ၵႃးတမ်ၽႃႇ ႁုၼ်ႇႁၢင်ႈပဵတ်း ဢၼ်မီးတီႈၼမ်ႉႁူးပဵတ်း တၢင်းၶဝ်ႈဝဵင်းမိူင်းၼၢႆးၼၼ်ႉ လူႉၵွႆလႅဝ်ၽွင် ။

ဝၼ်းတီႈ 11/5/2020 ယၢမ်းဝၢႆးဝၼ်း 2 မူင်းၶိုင်ႈၼၼ်ႉ ၵႃးလမ်းၼိုင်ႈ ၽႃႇတမ်သႂ်ႇ ႁုၼ်ႇႁၢင်ႈပဵတ်း ဢၼ်မီးတီႈ ၼမ်ႉႁူးပဵတ်း မီးႁိမ်းတပ်ႉၵွင်ႈလူင် 363 မီးၾၢႆႇၸၢၼ်းဝဵင်းမိူင်းၼၢႆး တၢင်းဢွၵ်ႇမိူဝ်းလၢင်းၶိူဝ်း ။ ႁုၼ်ႇႁၢင်ႈပဵတ်းၼၼ်ႉ မီးဢႃယု 600 ပီပၢႆ လႆႈၵွႆလႅဝ်ၽွင်ပႅတ်ႈတင်းမူတ်း လႄႈၵူၼ်းမိူင်းၼၢႆးသေးလၢႆမွင်ၸႂ် ။

ၸၢႆးမွၼ်းလိူၼ် ၽူႈတႅၼ်းသၽႃး ၸႄႈမိူင်းၶဵတ်ႇလိူၵ်ႈတင်ႈ မၢႆ 1 ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၼၢႆး လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ “ ၸႂ်ႈၶႃႈဢေႃႈ ပဵၼ်ၵႃး Mark 2 သီလမ်တမ်ၽႃႇသႂ်ႇ တီႈႁုၼ်ႇႁၢင်ႈပဵတ်း တီႈၼမ်ႉႁူးၼၼ်ႉ လူႉၵွႆပႅတ်ႈၶႃႈ။ ၸဝ်ႈၵႃးလႅပ်ႈတေပဵၼ်ၵူၼ်းပွၵ်ႉဢူးယဵၼ်ႇ ။ တေႃႈလဵဝ် ႁဝ်းၶႃႈ တုၵ်းယွၼ်းႁႂ်ႈၶဝ် သၢႆႈတႅၼ်း ႁဵတ်းပၼ်ၶိုၼ်းမိူၼ်ၵဝ်ႇ၊ သင်ဝႃႈ ဢမ်ႇမႃးၵုမ်းလုမ်းလႃး ႁဵတ်းပၼ်ၶိုၼ်းတႄႉ ယူႇတီႈႁဝ်းၶႃႈဢမ်ႇၽွမ်ႉၶႃႈ၊ သင်ၶၸဝ်ႈၵေႃႈ ဢမ်ႇၽွမ်ႉၶႃႈ၊ သင်ဢမ်ႇမႃးမႄးႁဵတ်းၶိုၼ်းၼႆ တေၸွႆးတြႃးၶႃႈ” ဝႃႈၼႆ။

ၼမ်ႉႁူးပဵတ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၼမ်ႉ ဢၼ်လဵင်ႉၼႂ်းတူင်ႈၼႃးၵူၼ်းမိူင်း လႆႈပိုင်ႈဢိင်ၵေႃႈၸႂ်ႈ။ မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈ ပဵၼ်တီႈၵူၼ်းၵႂႃႇ တႃႈပႆတၢင်း မႃးလိုဝ်ႈႁိူဝ်ႉ တၵ်းၵိၼ်ၼမ်ႉ၊ ယၢမ်းလဵဝ် ပဵၼ်တီႈဢၼ်ၵိုၵ်းပိုၼ်း ဝဵင်းမိူင်းၼၢႆးဝႆႉ ဢၼ်ၼိုင်ႈၵေႃႈၸႂ်ႈ ဝႃႈၼႆ။

ဢူးၸူဝ်းထုတ်ႉ ၽူႈၵွၼ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၼၢႆး လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ “ ႁုၼ်ႇႁၢင်ႈပဵတ်း ဢၼ်ထုၵ်ႇၵႃးၽႃႇလႅဝ်ၼၼ်ႉ ၸဵမ်ၵူၼ်းၽႃႇမၼ်း၊ သင်ၶၸဝ်ႈၶဝ်လႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းၼၢႆး ႁဝ်းၶႃႈ ၸိူဝ်းၼႆႉ တေဢုပ်ႇဢူဝ်းတိူင်ႇပၢင်ႇၵၼ်တူၺ်းသေ ၸွင်ႇတေႁဵတ်းၶိုၼ်းႁုၼ်ႇႁၢင်ႈပဵတ်းၼၼ်ႉ မိူၼ်ၵဝ်ႇၶိုၼ်း၊ ႁဵတ်း ဢမ်ႇႁဵတ်း ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ၊ သင်ဝႃႈ ႁဵတ်းၶိုၼ်းၼႆ တေႁႂ်ႈမေႃမိုဝ်း ၼႂ်းဝဵင်းမိူင်းၼၢႆးၼႆႉ ၶိုၼ်းႁဵတ်းပၼ်ၶိုၼ်းတီႈၵဝ်ႇလႄႈ မိူၼ်ႁုၼ်ႇႁၢင်ႈဢၼ်ၵဝ်ႇၶိုၼ်း” ဝႃႈၼႆ။

ႁုၼ်ႇႁၢင်ႈပဵတ်းၼႆႉ မီးဢႃယုႁိုင်ၼၢၼ်း ၵိုၵ်းၵပ်းမိူင်းၼၢႆးမႃးၼႆ ပေႃႈၾႃႉမႄႈမိူင်းလႄႈ သင်ၶၸဝ်ႈၶဝ်လၢတ်ႈၼေၼင်ႇ။

ၸၢႆးမွင်ႇၵျီး ၸုမ်းၵူၼ်းၼုမ်ႇၽူႈႁၵ်ႉၶူဝ်းၶွင်ၵိုၵ်းပိုၼ်းဝဵင်းမိူင်းၼၢႆးလၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ – “ၸွမ်းၼင်ႇလႆႈဢၢၼ်ႇၼႂ်းၽိုၼ်လိၵ်ႈ ၽိုၼ်လၢႆးတႄႉလႆႈႁူႉဝႃႈ ႁၢင်ႈပဵတ်းၼႆႉ ၵိုၵ်းၵပ်းတင်းဝဵင်းမိူင်းၼၢႆး မႃးၸဵမ်ပၢၼ် ၵွၼ်ႇဢွၼ်။ ၸဵမ်မိူဝ်ႈၶၢႆႉမိူင်းၼၢႆးသွင်မႃးတင်ႈမိူင်းၼၢႆးသၢမ်ယၢမ်းလဵဝ် ။ မိူင်းၼၢႆးသၢမ်ၼႆႉပဵၼ်ၽွင်းတင်ႈ ဝဵင်းဢႃႇဝႃႉၼႆလႄႈ တေမႅၼ်ႈမွၵ်ႈပီ AD 1364 ။ ဝၢႆးၼႆႉၵေႃႈ ႁူဝ်ပဝ်ႈၶွင်ႊသီႊ မသလ မိူင်းတႆး ဢူးထုၼ်းယဵၼ်ႇလေႃး ၶိုၼ်းမေးၵုမ်းလုမ်းလႃးၶိုၼ်းပွၵ်ႈၼိုင်ႈ” – ဝႃႈၼႆ။

ၵွပ်ႈၼၼ်လႄႈ ႁုၼ်ႇႁၢင်ႈပဵတ်းၼႆႉ ဢႃယုတေမီးမွၵ်ႈ 656 ပီ။

ဢိင်ၼိူဝ်လွင်ႈၶူဝ်းၶွင်ပူႇမွၼ်ႇၼၢႆးယႃႈ ၺႃးရူတ်ႉၵႃးၽႃႇတမ်လႅဝ်ၽႅဝ်ႉၼႆႉသေ ယူႇတီႈသင်ၶၸဝ်ႈ၊ ၽူႈတႅၼ်းသၽႃး၊ ပေႃႈၾႃႉမႄႈမိူင်းၼႂ်းမိူင်းၼၢႆးလႄႈ ၽူႈၵွၼ်းၸႄႈဝဵင်း တေႁူပ်ႉ ထူပ်းဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်သေ ဝႃႈတေၶပ်းၶိုင်ႁဵတ်းၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵႂႃႇ ဝႃႈၼႆ။

ၸၢႆးသၢႆလႅင်း ၵူၼ်းမိူင်းၼၢႆး လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ “ လွင်ႈဢၼ်ၵႃးတမ်ၽႃႇပႅတ်ႈႁုၼ်ႇႁၢင်ႈပဵတ်း တီႈၼမ်ႉႁူးပဵတ်းၼၼ်ႉ ႁဝ်းၶႃႈ ယိၼ်းသေလၢႆတႄႉၶႃႈဢေႃႈ ယွၼ်ႉဝႃႈဢၼ်ၼႆႉ မၼ်းပဵၼ်ၶွင်ၵိုၵ်းပိုၼ်းမိူင်းၼၢႆး ႁဝ်းၶႃႈမႃးၸဵမ်လႂ်၊ ပဵၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈ မႃးႁဵတ်းၶိုၼ်းဢၼ်မႂ်ႇ ႁႂ်ႈမိူၼ်ဢၼ်ၵဝ်ႇၶိုၼ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ မၼ်းတေဢမ်ႇမိူၼ်ၶႃႈ ႁဝ်းၶႃႈ ၵူၼ်းမိူင်းတႄႉ ဢွၼ်ၵၼ်သေလၢႆတႄႉတႄႉၶႃႈယဝ်ႉ” ဝႃႈၼႆ။

မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 3/6/2019 ယၢမ်းၵၢင်ဝၼ်း 2 မူင်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ရူတ်ႉၵႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈ တပ်ႉၼမ်ႉၸၢင် ၽႃႇၺႃးတုမ်ႇမူဝ် ၵိုၵ်းပိုၼ်း ဢၼ်မီးတၢင်းၶဝ်ႈဝဵင်းမိူင်းၼၢႆးၼၼ်ႉလႅဝ်ၽွင်ယဝ်ႉ ၵမ်းၼိုင်ႈ။ တုမ်ႇမူဝ်ဢၼ်မီးသွင်ၾၢၵ်ႇၶၢင်ႈတၢင်း တၢင်းၶဝ်ႈ တၢင်းဢွၵ်ႇ ဝဵင်းမိူင်းၼၢႆးၼႆႉ မီးမႃးၸဵမ်ပၢၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉ၊ ပဵၼ်မဵတ်ႇမၢႆ ၾၢင်ႁၢင်ႈၵိုၵ်းမိူင်းမႃးလႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းၼၢႆး ဝႆႉၵႃႈၶၼ်ဢဝ်ၵုင်ႇမုၼ်ႁၵ်ႉသႃမႃးတႃႇသေႇ။