ပေႃးႁဝ်းၼပ်ႉသွၼ်ႇ ႁဝ်းတေမႃးၼပ်ႉသွၼ်ႇဢဝ်မိူဝ်ႈႁဝ်း တႄႇလူင်းလၢႆးမိုဝ်းမိူဝ်ႈလိူၼ်ဢွၵ်ႊထူဝ်ႊၿိူဝ်ႊ ဝၼ်းတီႈ 15 ပီ 2015 ၵူၺ်း မၼ်းဢမ်ႇထုၵ်ႇ၊ မၼ်းတေလႆႈၼပ်ႉတႄႇဢဝ်ၸဵမ်မိူဝ်ႈ 2011 လိူၼ်ဢေႃႊၵတ်ႊသ်ႊ ဝၼ်းတီႈ 18 မိူဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈတဵင်းၸဵင်ႇ ႁဵၵ်ႈႁွင်ႉတႄႇဢုပ်ႇဢူဝ်းလွင်ႈငမ်းယဵၼ် မၼ်းၸင်ႇသၢင်ႇထုၵ်ႇ။ ႁဵတ်းသင်လႄႈဝႃႈၸိူင်ႉၼၼ် တင်ႈတႄႇဢဝ် 2011 မႃးတေႃႇထိုင်ပီ 2015 ၼႆႉ 4 ပီလုမ်းလုမ်း မၼ်းလႆႈၶတ်းၸႂ်မႃးတႄႉတႄႉဝႃႈဝႃႈ တင်းသွင်ပႃႈသွင်ၾၢႆႇ။ ႁဵတ်းၼၼ်သေ မၼ်းၸင်ႇၸၢင်ႈမႃးလူင်းလၢႆးမိုဝ်း ၶေႃႈတူၵ်းလူင်းလွင်ႈၵိုတ်းယိုဝ်းပတ်းပိုၼ်ႉ NCA ၼၼ်ႉ။

လုၵ်ႉတီႈၼၼ်ႈမႃး ၶၢဝ်းတၢင်း 2 ပီၼႆႉ ပေႃးႁဝ်းမႃးတႅၵ်ႈတူၺ်းမိူဝ်ႈႁဝ်းပႆႇလူင်းလၢႆးမိုဝ်း မၼ်းယင်းတိုၵ်ႉပွတ်းယူႇ။ ႁဵတ်းသင်လႄႈလႆႈဝႃႈၸိူင်ႉၼၼ် ၵမ်ႈၽွင်ႈၵေႃႈတေဝႃႈ ၼၢင်းဢွင်ႇသၢၼ်းၸုၵျီႇၼႆႉ ၶိုၼ်ႈမႃးယဝ်ႉၵေႃႈ တေပၢႆႈယဝ်ႉ၊ တေႃႇထိုင်မိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉၵေႃႈ ယင်းပႆႇမီးၽႂ်မႃးလူင်းလၢႆးမိုဝ်းထႅင်ႈ။ ဢၼ်ယိုဝ်းၵၼ်ၵေႃႈတိုၵ်ႉမီးယူႇ၊ ဢၼ်ယိုဝ်းၵၼ်ၼႆႉ မၼ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈၸိူဝ်းဢၼ်ပႆႇလူင်းလၢႆးမိုဝ်းၵူၺ်း၊ ၸိူဝ်းဢၼ်လူင်းလၢႆးမိုဝ်းယဝ်ႉ မိူၼ်ၼင်ႇၸုမ်း SSA ပွတ်းၸၢၼ်းၵေႃႈ ယင်းထုၵ်ႇယိုဝ်းယူႇ၊ ၸဵမ်ၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉသေ မီးၵူၼ်းထတ်းသၢင်ဝႃႈ NCA ၼႆႉဢမ်ႇလႆႈလွင်ႈ။ ႁဝ်းလူဝ်ႇႁဵတ်းလၢႆးမႂ်ႇၵူၺ်းယဝ်ႉ ဝႃႈၸိူင်ႉၼႆ။

ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၸိူင်ႉၼၼ်လႄႈ ထိုင်ၶၢဝ်းယၢမ်းဢၼ်ႁဝ်းလူဝ်ႇထတ်းတူၺ်းဝႃႈ ၸွင်ႇမၼ်းလႆႈလွင်ႈ ဢမ်ႇလႆႈလွင်ႈ။ ပေႃးႁဝ်းထတ်းတူၺ်းၼႆ လႆႈႁၼ်ဝႃႈ 1.မၼ်းပိူင်ႈၵၼ်ၼႆႉပဵၼ်ငဝ်းလၢႆး။ ငဝ်းလၢႆးၼႆႉ မိူဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈတဵင်းၸဵင်ႇ ၵဵဝ်ႇၵပ်းလူၺ်ႈလွင်ႈဢၼ်ၵူႈၾၢႆႇယွမ်းႁပ်ႉၼႆႉ မၼ်းမီးလွင်ႈလဵၵ်ႉၵေႇဢေႇမၢင်။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈလဵၵ်ႉၵေႇဢေႇမၢင်လႄႈ မၼ်းၸဝ်ႈၵေႃႈ ၼင်ႇႁိုဝ်ပိူၼ်ႈပေႃးတေယွမ်းႁပ်ႉၼႆႉ လႆႈၶတ်းၸႂ်ႁဵတ်းၵူႈၾၢႆႇ၊ ပိုတ်ႇ Media ၶႂ်ႈတႅမ်ႈသင်တႅမ်ႈလႆႈ။ ၵဵဝ်ႇၵပ်းလူၺ်ႈသိင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉ ၵူၼ်းမိူင်းၶဝ်ဢမ်ႇထုၵ်ႇၸႂ် လွင်ႈၾၢႆမိတ်ႉၸူင်ႇ ၵေႃႈပိၵ်ႉ။

မိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉ လုမ်ႈၾႃႉၵေႃႈဝႃႈ ၵဵဝ်ႇၵပ်းလူၺ်ႈလွင်ႈပၼ်ႁႃၸၢဝ်းၶိူဝ်းၼႆႉ လူဝ်ႇလႆႈၵႄႈလိတ်ႈၼႆၵေႃႈ ၵႄႈလိတ်ႈ၊ ႁဝ်းလူဝ်ႇမႃးဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်၊ ႁဝ်းမႃးႁဵတ်းမိူင်းၻီႊမူဝ်ႊၶရေႊၸီႊလၢႆလၢႆၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး တေလႆႈႁဵတ်းပႃး ၾႅတ်ႊၻရႄႊ၊ ၸဵမ်ၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉ မၼ်းၸဝ်ႈၶတ်းၸႂ်မႃး။ ၾၢႆႇၼိုင်ႈ ၼင်ႇႁိုဝ်ပိူၼ်ႈပေႃးတေယွမ်းႁပ်ႉ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမၼ်းၸဝ်ႈၼႆႉ မၼ်းၸဝ်ႈၵေႃႈလႆႈဝႃႈၶတ်းၸႂ်။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၼၼ်လႄႈ ၾၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈ 4 ပီၼႆႉ မၼ်းႁိုင်ၼႆသေတႃႉၵေႃႈ ဢိင်ၼိူဝ်မၼ်းၸဝ်ႈၶတ်းၸႂ်သေ ၸင်ႇပဵၼ်မႃး။ ႁဝ်းတေဝႃႈ မၼ်းၸဝ်ႈၵေႃႉလဵဝ်ၵူၺ်း ၼႆၵေႃႈ ဢမ်ႇလႆႈၼင်ႇၵဝ်ႇ၊ ၵူႈၾၢႆႇ ပႃးၸဵမ်ၸိူဝ်းဢၼ်လူင်းလၢႆးမိုဝ်းၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး ပႃးၸဵမ်ၸိူဝ်းဢၼ်ပႆႇ လူင်းလၢႆးမိုဝ်းၵူႈၵွၼ်ႇ၊ ၶဝ်ၸဝ်ႈၼႆႉၶတ်းၸႂ်မႃးတႄႉတႄႉ။

ၵူၺ်းၵႃႈ တင်ႈတႄႇလူင်းလၢႆးမိုဝ်း 2015 မႃးတေႃႇထိုင်မိူဝ်ႈလဵဝ် ၶၢဝ်းတၢင်းသွင်ပီၼႆႉ ဢၼ်မႃးလူင်းလၢႆးမိုဝ်းမႂ်ႇ ထႅင်ႈ သမ်ႉဢမ်ႇမီး။ ဢမ်ႇမီးၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး မီးဢၼ်ပိုတ်းယိုဝ်းၵၼ်၊ ယိုဝ်းၵၼ်ႁၢဝ်ႈႁႅင်းမႃးလိူဝ်ၵဝ်ႇထႅင်ႈ။ ၵမ်းၼႆႉ ဢၼ်ဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်တီႈပၢင်ၵုမ်လူင် ႁူဝ်ပၢၵ်ႇပီ 21 ၼၼ်ႉၵေႃႈ မိူၼ်ၵၼ်တင်းဝႃႈ 3 လိူၼ်ပၢႆမႃးယဝ်ႉ ဢမ်ႇမီးၵၢၼ်တူင်ႉၼိုင်သင်ထႅင်ႈ၊ မၼ်းပဵၼ်ဝႆႉၸိူင်ႉၼၼ်။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈပဵၼ်ဝႆႉၸိူင်ႉၼၼ်လႄႈ တင်းၼမ်ၵေႃႈဝႃႈ မၼ်းတေယဝ်ႉလၢႆယဝ်ႉယူဝ်ႉ၊ မိူဝ်ႈလဵဝ် ပဵၼ်မႃးလိူင်ႈရၶႅင်ႇၼႆ ၶႅၼ်းတေၵႂႃႇၵႆယဝ်ႉယူဝ်ႉ၊ ပိူၼ်ႈၵေႃႈဝႃႈၸိူင်ႉၼႆ။

ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၼၼ်လႄႈ ဝၼ်းတီႈ 15 လိူၼ်ဢွၵ်ႊထူဝ်ႊၿိူဝ်ႊၼႆႉ လမ်ႇလွင်ႈတႄႉတႄႉ၊ မၼ်းတေလႆႈပဵၼ်ဝၼ်းဢၼ် တေလႆႈၶိုၼ်းမႄးပူၵ်းတိုၼ်ႇၶိုၼ်း။ ၵၢၼ်တီႈရၶႅင်ႇၼႆႉမၼ်းၵေႃႈလမ်ႇလွင်ႈယူႇ၊ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈရၶႅင်ႇလမ်ႇလွင်ႈလႄႈ တေပႅတ်ႈဢၼ်ၼႆႉၵေႃႈ ဢၼ်ၼႆႉသမ်ႉတေႁၢႆထႅင်ႈယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၼၼ်လႄႈ ရၶႅင်ႇလမ်ႇလွင်ႈၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵေႃႈ တီႈၼႆႈၵေႃႈ မၼ်းတိုၼ်းလူဝ်ႇႁဵတ်း၊ ပေႃးဝႃႈႁဵတ်း မၼ်းၸင်ႇၵွႆႈၶိုပ်ႈၼႃႈလႆႈ၊ မၼ်းၵေႃႈတေပဵၼ်ဢၼ်ၵမ်ႉၸွႆႈ လႆႈတီႈ ပၼ်ႁႃတၢင်ႇလွင်ႈ။ မိူဝ်ႈလဵဝ်မၼ်းပဵၼ်ယူႇၼႆႉ ပေႃးလၢတ်ႈပွတ်းပွတ်းမၼ်း ပိူၼ်ႈဢွၼ်ၵၼ်ၼႄး NCA ဝႃႈ NCA ဢမ်ႇလႆႈလွင်ႈ။ NCA ၼႆႉမၼ်းပဵၼ်လိၵ်ႈလူး၊ လိၵ်ႈဢမ်ႇလႆႈလွင်ႈၼႆႉမၼ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈ၊ ႁဝ်းဝႃႈၼႆႉ ၵူၼ်းဢမ်ႇလႆႈလွင်ႈၵူၺ်း။

ပၢင်လူင် ႁဝ်းလူင်းလၢႆးမိုဝ်းမႃးမိူဝ်ႈပီ 1947 ၼႆႉ ပၢင်လူင်ဢမ်ႇလႆႈလွင်ႈၼႆမီးၽႂ်ဝႃႈ၊ ၽႂ်ဢမ်ႇဝႃႈ။ ၵူၼ်းဢၼ်မႃး ၽေႃႇၼမ်ႉၽေႃႇတူဝ်မၼ်း ဢမ်ႇလႆႈလွင်ႈၵူၺ်း။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၼၼ်လႄႈ ထိုင်ၶၢဝ်းယၢမ်းႁဝ်းလူဝ်ႇလႆႈဢွၼ်ၵၼ်မႃး ဝူၼ်ႉ မႃးတႅပ်းတတ်းဝႃႈ ဢၼ်ပဵၼ်ယူႇၸိူဝ်းၼႆႉ မၼ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၽိုၼ်လိၵ်ႈ NCA ၊ မၼ်းပဵၼ်ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၸိူဝ်းဢၼ်ၽေႃႇၼမ်ႉၽေႃႇတူဝ်။ ၸိူဝ်းဢၼ်ၽေႃႇၼမ်ႉၽေႃႇတူဝ်ၼႆႉ တၢင်းၾၢႆႇလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး တၢင်းၾၢႆႇႁဝ်းၵေႃႈပႃးယဝ်ႉ၊ တင်းသွင်ပႃႈသွင်ၾၢႆႇၼႆႉ ႁဝ်းလူဝ်ႇလႆႈၶတ်းၸႂ်လိူဝ်ၵဝ်ႇ။ ပေႃးဝႃႈႁဝ်း ဢမ်ႇၶတ်းၸႂ်လိူဝ်ၵဝ်ႇသေ ၵုမ်ႇပႂ်ႉတူၺ်းယူႇ မၼ်းၵေႃႈတေၵွႆတီႈၼႆႈၵူၺ်း။ ပေႃးဢမ်ႇပႂ်ႉတူၺ်းသေ ႁဝ်းတေႁူမ်ႈမိုဝ်းၵၼ်ႁဵတ်းၵႂႃႇတႄႉတႄႉၼႆ မၼ်းၵေႃႈတေဢွင်ႇၵူၺ်း ႁဝ်းႁၼ်ထိုင်ၸိူင်ႉၼၼ်။

ပိူင်လူင်မၼ်း ၼမ်ႉၸႂ်ၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ မၼ်းပဵၼ်ၼမ်ႉၸႂ်ပၢင်လူင်။ ၼမ်ႉၸႂ်ပၢင်လူင်ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပဵၼ်သင်၊ မၼ်းၵေႃႈပဵၼ်ၼမ်ႉၸႂ်ဢၼ်ပဵၼ်ၼႃႈႁေႃတေႃႁိူၼ်းလဵဝ်ၵၼ်။ ၵူၼ်းဢၼ်ပဵၼ်ၼႃႈႁေႃႁိူၼ်း လဵဝ်ၵၼ်ၼႆႉ မၼ်းတေလႆႈပဵၼ်ၼင်ႇ တေလႆႈႁူႉၸႂ်ၵၼ်၊ တေလႆႈမီးလွင်ႈတၢင်းယုမ်ႇယမ်တမ်းၸႂ်ၵၼ်။ လွင်ႈဢၼ်သူၸဝ်ႈဢမ်ႇထုၵ်ႇၸႂ် ႁဝ်းယႃႇပေႁႂ်ႈလႆႈႁဵတ်း၊ လွင်ႈဢၼ်ႁဝ်းဢမ်ႇထုၵ်ႇၸႂ်ၵေႃႈ သူၸဝ်ႈယႃႇပေႁႂ်ႈလႆႈႁဵတ်း။ ၼင်ႇႁိုဝ်ႁဝ်းပေႃးတေယူႇႁူမ်ႈၸွမ်းၵၼ်လႆႈ မၢင်ၸိူဝ်ႉမၢင်ပိူင်ၼႆႉ ပဵၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈႁဝ်းဢမ်ႇထုၵ်ႇၸႂ်ၵေႃႈ ႁဝ်းတေလႆႈပွႆႇဝၢင်းၶႂၢင်းၽႃႈပၼ်ၵေႃႈမီး။ မၼ်းပဵၼ်ဝႆႉၸိူင်ႉၼၼ် ၸင်ႇႁဵတ်းဝႆႉလိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆပၢင်လူင်။ ၸိူဝ်းၼႆႉ ႁဝ်းတေလႆႈႁၵ်ႉသႃမႅတ်ႇပႅင်းၸွမ်း ႁဵတ်းၸွမ်း၊ ပေႃးဝႃႈဢမ်ႇႁၵ်ႉသႃ ဢမ်ႇမႅတ်ႇပႅင်း ဢမ်ႇႁဵတ်းၸွမ်းၼႆ ပၼ်ႁႃလွင်ႈငမ်းယဵၼ်ၵေႃႈ တေမႃးထႅင်ႈတိၵ်းတိၵ်း၊ ပၼ်ႁႃမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၵေႃႈ တေမႃးထႅင်ႈတိၵ်းတိၵ်း။

ပေႃးႁဝ်းႁဵတ်းၸွမ်း ဢၼ်ႁဝ်းတူၵ်းလူင်းၵၼ်ဝႆႉၸဵမ်မိူဝ်ႈပီ 1947 ၼႆ မၼ်းၵဵဝ်ႇၵပ်းလူၺ်ႈလွင်ႈငမ်းယဵၼ်ၼႆၵေႃႈ ဢမ်ႇတၢပ်ႈလူဝ်ႇလၢတ်ႈယဝ်ႉ။ ၵဵဝ်ႇၵပ်းလူၺ်ႈၼႃႈႁေႃတေႃႁိူၼ်းဢၼ်ၶႅမ်ႉလီ၊ ၵဵဝ်ႇၵပ်းလူၺ်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢၼ်ၶႅမ်ႉလီ မၼ်းၵေႃႈတေပဵၼ်မႃးၵူၺ်း။ ဢၼ်ဝႃႈၽၢတ်ႇဢွၵ်ႇၼႆ မၼ်းတိုၼ်းဝႃႈဢမ်ႇလူဝ်ႇလၢတ်ႈ၊ မၼ်းတိုၼ်းတေၵိူတ်ႇပဵၼ်မႃးၵူၺ်း၊ ပဵၼ်မႃးၵေႃႈတိုၼ်းတေဢမ်ႇမီးသင်။ မၼ်းတေပဵၼ်ၼႃႈႁေႃတေႃႁိူၼ်း ဢၼ်ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင် ၵတ်းယဵၼ်သိူဝ်းသႃႇၵႂႃႇၼၼ်ႉဢမ်ႇႁၢင်ႉ ႁဝ်းႁၼ်ထိုင်ၸိူင်ႉၼင်ႇၼႆ။