၼ်ႇ၊ ပႃႇၵိူဝ်(ပၵူဝ်း)၊ တႃႇယႃႇဝၻီႇ၊ ပျေႇ၊ တၢၼ်ႇတွင်ႇ၊ ၽႃပုၼ်၊ ၽႃဢၢင်ႇ၊ လွႆၶေႃ(လွႆၵေႃႇ)၊ တႅၵ်ႉၵျီး၊ ဢုၵ်ႉၵၢၼ်ႇ၊ တုၼ်ႇတေး၊ တႃႈၵုင်ႈ ၊ ၵျႅၵ်ႈၶမီႇ ၊ သထူင်ႇ ၊ တႃႈဝၢႆ  ဢိၵ်ႇတင်း ၸိူင်ႉၼင်ႇၼႂ်းၸႄႈမိူင်းယုၼ်ႊၼၢၼ်ႊ မိူင်းၶႄႇၼႂ်းၵႂၢင်ႊသီး ဢတ်းသမ် ၼႂ်းမိူင်းဢိၼ်ႊၻီႊ ယိူဝ်ႊ လႄႈ ၼႂ်းမိူင်းလၢဝ်း မိူင်းထႆး မိူင်းဝႅတ်ႉၼၢမ်းပွတ်းႁွင်ႇ ႁူမ်ႈတင်းၼႂ်းမိူင်း ၵမ်ႊပူႊၶျႃးၵမ်ႈၽွင်ႈ ႁူမ်ႈတင်း လၢႆလၢႆမိူင်းတူဝ်ႈလူၵ်ႈ။

ၵူၼ်းၶိူဝ်းတႆးၼႆႉ ၸွမ်းလူၺ်ႈတီႈယူႇတီႈသဝ်း မေႃလိူၵ်ႈႁႃၼမ်ႉလိၼ်ႁိၼ်ၽႃတီႈမီးငႂ်ႈမီးၾုၼ်ႇ သေ ႁဵၵ်ႈၸိုဝ်ႈ ၶၢၼ်ႇၼၢမ်းပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ်ၵႂႃႇၵမ်ႈၽွင်း ၸွမ်းလူၺ်ႈပိုၼ်ႉတီႈထိၼ်ႇထၢၼ်တီႈယူႇ။ တႆးၼိူဝ် တႆးသႃ တႆးမၢဝ်း  တႆးၶူင်း တႆးတိင် တႆးလူင်။ တႆးတႂ်ႈ တႆးၶျွင်း တႆးၶမ်းတီႈ တႆးဢႃးႁူမ် တႆးလႅင် တႆးၶိုၼ် တႆးလိုဝ်ႉ တႆးယွင်း တႆးလႅမ်း တႆးလမ် တႆးၶၢဝ် တႆးလၢႆး တႆးၼမ်ႉ တႆးၵတူး တႆးၵၼၢၼ်း တႆးၼွင် တႆးယူၼ်း(ယၼူၵ်ႉ) တႆးလွႆ တင်းသဵင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၼိူဝ်ႉလိူတ်ႈၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းလဵဝ်ၵၼ်။

2. ၸၢဝ်းၶိူဝ်းပလွင်ႈ(တဢၢင်း) – ၼႂ်းမိူင်းတႆး မီးႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 7 ပုၼ်ႈ ပဵၼ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်းတဢၢင်း။ ႁူမ်ႈဝႃႈယူႇသဝ်း ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈမိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇလွႆလူင်ၼမ်ႉသၼ်ႇၵမ်ႈၼမ်သေတႃႉ ၼႂ်းမိူင်းတႆး ပွၼ်းၸၢၼ်း ပွတ်းဢွၵ်ႇၵေႃႈ ယူႇသဝ်းၵၼ်ၵမ်ႈၽွင်ႈ။ ၵမ်ႈၼမ်ပီႈၼွင်ႉတဢၢင်းတေယူႇၸွမ်းၼိူဝ်လွႆ ႁဵတ်းႁႆႈ ႁဵတ်းသူၼ် သူၼ်ၼဵင်ႈပဵၼ် ၵၢၼ်လဵင်ႉတွင်ႉ။

3. ၵူၼ်းၶိူဝ်းပဢူဝ်း – ၼႂ်းၵူၼ်းမိူင်းတႆးႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 7 ပုၼ်ႈ ၵမ်ႈၼမ်ယူႇၼႂ်းမိူင်းတႆးပွတ်းၸၢၼ်း ယူႇသၢင်ႈ ၵိၼ်သဝ်းၸွမ်းၼိူဝ်လွႆလႄႈၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၼႃႈလိၼ်ပဵင်း ႁဵတ်းႁႆႈႁဵတ်းၼႃး ႁဵတ်းသူၼ်တွင်ယႃႈလႅၼ်း ၾုၵ်ႇမီႇ မၼ်းၾရင်ႇ(ဢႃႇလူး) ၵမ်ႈၼမ်။

4. ၸၢဝ်းၶိူဝ်းဝႃႉ – ၼႂ်းမိူင်းတႆး မီးႁူဝ်ၵူၼ်း ႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 8 ပုၼ်ႈ ယူႇၼိူဝ်လွႆႁွင်ႇလႄႈပွတ်းဢွၵ်ႇၶူင်း ႁဵတ်းႁႆႈပဵၼ် ၵၢၼ်လဵင်ႉတွင်ႉသူၼ်ႇယႂ်ႇ။

5. ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၶၢင် – ယူႇၼႂ်းမိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇဢိတ်းဢီႈလႄႈၼႂ်းမိူင်းတႆးပဵၼ်ယွမ်ႇယွမ်ႇ ႁဵတ်းၵိၼ်ၵၢၼ် ၾုၵ်ႇသွမ်ႈ။

6. ၸၢဝ်းၶိူဝ်းထၼု – ယူႇၼႂ်းမိူင်းတႆးပွတ်းဝၼ်းတူၵ်း ၸွမ်းတီႈပၢင်ႇတီႈပဵင်း ႁဵတ်းႁႆႈၼႃႈသူၼ်လဵင်ႉတူဝ်ၸႂ်။

7. ၸၢဝ်းၶိူဝ်းလႃးႁူႇ – ယူႇၸွမ်းၼိူဝ်လွႆၼႂ်းမိူင်းတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇၶူင်း ႁဵတ်းၵိၼ်ၵၢၼ်ႁႆႈၵၢၼ်သူၼ်။

8. ၸၢဝ်းၶိူဝ်းဢႃးၶႃႇ – ယူႇၸွမ်းသၼ်လွႆမိူင်းတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇၶူင်းလႄႈလႅၼ်လိၼ်မိူင်းလၢဝ်း ႁဵတ်းၵၢၼ်ႁႆႈၶဝ်ႈပဵၼ် ၵၢၼ်လဵင်ႉတွင်ႉ။

9. ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၵဝ်ႈၵၢင်ႉ(ၵူဝ်းၵၢင်ႉ) ယူႇၼႂ်းမိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇတိတ်းၸပ်းလႅၼ်လိၼ်မိူင်းၶႄႇ ႁဵတ်းႁႆႈ ၼႃး သူၼ် လဵင်ႉသတ်းလႄႈၵႃႈၶၢႆ ပဵၼ်ၵၢၼ်လဵင်ႉတွင်ႉလဵင်ႉသႆႈ။

10. ၸၢဝ်းၶိူဝ်းပတွင်ႇ(ၵယၢင်း) – ယူႇၼႂ်းမိူင်းပၢႆး  မိူင်းတႆးပွတ်းၸၢၼ်း ႁဵတ်းၵိၼ်ၵၢၼ်ႁႆႈၵၢၼ်သူၼ်။

11.ၸၢဝ်းၶိူဝ်းလိသေႃး – ယူႇၼႂ်းမိူင်းတႆးပွတ်းၸၢၼ်းလႄႈပွတ်းၵၢင် ဢမ်ႇလႆႈယူႇပဵၼ်ၵေႃယႂ်ႇမုၵ်ႉလူင် ၶွၼ်ႈတုမ် ၵၼ်။ ယူႇၽႂ်ယူႇမၼ်းႁၢင်ႇႁီႈႁၢင်ႇႁၢႆး ၸွမ်းၼိူဝ်လွႆ ႁဵတ်းၵိၼ်ၵၢၼ်ႁႆႈ ပဵၼ်ၵၢၼ်လဵင်ႉတွင်ႉ။

12. ၸၢဝ်းၶိူဝ်းယၢင်းလမ် – ယူႇသဝ်းၼႂ်းမိူင်းတႆးပွတ်းၸၢၼ်းပဵၼ်သူၼ်ႇယႂ်ႇ ၸွမ်းၼႂ်း မိူင်းသူႈ ဝၢၼ်ႈၸၢမ် ၵေးသီးၸိူဝ်းၼႆႉၵမ်ႈၼမ်လႄႈယိုတ်းၵၢၼ်သူၼ်ႁႆႈၼႃႈပဵၼ်ၵၢၼ်လဵင်ႉတွင်ႉ။

13. ၸၢဝ်းၶိူဝ်းတွင်ႇလိုဝ်း – တေယူႇၼႂ်းမိူင်းတႆးပွတ်းၵၢင်သေၾုၵ်ႇသွမ်ႈႁဵတ်းႁႆႈႁဵတ်းၼႃးပဵၼ်ၵၢၼ်လဵင်ႉတွင်ႉ။

14. ၸၢဝ်းလိသူး – ယူႇၼႂ်းမိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇ ၵဝ်ႈၵၢင်ႉ ယူႇၸွမ်းၼိူဝ်လွႆႁဵတ်းႁႆႈ လဵင်ႉသတ်း။

15. ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၶႄႇ – ယူႇၼႂ်းမိူင်းတႆးၸွမ်းၵၢင်ဝဵင်း ၵူႈတီႈ ၵမ်ႈၼမ်ႁဵတ်းၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆ ၾုၵ်ႇသွမ်ႈ လဵင်ႉသတ်း။

16. ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၵလႃး – ယူႇၼႂ်းမိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇၵမ်ႈၼမ်လႄႈပွတ်းၸၢၼ်း ပွတ်းဢွၵ်ႇၶူင်းၵမ်ႈၽွင်ႈ။ လုၵ်ႈၼႂ်း မိူင်းၵလႃးၶဝ်ႈမႃးယူႇၼႂ်းမိူင်းတႆးမိူဝ်ႈပၢၼ်ဢိင်းၵလဵသျ်ႊၶဝ်ႈမိူင်းတႆး ႁဵတ်းၵိၼ်ၵၢၼ်လဵင်ႉသတ်းလႄႈၵႃႉၶၢႆ။

17. ၸၢဝ်းၶိူဝ်းမၢၼ်ႈ – မိူဝ်ႈတႄႇမၼ်းတႄႉ မီးယူႇၼႂ်းမိူင်းတႆး ၼိုင်ႈဝဵင်းၼိုင်ႈဢိတ်း ဝၢႆးလႆႈၵွၼ်းၶေႃ  တီႈ ဢိင်ႈၵလဵသျ်ႊယဝ်ႉ ၶဝ်ႈမႃးၸွမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ မႃးႁၢပ်ႈၵၢၼ်ၶုၼ် ၵၢၼ်လုမ်ႈၵၢၼ်ၸၢႆးမၢၼ်ႈ။ ၵမ်ႈၽွင်ႈၵေႃႈ မႃး ႁဵတ်းၵၢၼ်ႁပ်ႉၸၢင်ႈ(မိူဝ်ႈလဵဝ်မီးၸွတ်ႇၵူႈႁူဝ်မိူင်းလင်လႆၶဝ်ႈမႃးၼႂ်းမိူင်းတႆးၼပ်ႉႁူဝ်မိုၼ်ႁူဝ်သႅၼ်ပဵၼ်လၢၼ်။

18. ၸၢဝ်းၶိူဝ်းဢွၼ်ႇ – ၸိူဝ်းဢၼ်ဢမ်ႇပေႃးမီးႁူဝ်ၵူၼ်းၼမ် မိူၼ်ၼင်ႇ ဢႅၼ်ႇ ၵုၺ်ႈ ၶမု ထၼေႃႇ ပလႄး လႄႈလၢႆလၢႆၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈမီးယူႇတီႈဢိတ်းတီႈဢွတ်း တၢင်းပွတ်းဢွၵ်ႇၶူင်း ၸွမ်းႁိမ်းလႅၼ်လိၼ် ၸပ်းမိူင်းမၢၼ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉတင်းၼမ် ႁဵတ်းၵိၼ်ၵၢၼ်ႁႆႈၼႃး ပဵၼ်လုၵ်ႈၸၢင်ႈႁပ်ႉၸၢင်ႈ။

ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၵူၼ်းမိူင်းတႆး တင်းသဵင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ ၵမ်ႈၼမ်ယူႇသဝ်းၵိၼ်ၸမ်ၵၼ်မႃးၼပ်ႉႁူဝ်ပၢၵ်ႇ ႁူဝ်ႁဵင်ပီ ၸႃႉႁူမ်ႈၶီ လီႁူမ်ႈသိူဝ်း ၵူၺ်ႈပိုင်ႈငၢမ်ႈ ငၢမ်ႈပိုင်ႈၵူၺ်ႈသေႁၵ်ႉသႃပႂ်ႉပႃးၾိင်ႈၽႂ်ႁိတ်ႈမၼ်း ဢွမ်ႇလွမ်ႈၽွမ်ႉပဵင်း ပဵၼ်ၼမ်ႉၼိုင်ႈၸႂ်လဵဝ်ၵၼ်မႃးလူၺ်ႈၵတ်းၵတ်းယဵၼ်ယဵၼ် ဢမ်ႇတွၼ်ႉပဵၼ်ၶဵၼ်ပဵၼ်ၽႆးတေႃႇၵၼ်။

ၶေႃႈမုလ်း- ပိုၼ်းမိူင်းတႆးလႄႈၵၢၼ်မိူင်း မိူင်းတႆး(ၸဝ်ႈၶႂၢၼ်မိူင်း)

20240130

မွၼ်းၶိူဝ်း