ၵူၼ်းပၢႆႈမိူင်းႁၢႆ ၵူၼ်းယၢႆႈၶိူဝ်းႁၢႆ

76

တင်ႈတႄႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈၼေႇဝိၼ်းယိုတ်း(ဢမ်းၼၢၸ်ႈ)ဢႃႇၼႃႇ ယိုတ်းဢဝ်ပႃးၶူဝ်းၶွင်ၵူၼ်းမိူင်းမႃးပဵၼ်ၶွင်လူင်ပွင် ၸိုင်ႈ ၸၢတ်ႈ ပၢၼ်ၽႃဝၵူၼ်းမိူင်းလႅၵ်ႈလၢႆႈ လွင်ႈထၢင်ႇႁၢင်ႈႁဵတ်းႁႃၵိၼ်ၵပ်ႉၵိၼ်း ထုၵ်ႇလူင်ပွင်ၸိုင်ႈသိုၵ်း ၼေႇဝိၼ်း ယိပ်းၵုမ်း ႁႅတ်ႉႁၢမ်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ထၢင်ႇထိူမ်ဝႃႈတေၵဵဝ်ႇၶွင်ႈၵၢၼ်မိူင်း ၸၢင်ႈပဵၼ်ၽိုၼ်းပဵၼ်ၾႆး ၵၢၼ်ၵေႃႇပဵၼ်မူႇပဵၼ်ၵေႃၸၢင်ႈပဵၼ် ၵၢၼ်ၶွၼ်ႈတုမ်ႁွမ်ႁႅင်းၵူၼ်း တေႃႇသူႈ ႁိုဝ် ၵၢၼ်သၢၼ်ၶတ်း လူင်ပွင်ၸိုင်ႈသိုၵ်း ။

Photo SHRF-ၵူၼ်းမိူင်းတႆးပၢႆႈၽေးသိုၵ်း ႁႃတီႈၵတ်းယဵၼ်

သိုပ်ႇသေၼၼ်ႉၵေႃႈ ပိၼ်ႇပႆႇပုတ်ႈၵၼ်ယိပ်းၵုမ်း ပဵၼ်သိုၵ်းၸုမ်းၵဝ်ႇၸုမ်းလဵဝ်ၵွႆး သိုပ်ႇဢမ်းၼၢၸ်ႈၽွင်းငမ်း ၵမ်ၸိူၵ်ႈၵူႈၸိူဝ်ႉၵူႈလွင်ႈ ဢမ်ႇၵွမ်ႉၵၢၼ်ငိုၼ်းၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီး ၵၢၼ်ဝၢၼ်ႈၵၢၼ်မိူင်းၵေႃႈ တူၵ်းတႅမ်ႇလေႃႇလိင်ႇ ႁႄႈလူင်းႁူၺ်ႈလူင်းလွႆ ႁၢႆႉလိူဝ်ၵဝ်ႇတိၵ်းတိၵ်း လူၺ်ႈၵႂၢမ်းတင်ႈၸႂ်ၶႂ်ႈႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းၵွတ်းၽၢၼ် ႁႂ်ႈပေႃးဢမ်ႇမီးႁႅင်း ၾိုၼ်ႉၶဝ်လႆႈႁိုဝ် ဢမ်ႇၼၼ် ၼင်ႇႁိုဝ်ပေႃးတေဢမ်ႇမီးတိုဝ်ႉတၢင်းတေၶိုၼ်းၶႅင်ႇတႃႉလႆႈ။ ပူၼ်ႉမႃးမိူဝ်ႈ 45-50 ပီၼၼ်ႉ ငိုၼ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ  100 ၵျၢတ်ႉ ယင်းတိုၵ်ႉလႅၵ်ႈလႆႈ 200  ၿၢတ်ႇငိုၼ်းထႆး၊ ၶၢႆၶဝ်ႈဢွၵ်ႇၼွၵ်ႈမိူင်း ပဵၼ်ထိ 1 ၼႂ်းၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇပွတ်းတႂ်ႈ။

လိူဝ်သေၼၼ်ႉ သႄႇယူင်းပူင်းၸႃႉ ယႃႉႁႂ်ႈတႅၵ်ႇယႅၵ်ႈၽိတ်းမေႃးႁိမ်ပိုၼ်ႉတီႈၼႃႈလိၼ် ၶႃႈၽၼ်းၵၼ် ၶိူဝ်းၼိုင်ႈလႄႈၶိူဝ်းၼိုင်ႈ ၸုမ်းၼိုင်ႈလႄႈၸုမ်းၼိုင်ႈဢဝ်ႁႅင်းသိုၵ်းၵႂၢတ်ႇၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉဝွတ်ႈဝၢႆးၵူႈလၢႆးလၢႆးတေႃႇၵၼ် ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းၵွတ်းၽၢၼ် မီးပၼ်ႁႃပၢၵ်ႇတွင်ႉ ၵၢၼ်ႁႃၵိၼ်လဵင်ႉလူၼႃႈႁိူၼ်းယေးယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ လႆႈပၢႆႈလႆႈၼီ ဢွၵ်ႇပိုၼ်ႉတီႈ ဢၼ်ပူႇမွၼ်ႇၼၢႆးယႃႈၽုၵ်ႇၾင်သၢင်ႈမႃးသေ လေႃႇလႆၶဝ်ႈႁဵတ်းၵၢၼ်ၼႂ်းမိူင်းထႆး။

မိူဝ်ႈၽွင်းပီ 1980-1985 ၸိူဝ်းၼႆႉ ၵမ်ႈၼမ်တေပဵၼ်ၽူႈယိင်း ဢၼ်ထုၵ်ႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈၵၼ်ႉၸၼ်လူလၢႆ ၸိုဝ်ႈလူႉ ၸိုဝ်ႈၼဝ်ႈ ၵူၼ်းၼႂ်းဝၢၼ်ႈၼႂ်းၶူင်ႇႁဝ်းၼင်ႇၵၼ်ၵေႃႈဢမ်ႇမေႃဢီးလူ ဢမ်ႇမေႃပၼ်ႁႅင်းၵၼ် ဢမ်ႇမေႃၸွႆႈ ထႅမ်ၵၼ် ပၢႆသမ်ႉတွၵ်ႇလွၵ်ႈၸိုဝ်ႈလွၵ်ႈသဵင်ၵၼ်လႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၼၢင်းယိင်း ဢၼ်ထုၵ်ႇသိုၵ်းလူလၢႆ ၼၼ်ႉ လႆႈဢူၵ်းလႆႈဢၢႆၶၢႆၼႃႈ တေႃႇၺႃႇတိပီႈၼွင်ႉလႄႈၵူၼ်းၼႂ်းဝၢၼ်ႈၼႂ်းၶူင်ႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၸင်ႇၼီပၢႆႈၶဝ်ႈႁႃ ႁဵတ်းၵၢၼ်ၼႂ်းမိူင်းထႆး ။ ၾၢႆႇၼိုင်ႈ ၵွပ်ႈဢမ်ႇမီးတၢင်းႁူႉ ၵၢၼ်မေႃတိၼ်မေႃမိုဝ်းၵဵဝ်ႇလွင်ႈၵၢၼ်ငၢၼ်းၵေႃႈ ႁင်းမၼ်း ၾၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈတေဝႃႈ တူဝ်ၸႂ် ၸဝ်ႈၵဝ်ႇထုၵ်ႇၽူႈႁၢႆႉမႂ်ႈၶဝ်ယႃႉလူႉလႅဝ်ပႅတ်ႈ  ၸၢတ်ႈပၢၼ်သၢဝ်ယဝ်ႉလႄႈ ဢမ်ႇမီးၵႃႈၶၼ်သင်။ ဢၼ်ႁူင်ႁႅၼ် ၶႅၼ်တူဝ်ၶႅၼ်ၸႂ်မႅတ်ႇပႅင်းႁၵ်ႉသႃပႂ်ႉပႃး ၸူဝ်ႈပၢၼ်သၢဝ်မႃးတင်းႁိုင်ၼၼ်ႉ ၵေႃႈႁင်းမၼ်းလႄႈ ၸင်ႇလႆႈပွႆႇ ၸၢတ်ႈပၢၼ် လႅၵ်ႈပဵၼ်ၵၢၼ်ႁႃငိုၼ်းႁႃတွင်းသူင်ႇမိူဝ်းၸွႆႈပေႃးမႄႈ တေႃႇပေႃးႁဵတ်းႁိူၼ်း ႁဵတ်းယေးလႆႈၵေႃႈမီးမႃး တင်းၼမ်။

ၾၢႆႇၼိုင်ႈ ၵမ်ႈၽွင်ႈ ဝၢႆးသေလႆႈႁၼ်ဢူၺ်းၵေႃႉဢၼ်ၵႂႃႇႁဵတ်းၵၢၼ်ၼႂ်းမိူင်းထႆးသေသူင်ႇငိုၼ်းမႃးပၼ်ပေႃႈမႄႈၵူႈ လိူၼ်ၼၼ်ႉ ၵေႃႈမိူၼ်ႁၢင်ႈယိၼ်းၶွႆလူင်လၢင်။ ၼိုင်ႈပီၼိုင်ႈပွၵ်ႈ မိူဝ်ႈလႆႈပွၵ်ႈၶိုၼ်းမႃးၸူးႁိူၼ်း လႆႈႁူပ်ႉဢူၺ်းၵေႃႉ ဢူၺ်းသႄႈသေ ဢုပ်ႇၶႆႈၼႄၵၼ် လွင်ႈႁႃငိုၼ်းႁႃတွင်းၼႂ်းမိူင်းထႆးငၢႆႈၼႆလႄႈ သိုပ်ႇပႃးၵၼ်ႁွင်ႉၵၼ်ၸူဝ်းၵၼ် ၶဝ်ႈမႃးႁဵတ်းၵၢၼ်ၼႂ်းမိူင်းထႆးၸွမ်းၵၼ်။  ၾၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈဢမ်ႇႁူႉလွင်ႈႁႄႉၵင်ႈပၢႆးယူႇလီ ဢမ်ႇမေႃႁၵ်ႉသႃလုမ်းလႃး တူဝ်ၵဝ်ႇလႄႈ တိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉတၢင်းပဵၼ် “ရူၶ်ႈဢဵတ်ႇ” ၵႂႃႇၵေႃႈမီးၼမ်တႄႉတႄႉပၢၼ်ၼၼ်ႉ။

ဝၢႆးသေတၢင်းပဵၼ်ႁၢႆႉႁႅင်းဢမ်ႇႁဵတ်းၵၢၼ်လႆႈယဝ်ႉၵေႃႈပွၵ်ႈၶိုၼ်းမိူဝ်းႁေႃမိူဝ်းႁိူၼ်း ပေႃႈမႄႈပီႈၼွင်ႉၵေႃႈဢမ်ႇႁူႉ လွင်ႈၵၢၼ်ႁၵ်ႉသႃလူလွမ် ဢမ်ႇႁူႉလၢႆးႁႄႉၵင်ႈလၢႆးယူတ်းယႃ ႁူႉၵႃႈၵူဝ်တိတ်းၸပ်းၵၼ်ၼၼ်ႉၵွႆး။ ၸင်ႇၵႂႃႇႁဵတ်း သုမ်ႉၶႃးဢွၼ်ႇဝႆႉႁိမ်းလႅၼ်ႁူဝ်ႉႁိူၼ်းသေမိူဝ်ႈဢဝ်ၶဝ်ႈဢဝ်ၼမ်ႉၵႂႃႇသူင်ႇပၼ်ၵေႃႈဢဝ်သႂ်ႇသႃႉႁွႆႈပၢႆမႆႉသၢဝ်ႈယိုၼ်ႈပၼ် ပဵၼ်ဢၼ်ယိၼ်းသဝ်းငႅဝ်ၸႂ်တႄႉတႄႉၽႃဝဢွၼ်ႇပီႈၼွင်ႉတႆးႁဝ်း။

ၵၢၼ်ပၢႆႈၶဝ်ႈမိူင်းထႆး ၵႃႈၵွၼ်ႇဢွၼ်ပူၼ်ႉမႃး ဢွၼ်ၼႃႈ 40-50 ပီပၢႆဢမ်ႇပေႃးၵႃႈႁိုဝ် ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၵေႃႈ ဢမ်ႇပေႃး ထဵတ်ႈႁႅင်း တႄႇမႃးပီ 1996 ၵွပ်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈဝၢင်းၽႅၼ်ပၢႆးတိုၵ်း တႅပ်း 4 တႅပ်း ၵႂၢတ်ႇၽဵဝ်ႈႁၢႆႉႁႅင်းလႄႈၵူၼ်းမိူင်း ယူႇယၢပ်ႇၵိၼ်းၸႂ် ထုၵ်ႇၽဝ်ႁိူၼ်းယေးဢမ်ႇမီးတီႈယူႇတီႈၵိၼ် လိူဝ်သေပၢႆႈၶဝ်ႈမိူင်းထႆးဢမ်ႇမီးတၢင်းၵႂႃႇ ဢမ်ႇ ၸၢင်ႈႁဵတ်းႁိုဝ် ၵႃႈလႆႈဢွၼ်ၵၼ်ပၢႆႈၶဝ်ႈမိူင်းထႆးၼမ်လႄႈ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈထႆးၵေႃႈၵူတ်ႇထဵတ်ႈႁၢဝ်ႈႁႅင်း ၸင်ႇပဵၼ် ႁဵတ်ႇ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းတႆးတင်းၼမ် လႆႈၸၢင်ႈၵၼ်ပႃးၶဝ်ႈမိူင်းထႆး 1 ၵေႃႉ ၼပ်ႉႁူဝ်ႁဵင် ဝၢႆးမႃး တေႃႇႁူဝ် ၼပ်ႉမိုၼ်ႇ။

လွင်ႈၼႆႉပဵၼ်“ၵၢၼ်ၵႃႉၵူၼ်း” ၼႆၵေႃႈတႆးႁဝ်းဢမ်ႇႁူႉတူဝ် ၾၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈ ၸၢင်ႈပိူၼ်ႈပႃးၶဝ်ႈမိူင်းထႆး ။ ၾၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈ ပဵၼ်ၵူၼ်းၵႂႃႇပဝ်ႇႁူလွၵ်ႇသူၼ်းဢဝ်ၶဝ်ႈမႃးၼႂ်းမိူင်းထႆးသေ ဢဝ်ၵႂႃႇပၼ်ပေႃႈလဵင်ႉ ဢၼ်ႁဵတ်း ၵၢၼ်ႁူင်းငၢၼ်းလဵၵ်ႉ ။ လႆႈၵႃႈတွပ်ႇတႅၼ်း ႁႃၵူၼ်းမႃးပၼ်ၼိုင်ႈၵေႃႉ  1,000 ၼႄႇ 2,000 ၼႄႇ 3,000 ၼႄႇ 5,000 ၼႄႇလႂ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ။ ၸင်ႇဝႃႈထုၵ်ႇပေႃႈလဵင်ႉမႄႈလဵင်ႉတဵၵ်းၸႂ်ႉၵိၼ်ႁႅင်းလၢႆ ဢမ်ႇလႆႈၵႃႈလႆႈႁူဝ် ဢမ်ႇပၼ် ဢွၵ်ႇတၢင်းၼွၵ်ႈ။  လွၵ်ႇဝႃႈ ပေႃးၸဝ်ႈၼႃႈတီႈတမ်ႇရူၸ်ႇ (ပလိၵ်ႈ) ၵူတ်ႇႁၼ်တေတိၺွပ်းၶင်ၶွၵ်ႈ တူတ်ႈ(တၢမ်ႇ) ၼၵ်းဝႃႈၼႆ။ ပႅၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈလႆႈၵႃႈမႃႇၵႃႈႁႅင်းဢွၼ်ႇဢိတ်းဢီႈၵေႃႈ ပေႃႈလဵင်ႉမႄႈလဵင်ႉတေၵဵပ်းဝႆႉ။  ပေႃးတေမိူဝ်း ၸင်ႇၵွႆႈဢဝ်ပၼ်သဵင်ႈသဵင်ႈဝႃႈၼႆသေတႃႉၵေႃႈ ဢမ်ႇလႆႈသေပွၵ်ႈ ။ မၢင်ပွၵ်ႈၼပ်ႉသွၼ်ႇဝႃႈလႆႈၼိုင်ႈလိူၼ် ၵႃႈၼၼ်ႉ ၵႃႈၼႆႉယဝ်ႉ ၊ယွၼ်းမိူဝ်းၶိုၼ်းႁိူၼ်း ပေႃႈလဵင်ႉမႄႈလဵင်ႈၵေႃႈၵႂႃႇႁွင်ႉဢဝ်တမ်ႇရူၸ်ႇ မႃးတိၺွပ်းၵႂႃႇပႅတ်ႈ လိုၼ်းသုတ်း ၵေႃႈလၵ်ႉဢွၵ်ႇပၢႆႈ ဢမ်ႇလႆႈသင်။

ပေႃးပဵၼ်ၼၢင်းယိင်းၾၢင်ႁၢင်ႈၼႃႈတႃလီ တေထုၵ်ႇဢဝ်ၵႂႃႇမိပ်ႇငႅၼ်းၸႂ်ႉၶၢႆတူဝ်ၼႂ်းႁူင်းၼမ်ႉၶျႃး(ၼမ်ႉၼဵင်ႈ) ႁိုဝ် ၼႂ်းႁူင်းဢၢပ်ႇဢူပ်းၼူတ်ႈ (မိပ်ႇ/ၼူတ်ႈ) ထုၵ်ႇၵုမ်းၶင် ဢမ်ႇပၼ်ဢွၵ်ႇတၢင်းၼွၵ်ႈ ဢမ်ႇမီးတိုဝ်ႉတၢင်းလႆႈႁၼ် ၼႃႈၾႃႉ ၼႃႈမိူင်း။ ၵမ်ႈၽွင်ႈၵေႃႈလႆႈၵႂႃႇတူၵ်းယူႇၼႂ်းႁူင်းၵၢၼ်ႁူင်းငၢၼ်း ဢၼ်ၸႂ်ႉႁႅင်းၵၢၼ်ဢမ်ႇမီးလိုဝ်ႈမီးယုတ်း ဢမ်ႇလႆႈဢွၵ်ႇ တၢင်းၼွၵ်ႈ ဢမ်ႇလႆႈႁူပ်ႉထူပ်းၽူႈၵူၼ်း။

တေႃႇထိုင်ယၢမ်းၼႆႉ တိုၵ်ႉမီးၵူၼ်းႁႃၵိၼ် ၵႂႃႇလွၵ်ႇလႅၼ်ပႅတ်ႉဝႃႈ မီးတီႈႁဵတ်းၵၢၼ်ႁဵတ်းငၢၼ်းၼႆသေ ၼိုင်ႈၵေႃႉ 10,000 – 20,000 တေ ၵႂႃႇသူင်ႇပၼ်တီႈႁဵတ်းၵၢၼ် ၊တေလႆႈငိုၼ်း လိူၼ်ၼိုင်ႈၵႃႈၼၼ်ႉၵႃႈၼႆႉၼႆၵေႃႈတိုၵ်ႉမီး ။ ဢမ်ႇၼၼ် ၵူၼ်းၶႂ်ႈပၢႆႈၶဝ်ႈ ႁဵတ်းၵၢၼ်မိူင်းထႆး ႁိုဝ် ႁူမ်ႈတင်းပေႃႈမႄႈပီႈၼွင်ႉၶႂ်ႈမႃးႁႃလုၵ်ႈႁႃလၢၼ် ဢၼ်ႁဵတ်း ၵၢၼ်ယူႇၼႂ်းမိူင်းထႆး။

ၼႂ်းဝူင်ႈဝၢင်ႈ 2 – 3 ပီမႃးၼႆႉ ၵွပ်ႈပၼ်ႁႃရေႃးၵႃႇတၢင်းပဵၼ် ၶူဝ်ႊဝိတ်ႉ 19 ၽႄႈမၢၵ်ႈႁၢဝ်ႈႁႅင်းလႄႈ မိူင်းထႆးလႆႈ ပိၵ်ႉဢိုတ်းႁၢမ်ႈၵူၼ်းၶဝ်ႈမိူင်းဝႆႉ။  ၵၢၼ်တေၶဝ်ႈဢွၵ်ႇၼၼ်ႉထုၵ်ႇထဵတ်ႈႁၢမ်ႈႁၢဝ်ႈႁႅင်းတႄႉတႄႉ။  ၾၢႆႇၼိုင်ႈတၢင်း မိူင်းတႆးၵေႃႈ ပဵၼ်သိုၵ်းပဵၼ်သိူဝ် ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းႁၢဝ်ႈႁႅင်းၵူၼ်းၶႂ်ႈပၢႆႈၶဝ်ႈမိူင်းထႆး တင်းၵူၼ်းၶႂ်ႈမႃးႁႃလုၵ်ႈလၢၼ် ၵေႃႈၼမ် ၸင်ႇပဵၼ်တိုဝ်ႉတၢင်းၵူၼ်းႁႃၵိၼ်လွင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉထႅင်ႈလႄႈၵႂႃႇလွၵ်ႇလႅၼ်ၸူဝ်းဢဝ်ၽူႈတေၶႂ်ႈမႃး ႁဵတ်း ၵၢၼ်ၵေႃႈလီ ၶႂ်ႈမႃးႁႃလုၵ်ႈလၢၼ် ပီႈၼွင်ႉၵေႃႈလီ  ယွမ်းဢွၼ်ၵၼ်သဵင်ႈငိုၼ်းသဵင်ႈတွင်းသေမႃး ။ မိူဝ်ႈမႃးထိုင်လႅၼ်လိၼ်ယဝ်ႉ ၶဝ်ႈမိူင်းထႆးဢမ်ႇလႆႈ တေပွၵ်ႈမိူဝ်းၶိုၼ်းၵေႃႈဢမ်ႇလႆႈ  မၢင်ၸိူဝ်းၵေႃႈထုၵ်ႇဢွၼ်ပႃး လတ်းထိူၼ်ႇလတ်းယုမ်း မႃးၶၢင်ႉၶမ်ယူႇၸွမ်းလႅၼ်လိၼ်ၵေႃႈမီးတင်းၼမ် ဢၼ်ပႃးၵၼ်လၵ်ႉပႆၶၢမ်ႈလႅၼ်လိၼ် ၶဝ်ႈၸွမ်းဝွင်ႇႁူၺ်ႈႁူးလွႆ ၽႅဝ်ၼႂ်းလိၼ်မိူင်းထႆးယဝ်ႉၵေႃႈထုၵ်ႇတမ်ႇရူၸ်ႇ(ပလိၵ်ႈ)ထႆး ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈတိၺွပ်းဢဝ် ၶင်ၶွၵ်ႈဝႆႉယူႇၸွမ်းဝဵင်းမိူင်းၾၢင် မႄႈႁွင်ႈသွၼ် ၸိူဝ်းၼႆႉၼပ်ႉႁူဝ်ပၢၵ်ႇ။

ၸိူဝ်းၼႆႉၶဝ်ႈပႃးၼႂ်းၸိုဝ်ႈဢၼ်ဝႃႈ ၵၢၼ်ၵႃႉၵူၼ်းသေတႃႉ ပႃးလူၺ်ႈၸႂ်ၽူႈၶႂ်ႈပၢႆႈၼီႈၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈႁွၼ်ႉလိူတ်ႇမႆႈ သေ ၶဝ်ႈၸူးတီႈၵတ်းတီႈယဵၼ်ၵေႃႈႁင်းမၼ်း။ ပေႃးတူၺ်းထႅင်ႈၾၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈ ၶဝ်ႈလွၵ်းဢၼ်ၽူႈၶဵၼ်ၶဝ် တမ်း ဝၢင်းၽႅၼ်လွၵ်းပိူင်လၢႆးတိုၵ်း  “ၵူၼ်းပၢႆႈ မိူင်းႁၢႆ ၵူၼ်းယၢႆႈ ၶိူဝ်းႁၢႆ”  မိူဝ်ႈၵူၼ်းႁဝ်းပၢႆႈဢွၵ်ႇမိူင်းၵေႃႈထုၵ်ႇပိူၼ်ႈၶဝ်ႈမႃး တႅၼ်းတီႈ မိူဝ်ႈႁဝ်းၽူင်ႉယၢႆႈပၢႆႈၼီၽၢတ်ႇၵၼ်ၵႂႃႇၵေႃႉႁူးၵေႃႉတၢင်း ဢမ်ႇပဵၼ်ၵွၼ်ႈပဵၼ်ၽုင် တေႁၢႆၵႂႃႇ ပဵၼ်ၸုမ်းဢိတ်းၸုမ်းဢီႈသေလဵၵ်ႉဢေႇၵေႇမၢင်ႁူင်ႈႁၢႆၵႂႃႇၸွမ်း ထမ်းမၸၢတ်ႈ (သၽႃႇဝ) ၶွင်မၼ်း။

ၵူၺ်းၵႃႈမိူင်းပိူၼ်ႈမီးပၵ်းပိူင်လီ မီးပၵ်းပိူင်ႁႄႉႁၢမ်ႈၵူၼ်းတၢင်ႇၸၢတ်ႈတေမႃးပဵၼ်ၵူၼ်းထႆးဢမ်ႇငၢႆႈ ။ သၢဝ်း သၢမ်သိပ်းပီ ၵေႃႈ ဢမ်ႇပဵၼ်ၵူၼ်းၵိုၵ်းမိူင်း မိူင်းပိူၼ်ႈလႆႈ၊ တႃႇတေပဵၼ်ၵူၼ်းမိူင်းထႆးလႆႈ ၼွၵ်ႈသေၵူၼ်းဢၼ်ပေႃႈမႄႈ ၶဝ်ႈမႃး ယူႇသဝ်းထုၵ်ႇမႅၼ်ႈၸွမ်းပၵ်းပိူင်တၢင်းၵၢၼ်လႄႈ ထုၵ်ႇၶၵ်ႉတွၼ်ႈ ဢၼ်ယိုၼ်ႈလိူင်ႈပိၼ်ႇၸၢတ်ႈ ၵူၼ်းၵိုၵ်းမိူင်း ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်ၵူၺ်း။

ၸိူဝ်းဢၼ်ပေႃႈမႄႈၶဝ်ႈမႃးယူႇၼႂ်းမိူင်းထႆး ဢမ်ႇထုၵ်ႇၸွမ်းပၵ်းပိူင်ၵူတ်းမၢႆ ၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵေႃႈတိုၼ်းတေပဵၼ်ၵူၼ်းတၢင်ႇ ၸၢတ်ႈ ။ ဢမ်ႇမိူၼ်ၵူၼ်းမိူင်းမၢၼ်ႈမႃးယူႇၼႂ်းမိူင်းတႆးၵေႃႈပဵၼ်ၵူၼ်းမိူင်းတႆးလႆႈငၢႆႈငၢႆႈလူမ်လူမ်။   

ဢၢၼ်ႇယဝ်ႉႁူမ်ႈပၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင်တီႈၼႆႈ