ၸဝ်ႈၵွၼ်းၸိူင်း
ၻီႊမူဝ်ႊၶရေႊသီႊၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ၶၢၼ်ၵၢဝ်ႇလၢတ်ႈႁဵၵ်ႈႁၢၼ်
လၵ်းၼမ်းၵၢၼ်ၼႅၼ်ႈၵႅၼ်ႇ ပၢဝ်ႇသႅၼ်ႇၵၢၼ်ႁူမ်ႈႁွမ်း
ႁွမ်တွမ်းၶွတ်ႇမၼ်ႈၵိုၵ်း ၵၢၼ်တိုၵ်းဢဝ်ၶိုၼ်းမိူင်း
တၵ်းဢမ်ႇၵိူင်းၶႂႆႇပိူင်ႈ ႁုမ်ယိူင်ႈၶွႆၵႂၢမ်းၶူမ်း
ၸူမ်းသူင်မိုတ်ႈဝၢၼ်ႁူ တမ်းပိူင်သိူဝ်ႇပူပိုၼ်ႉ
ၾိုၼ်ႉသၢႆႇသၢင်ထတ်းထီႇ ၻီႊမူဝ်ႊၶရေႊသီႊၵူၼ်းမိူင်း
ဢဝ်ၶိူဝ်းၵိူင်းလူမ်ႉပိၼ်ႈ မိူင်းၶိၼ်ႈၶွင်တႆးႁၢႆ
ယဵၼ်းၵၢႆပဵၼ်ၶွင်လူင် ယူႇတႂ်ႈပူင်ၵႂၢမ်းသင်ႇ
မိူၼ်ၼင်ႇၶိူဝ်းပုတ်းႁၢၵ်ႈ ပဵၼ်သၢၵ်ႈၻီႊမူဝ်ႊၶရေႊသီႊ
ၽႂ်သမ်ႉၶီႇၸိၵ်းၸွမ် ႁူမ်ႈတုမ်ၵႅၵ်းပွမ်ႁၢင်ႉ
ဢမ်ႇငၢင်ႉဢွၵ်ႇၵၼ်လႆႈ ႁိုၼ်ႇတုၵ်းမႆႈသဵင်ၶႅဝ်း
ၵၢၼ်လွတ်ႈလႅဝ်းထၢင်ႇႁၢင်ႈ သၢင်ႈၸၢတ်ႈတၵ်းႁူမ်ႈႁႅင်း
ၸင်ႇပႅင်းၵႅတ်ႇလႆႈၶိူဝ်း ပေႃးၵုမ်ႇၸိူဝ်းၵဝ်မႂ်း
ယိုတ်ႈယႂ်းယိင်ႈၸဵဝ်းၵွႆ ပိူၼ်ႈသွႆၵမ်းၸုမ်းၸုမ်း
သုမ်းၵၢၼ်ႉႁၼ်သိုဝ်ႈတႃ ၸင်ႇပၢဝ်ႇႁႃၽွမ်ႉႁူမ်ႈ
ၸူမ်းထူၼ်ႈၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်း ပိုတ်ႇၸိူင်းၼႃႈပိုၼ်းမႂ်ႇ
လၢႆၸုမ်းႁူမ်ႈယႂ်ႇလူင် ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းႁူင်ၸွတ်ႇၸိုင်ႈမႃးယဝ်ႉ
ပိုၼ်းၵႅပ်ႈၸဝ်ႈၵွၼ်းၸိူင်း ၽူႈၼမ်း တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈလုၵ်ႉၾိၼ်ႉ(ၸိုင်ႈတႆး)
ၸိုဝ်ႈ “ၸဝ်ႈၵွၼ်းၸိူင်း” ဢမ်ႇၼၼ် “ၸဝ်မူဝ်ႁိူင်း”
ၸိုဝ်ႈမိူဝ်ႈလဵၵ်ႉ ၸၢႆးၶိူင်ႇ
ပေႃႈမႄႈ လုင်းၸႃႇၵႃႇထူဝ်ႉ ႁွ ပႃႈၶျုင်ႇ
ၵိူတ်ႇ 20/06/1926 ဝၼ်းတိတ်ႉ
တီႈၵိူတ်ႇ ဝၢၼ်ႈထေၼႃႉ ဢိူင်ႇလၢႆႈသၢၵ်ႇၸႄႈဝဵင်းႁူဝ်ပူင်း ၸႄႈတွၼ်ႈဝဵင်းတူၼ်ႈတီး(ယၢမ်းလဵဝ်)ပၢၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉ ၵူႈပွၵ်ႈ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈဢိူင်ႇမိူင်းဢၼ်ပႃးၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းယွ င်ႁူၺ်ႈ
ပီႈၼွင်ႉ မီးပီႈဢွၵ်ႇၼွင်ႉႁူမ်ႈတွင်ႉၵၼ် 12 ၵေႃႉ၊ ပဵၼ်ၵေႃႉတီႈ 3
ပၢႆးပၺ်ၺႃ မိူဝ်ႈလဵၵ်ႉလႆႈၶိုၼ်ႈဝတ်ႉသေၼုင်ႈသၢင်ႇႁဵၼ်းဢဝ်လိၵ်ႈလၢႆးတီႈ ၵွင်းမၢၵ်ႇလၢင်း ၼႂ်းဢိူင်ႇလၢႆးသၢၵ်ႇ မေႃတႅမ်ႈ မေႃလူဢၢၼ်ႇ လိၵ်ႈတႆး/ ပဢူဝ်း/ မၢၼ်ႈ လီငၢ မ်း။
ၼႃႈႁိူၼ်း 1. မႄႈထဝ်ႈယႃႇ
မီးလုၵ်ႈႁူမ်ႈၵၼ်- (1) ၼၢင်းမၢတ်ႈ (2)ၼၢင်းဢိင်ႇ (3)ၸၢႆးမီ (4) ၸၢႆးသိူဝ် (5) ၸၢႆးၸၢင်ႉ (6) ၸၢႆးႁဵၼ် (7) ၸၢႆးသိူဝ်ထႆး (8) ၼၢင်းၼေႃႇ (9) ၼၢင်းမျႃႉ (10) ၼၢင်းဝႅဝ် (11) ၸၢႆးပႃႇလၢႆး
2. မႄႈထဝ်ႈမၢၼ်ႈ
မီးလုၵ်ႈလၢင်းႁူမ်ႈၵၼ်- (1) ၸၢႆးၵွၼ်းၶမ်း (လုၵ်ႈၸပ်းမႄႈ) (2) ၼၢင်းၸိင်ႇဢွင်ႇ (3) ၼၢင်းပီၸဵဝ်း
ပၢၼ်သိုၵ်းလုမ်ႈၾႃႉပွၵ်ႈသွင်
ၽွင်းၸဝ်ႈၵွၼ်းၸိူင်းပဵၼ်မၢဝ်ႇႁၢႆးလိူဝ်လိူဝ်ၼၼ်ႉ လႆႈၶဝ်ႈပႃးႁွမ်းမိုဝ်းၼႂ်းတပ်ႉလူင်းၸွင်ႈ ဢမေႊရိၵၼ်ႊ (101st. Airbone Division) သေၶဝ်ႈပၢင်တိုၵ်းတေႃႇသူႈၵျပၼ်ႊမႃး။
ၶၢဝ်းတၢင်းၸူဝ်ႈပၢၼ် လႄႈၵၢၼ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ
* ဢွၼ်တၢင်းသုတ်းၼၼ်ႉ ၵွပ်ႈလုၵ်ႈပူႇႁဵင်လၢႆးသၢၵ်ႇ ပီႈၶုၼ်သၢင်ႇ ဢၼ်ပဵၼ်တႆးၵေႃႉတၢင်းႁူႉယႂ်ႇၵေႃႈၸႂ်ႈ၊ ပဵၼ်ၶူးဝႃး ဢႃးၸၢၼ်ၵေႃႈၸႂ်ႈ၊ ပဵၼ်ပီႈဢၢႆႈမေး (မႄႈထဝ်ႈယႃႇ) ၵေႃႈၸႂ်ႈ။
* ၸွမ်းၼင်ႇတူဝ်ထူပ်းတႃႁၼ် ဢၼ်လႆႈႁဵတ်းၵၢၼ်သိုၵ်းၵၢၼ်မိူင်းမႃး ပဵၼ်ပွတ်းပဵၼ်တွၼ်ႈလႄႈလႆႈႁူႉႁၼ် မႃးဝႃႈ-ဝၢႆးသိုၵ်းလူၵ်ႈ(လုမ်ႈၾႃႉ)ပွၵ်ႈသွင်ၼႆႉ ၵၢၼ်မိူင်းၼႂ်းမိူင်းတႆးၵေႃႈလႅၵ်ႈလၢႆႈမႃးၼမ်သေၶုၼ်ဢိင်းၵလဵတ်ႈ ၶဝ်ၵေႃႈ ပၼ်ၵတိဝႆႉဝႃႈ တေပၼ်ၵွၼ်းၶေႃတီႈမိူင်းၸိူဝ်းဢၼ် ၸွႆႈတိုၵ်းၵျပၼ်ႊ။
* ပၢင်ၵုမ်ပၢင်လူင်ပွၵ်ႈသွင် (လိူၼ်ၾႅပ်ႉပိဝ်ႊရီႊ 1947) ၼၼ်ႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈႁူႉဝႃႈ-မိူင်းတႆးပဵၼ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်း ႁင်းၶေႃ ထုၵ်ႇမႅၼ်ႈၸွမ်းၵူတ်းမၢႆ။
* ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ပၢႆးမိူင်းမၢၼ်ႈၶဝ်သူၼ်းသေႃႇၵဝ်းလႅၼ်ပၼ်ႁႅင်းၸုမ်း ရပလ ႁႂ်ႈ ရပလ ၶဝ် တင်းၸဝ်ႈၾႃႉ တႅၵ်ႇယၢႆႈ ၵၼ် ၊ ပႃးၵၼ်လူႉလႅဝ်။
* ၸုမ်းမၢၼ်ႈၶဝ်သူၼ်းၾႆးယွၵ်ႈမွၼ်ပၼ်ႁႅင်းပီႈၼွင်ႉၵူၼ်းၶိူဝ်းပဢူဝ်းၶဝ်သၢၼ်ၶတ်းလုၵ်ႉၾိုၼ်ႉၸဝ်ႈၾႃႉသေႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၵူၼ်းပဵၼ်သိုၵ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းမႃး ပီ 1952 ၼၼ်ႉ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ CPB ၶဝ် တမ်းဝၢင်းဝႆႉ ပိူင်ၵၢၼ်(လၵ်းၼမ်း) သၢၼ်ၶတ်း လွၵ်းပိူင်ၸဝ်ႈၶွင်တီႈလိၼ် ပတေႇသရိတ်ႉ သၢၼ်ၶတ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၽသပလ လႄႈသၢၼ်ၶတ်း ၸဝ်ႈၵွၼ်းၸိူင်း လႆႈၶဝ်ႈပႃးႁၢပ်ႇၵိုတ်ႉၵၢၼ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ၼႂ်းတီႈၶွမ်ႊမိဝ်ႊၼိတ်ႉမိူင်းမၢၼ်ႈ CPB (ၼႃႈတီႈ တွၼ်ႈလိၼ်မိူင်းတႆး ပွတ်းၵၢင် ပွတ်းၸၢၼ်း) မႃး။ ၵူၺ်းၵႃႈ ယွၼ်ႉဝႃႈမၼ်းၸဝ်ႈဢမ်ႇယုမ်ႇယမ်ႁၢပ်ႉဢဝ်လႆႈ ဝႃႇတ သဵၼ်ႈတၢင်း CPB ၶဝ်လႄႈဢမ်ႇဢမ်ႇလႆႈၶဝ်ႈပႃးၼႂ်းပႃးတီႊၶဝ်မႃး။
ၽွင်းၼၼ်ႉ သမ်ႉဝႃႈၸဝ်ႈၵွၼ်းၸိူင်းဢမ်ႇၶဝ်ႈပႃႇတီႇ CPB သေတႃႉၵေႃႈ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈလၢႆးတိုၵ်းသိုၵ်းမၼ်း ၸိုဝ်ႈယႂ်ႇၵတ်ႉၶႅၼ်ႇ ပေႉပိူၼ်ႈၵမ်ႈၼမ်လႄႈ-လႆႈၶိုၼ်ႈပဵၼ်မႃးၽူႈၸတ်းၵၢၼ်သိုၵ်း ၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈ ပွတ်းၵၢင် မိူင်းတႆး။ မၼ်း ၸဝ်ႈၸွႆႈထႅမ်ၵူၼ်းမိူင်း၊ ႁဵတ်းၵၢၼ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈမႃးၼႂ်း CPB ၶၢဝ်းတၢင်း 4-5 ပီသေယဝ်ႉ ၽိူဝ်ႇထိုင် 12/06/1959 မႃးၵေႃႈ လႆႈၵွင်လင်ၽၢတ်ႇဢွၵ်ႇလုၵ်ႉၾိုၼ်ႉပႅတ်ႈ CPB။ လွင်ႈဢၼ်လႆႈသၢၼ်ၶတ်း လုၵ်ႉၾိုၼ်ႉ CPB မႃးၼၼ်ႉ- ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ CPB ၶဝ် မႃးတမ်းလွၵ်းပိူင်ၶွမ်ႊမိဝ်ႊၼိတ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ်လၢႆးလုၵ်ႉၾိုၼ်ႉ တီႈလိၼ် (Agrarian Revolution) သေ မႃးၸၵ်းၽႃႇၸႅၵ်ႇထႅၵ်ႇၽႄပႅတ်ႈထၢၼ်ႈၵူၼ်း ၸဝ်ႈၶွင်တီႈလိၼ် လႄႈၵူၼ်းၽၢၼ်တီႈလိၼ် မိူင်းတႆးႁဝ်း။ မႃးႁဵတ်းႁႂ်ႈမိူင်းတႆးႁဝ်း ဢၼ်ထုၵ်ႇလႆႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈၶွၼ်ႈႁႅင်းၵၼ် တိုၵ်းဢဝ် သုၼ်ႇလႆႈ သုၼ်ႇပဵၼ် ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၼၼ်ႉ တႅၵ်ႇယၢႆႈၽၢတ်ႇၽႄပႅင်းၸင်းၵၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ဝၢႆးၼၼ်ႉသွင်ပီၸမ်ၸမ် – ၽိူဝ်ႇထိုင်မႃး 1958 လိူၼ်မေႊ 21 ဝၼ်း၊ မိူဝ်ႈဢၼ်ၸဝ်ႈၼွႆႉ (ႁွင်ႉ) ၸေႃးယၼ်တ ဢွၼ်ႁူဝ်သူၼ်းတုမ် ပူၵ်းတင်ႈမုၵ်ႉၸုမ်းၼုမ်ႇသိုၵ်းႁၢၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ်လွတ်ႈလႅဝ်းၵွၼ်းၶေႃၸိုင်ႈတႆး ဢွၵ်ႇမႃးယဝ်ႉ သေလၢႆးလုၵ်ႉၾိုၼ်ႉၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၵိူတ်ႇဢွၵ်ႇမႃးယဝ်ႉၵေႃႈ ၸဝ်ႈၵွၼ်းၸိူင်းလႆႈၶဝ်ႈပႃးၼႂ်းၸုမ်း ၼုမ်ႇသိုၵ်းႁၢၼ်။
မိူဝ်ႈၽွင်းႁၢပ်ႇၵိုတ်ႉၼႃႈၵၢၼ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်းယူႇၼႂ်းၼုမ်ႇသိုၵ်းႁၢၼ်ၼၼ်ႉ – လႆႈတိူဝ်ႉဝၢတ်ႇ ၸဵပ်းၼႂ်းပၢင်တိုၵ်းမိူဝ်ႈဢၼ်ၶဝ်ႈတိုၵ်းယိုတ်းတပ်ႉမၢၼ်ႈၵႃႈတီႈႁူၺ်ႈဢေႃႈမိူဝ်ႈ 1959 ၼႂ်းလိူၼ်သႅပ်ႉထႅမ်ႊၿိူဝ်ႊ လႄႈလႆႈတႅပ်းပႅတ်ႈၶႅၼ်ၾၢႆႇသၢႆႉ။
ထိုင်မႃး 1960 ၵေႃႈ လွင်ႈယုင်ႈယၢင်ႈပႅၵ်ႇပိူင်ႈၽိတ်းၵၼ် မေႃးၵၼ်ၼႂ်းၼုမ်ႇသိုၵ်းႁၢၼ် ၵိူတ်ႇပဵၼ်မႃးသေ ၸဝ်ႈၵွၼ်းၸိူင်း လႆႈႁၢမ်ႈတပ်ႉႁႄႉၶႄ ယႃႇႁႂ်ႈၼုမ်ႇသိုၵ်းႁၢၼ်တႅၵ်ႇယၢႆႈၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇလႆႈလႃးလႃး။ တင်ႈတႄႇၼၼ်ႉမႃး လႆႈတႅၵ်ႇယၢႆႈ ပဵၼ်ၵႂႃႇလၢႆၾၢႆႇ လၢႆမူႇလၢႆၸုမ်း။
1961 ၸင်ႇလႆႈဢွၼ်ႁူဝ်ပူၵ်းတင်ႈ တပ်ႉၽွမ်ႉႁူမ်ႈၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸိုင်ႈတႆး (SNUF) ပုၼ်ႈတႃႇႁဵတ်းၵၢၼ် ဢဝ်လွင်ႈ ၽွမ်ႉႁူမ်ႈ ႁႂ်ႈပေႃးၶွၼ်ႈႁႅင်းၵၼ် လႆႈၼႂ်းမိူင်းတႆးပတ်းပိုၼ်ႉၼႆသေ သိုပ်ႇပူၵ်းတင်ႈၶွင်ႊသီႊၸိုင်ႈတႆး လုၵ်ႉၾိုၼ်ႉ (SSRC)။
1964 လႆႈၸ်ႂႁူမ်ႈႁွမ်းၵၼ်တင်းမုၵ်ႉၸုမ်း SSIA ဢၼ်ၸဝ်ႈၼၢင်းႁိူၼ်းၶမ်းဢွၼ်ႁူဝ်ၼၼ်ႉသေ ၽွမ်ႉၵၼ် ပူၵ်းတင်ႈတပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး (SSA)။
1966 ႁွင်ႉႁဵတ်းပၢင်ၵုမ်လူင်ၼႃးၶဝ်ႈလႅင် မိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇ၊ ၶိုၼ်းမႄးပူၵ်းတင်ႈ တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈ(SSA)လူၺ်ႈ လၵ်းၼမ်း 3 ၶေႃႈ [ဢၼ်ပဵၼ် 1. လွတ်ႈလႅဝ်းၵွၼ်းၶေႃ 2. လွင်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈ 3. ၻီႊမူဝ်ႊၶရေႊသီႊ] လႄႈၶဵၼ်ႇတႅမ်ႈတမ်းဝၢင်းၽႅၼ်ၵၢၼ် တႃႇၸုၵ်းမၼ်းၼိူဝ်းလၵ်းၼမ်း 3 ၶေႃႈၼၼ်ႉ တိတ်းတေႃႇၵပ်းသိုပ်ႇ ၵူႈမူႇၵူႈၸုမ်းသေယဝ်ႉ ဢဵၼ်းဢၢၼ်းပူၵ်းတင်ႈၶွင်ႊသီႊၸိုင်ႈတႆးလုၵ်ႉၾိုၼ်ႉထႅင်ႈ။
1967 လႆႈၼမ်းၼႃႈၶဝ်ႈပႃးလွင်ႈပဵၼ်မႃးၵၢၼ်ၽွမ်ႉႁူမ်ႈ 3 မူႇ 3 ၸုမ်း ဢၼ်မီးမုၵ်ႉၸုမ်း SSA ၊ ရလလၽ (SSNPLO) တင်း SNIA ၶဝ်ၶဝ်ႈပႃး။
1968 ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈပႃႊတီႊၶွမ်ႊမိဝ်ႊၼိတ်ႉမိူင်းမၢၼ်ႈ CPB ၶဝ်ဢဝ်လႆႈဢဵၼ်ႁႅင်းၸွႆႈထႅမ်ၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ တီႈမိူင်းၶႄႇ လႅင် PRC သေၶဝ်ႈမႃးမီးဢေႃးၸႃႇ ပၼ်ႁွၼ်ႈၼႂ်းၵၢၼ်ပၢႆးမိူင်း မိူင်းတႆးႁဝ်းမႃး (သေသမ်ႇသေပိူင် သေလွင်ႈ သေတၢင်း) လႄႈဢဝ်လွင်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸၢတ်ႈတႆးႁဝ်းတႅၵ်ႇယၢႆႈလူႉလႅဝ်ၵႂႃႇယႂ်ႇယႂ်ႇလူင်လူင်ထႅင်ႈၵမ်းၼိုင်ႈ။
1969 ဢွၼ်ႁူဝ်ၼမ်းၼႃႈပူၵ်းတင်ႈမုၵ်ႉၸုမ်း “တပ်ႉသိုၵ်းၽွမ်ႉႁူမ်ႈလုၵ်ႉၾိုၼ်ႉ (ၸိုင်ႈတႆး)” ၵႃႈတီႈပဵင်းလူင်လႅၼ် လိၼ်မိူင်းထႆးသေ တမ်းဝၢင်းယိပ်းၸႂ်ႉမႃး ၸွမ်းၼင်ႇလၵ်းၼမ်း 5 ၶေႃႈ [ဢၼ်ပဵၼ် 1. သၢၼ်ၶတ်း ၶွမ်ႊမိဝ်ႊ ၼိတ်ႉ 2 . လွတ်ႈလႅဝ်းၵွၼ်းၶေႃ 3. ၻီႊမူဝ်ႊၶရေႊသီႊ 4. လွင်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈ 5. လွင်ႈၵတ်းယဵၼ်]။
1983 လိူၼ်ၵျုၼ်ႊ 16 ဝၼ်း ဢိင်ၼိူဝ်ထွတ်ႈမျၢတ်ႈ 4 ယိူင်ႈ (ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ၊ ဝၢၼ်ႈမိူင်း၊ ၽႃသႃ) လႄႈလၵ်း ၼမ်း ၸုၵ်းၼိူဝ်လၵ်းၼမ်း 5 ၶေႃႈသေ လႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇယိုၼ်ႈမိုဝ်းႁွင်ႉလွင်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ။
1984 လိူၼ်ဢေႊပရိူဝ်ႊလ် 1 ဝၼ်း ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၸဝ်ႈၵွၼ်းၸိူင်းယိုၼ်ႈမိုဝ်းႁွင်ႉႁႃ လွင်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈသေ မုၵ်ႉၸုမ်း SSPP/SSA (ပွတ်းၸၢၼ်း) ၵေႃႈ ယုမ်ႇယမ်ၵမ်ႉထႅမ်ႁၼ်လီလႄႈ SURA လႄႈ SSA (ပွတ်းၸၢၼ်း) ၸင်ႇမႃး လႆႈၸ်ႂႁူမ်းႁွမ်းၵၼ် ပူၵ်းတင်ႈၶွင်ႊသီႊၸို်ႈတႆးလုၵ်ႉၾိုၼ်ႉ (TRC)။
1985 လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် 3 ဝၼ်း ၵွပ်ႈဝႃႈၸဝ်ႈၵွၼ်းၸိူင်းဢွၼ်ႁူဝ်ၶတ်းၸႂ်ၶိုင်ပွင်လႄႈမုၵ်ႉၸုမ်း SUA ဢၼ်ၸဝ်ႈၶုၼ် သႃႇ ဢွၼ်ႁူဝ် ၸင်ႇလႆႈၸ်ႂ လူင်းလၢႆးမိုဝ်း ၶဝ်ႈပႃးၽွမ်ႉႁူမ်ႈမႃးၸွမ်း TRC ။
1985 လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် 27 ဝၼ်း ၸဝ်ႈၵွၼ်းၸိူင်း၊ ၸဝ်ႈၶုၼ်သႅင်၊ ၸဝ်ႈၸၢမ်ႇမႂ်ႇ ဢိၵ်ႇၵူၼ်းလူင်တင်း 3 မူႇ 3 ၸုမ်း လႄႈၽူႈႁၵ်ႉၸၢတ်ႈၵမ်ႈၽွင်ႈ ၽူႈတၢင်တူဝ်ၵူၼ်းမိူင်းၵမ်ႈၽွင်ႈ ဢွၼ်ၵၼ်ၽွမ်ႉႁူမ်ႈလႆႈၸ်ႂၵၼ်ပူၵ်းတင်ႈ ၶွင်ႊသီႊ ၽူႈႁၵ်ႉၸၢတ်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈၸိုင်ႈတႆး (SSUPC) သေမၵ်းမၼ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇမႃး။
1985 လိူၼ်ၵျူႊလၢႆႊ ၼမ်းၼႃႈပူၵ်းတင်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈတႆးၸူဝ်ႈၶၢဝ်း-ၽွင်းယၢမ်းသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆးသေပဵၼ်ၸွမ်ၸိုင်ႈ မိူင်းမႃး။
1990 လိူၼ်ၵျုၼ်ႊ 26 ပဵၼ်မၢၵ်ႇႁႅင်း cancer တီႈၶေႃး – ၵႅမ်ႈ – ပဵမ်ႉ လႄႈလႆႈၽႃႇတတ်း ယႃတူဝ်မႃး။
1991 လိူၼ်ၵျူႊလၢႆႊ 11 ယၢမ်း 11.00 မူင်း (ယၢမ်းမိူင်းတႆး)ဝၼ်းၽတ်း၊ လိူၼ်ပႅတ်ႇလွင်ႈ 15 ၶမ်ႈ – လႆႈသဵင်ႈၵမ် သုတ်းမုၼ်ၵႂႃႇတီႈႁေႃသိလ်မၼ်းၸဝ်ႈ ၼိူဝ်ၵွင်းဝဵင်းဢိၼ်း။
ဢၢၼ်ႇယဝ်ႉႁူမ်ႈပၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင်တီႈၼႆႈ