ၵူၼ်းမိူင်းၵဵင်းတွင်း ႁူမ်ႈၵၼ် ၸတ်းပၢင်ၶုၵ်းထူပ်း ဝၼ်းၵိူတ်ႇပိုၼ်းၸိူင်းႁၵ်ႉ ၶုၼ်သၢမ်လေႃး ၼၢင်းဢူဝ်ႈပဵမ်ႇ ၶွပ်ႈတဵမ် 1003 ပီ တီႈဝၢၼ်ႈပႃႇသႃ ဝဵင်းၵဵင်းတွင်း ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၼၢႆး ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်း ။

ဝၼ်းတီႈ 14 – 19 /01/2018 လိူၼ်ၵမ်လွင်ႈ 13 ၶမ်ႈ ထိုင်လိူၼ်သၢမ်မႂ်ႇသၢမ်ၶမ်ႈၼႆႉ ၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးလႄႈ ၾိင်ႈငႄႈ တႆးဢိၵ်ႇၵူၼ်းမိူင်းၵဵင်းတွင်းႁူမ်ႈၵၼ်ၸတ်းႁဵတ်း ပၢင်ပွႆးဝၼ်းၵိူတ်ႇၶုၼ်သၢမ်လေႃး တီႈဝၢၼ်ႈပႃႇသႃ ၵိင်ႇၸႄႈဝဵင်း ၵဵင်းတွင်း ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၼၢႆး ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်း။

ၼႂ်းပၢင်ပွႆးၼႆႉ မီးပၢင်တၢၼ်းၶဝ်ႈၼမ်ႉတၢင်းၵိၼ်ထိုင်သင်ၶၸဝ်ႈ၊ ပၢင်မူၼ်ႈၸႂ်တၢင်းၵႃႈၾိင်ႈထုင်း၊ ၽဵင်းၵႂၢမ်းပၢၼ် ၵဝ်ႇပၢၼ်မႂ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ၊ လိူဝ်ၼၼ်ႉမီးၽူႈႁွင်ႉၵႂၢမ်းၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇ ဢၼ်မႃးလူၺ်ႈ ၼမ်ႉၸႂ် ၵေႃႈမီး ဝႃႈၼႆ။

ၼၢင်းသႅင် ၵူၼ်းမိူင်းၵဵင်းတွင်း လၢတ်ႈဝႃႈ “ ႁဝ်းၶႃႈၵမ်ႈၼမ်ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ ပေႃးၸတ်းပၢင်ပွႆး ၸိူင်ႉၼႆၸိုင် ဝၢၼ်ႈမိူင်းတေ ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇၵတ်းယဵၼ်မႃး ၼႆ။ တင်ႈတႄႇၸတ်းႁဵတ်း မႃးၼႆႉဝၢၼ်ႈမိူင်းၵေႃႈၵတ်းယဵၼ်မႃး ႁႃၵိၼ်ငၢႆႈမႃး ” ဝႃႈၼႆ။

ယိူင်းဢၢၼ်း ဢၼ်ၸတ်းပၢင်ပွႆးၼႆႉ ႁႂ်ႈပဵၼ်ၵၢၼ်ႁဵတ်းတႃႇၼတၢင်းလီၼႃးမုၼ် ၸႅၵ်ႇဝၢၵ်ႈၵုသူလ် ၸူးထိုင်ဝိၺၢၼ်ႇ ၶႂၼ်ငဝ်း ၶုၼ်သၢမ်လေႃးလႄႈ ၼၢင်းဢူဝ်ႈပဵမ်ႇ။ ႁႂ်ႈပီႈၼွင်ႉတႆးတီႈၸမ်တီႈၵႆ လႆႈမႃး ႁူပ်ႉထူပ်းမိုတ်ႈၵိုဝ်းၸမ်ၸႂ်ၵၼ်၊ ႁႂ်ႈမၢဝ်ႇသၢဝ်တႆးမေႃႁၵ်ႉၵၼ် မၼ်ႈၵႅၼ်ႇၼႅၼ်ႈၼႃ ၊ ႁႂ်ႈႁၵ်ႉၵၼ် မိူၼ်ၼင်ႇၶုၼ်သၢမ်လေႃး လႄႈ ၼၢင်းဢူဝ်ႈပဵမ်ႇ ဝႃႈၼႆ။
ဝဵင်းၵဵင်းတွင်းၼႆႉ ယူႇၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၼၢႆး ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်း လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႈ ယုၵ်ႉပဵၼ် ၵိင်ႇၸႄႈဝဵင်း မိူဝ်ႈပီ 2010 ။

ပိုၼ်းၶုၼ်သၢမ်လေႃး ၼၢင်းဢူဝ်ႈပဵမ်ႇ ၼႆႉ ၶူး သ ၶ ႁ ႁိုဝ် ၸၢႆးသႅင်ၸိုၼ်ႈ ၽူႈထတ်းလိၵ်ႈ ၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ(သဵင်ႈၵမ်) ယၢမ်ႈတႅမ်ႈဝႆႉဝႃႈ – ၸွမ်းၼင်ႇၸဝ်ႈပၢႆးပိုၼ်း လၢႆလၢႆၸဝ်ႈ မွၵ်ႇလၢတ်ႈ တႅမ်ႈဝႆႉ ၼၼ်ႉ လိူၼ်သၢမ်မႂ်ႇ 3 ၶမ်ႈ ၊ ပဵၼ်ဝၼ်း ၶုၼ်သၢမ်လေႃး + ၼၢင်းဢူဝ်ႈပဵမ်ႇ ၊ ဢဝ်ႁဵတ်း ဝၼ်းတၢင်း ႁၵ်ႉတႆး ၵေႃႈလႆႈ ။ ၶိူဝ်းတႆးဢမ်ႇတၢပ်ႈယိူင်ႈႁဵတ်းၸွမ်းၾိင်ႈ ထုင်းဝၼ်း တၢင်း ႁၵ်ႉ ၶွင်မိူင်းဝၼ်းတူၵ်း (ဝၼ်းဝႃးလဵၼ်းထႆႊ) လိူၼ်ၾႅပ်ႊၿိဝ်ႊရီႊ 14 ဝၼ်း ၵူႈပီၼၼ်ႉ – ၼႆယဝ်ႉ ။

ပိုၼ်းၸိူင်းၶုၼ်သၢမ်လေႃး ၼၢင်းဢူဝ်ႈပဵမ်ႇၼႆႉ ၸိုဝ်ႈယႂ်ႇလိုဝ်းလင် ၼႂ်းဢပုမ်ႇတႆးတင်းႁူဝ်ၼိုင်ႈ ။ ယႂ်းႁိုၼ် ၽိုၼ်ပပ်ႉၶုၼ် သၢမ်လေႃးၵဵင်းတွင်းၼႆႉ ယၢမ်ႈတွၼ်ႉငိၼ်းဝႃႈ ၶူးမေႃလိၵ်ႈ တႆး ၼၢင်းၶမ်းၵူႇ (လုၵ်ႈယိင်းၸဝ်ႈၵၢင်းသိူဝ်) ပဵၼ်ၵေႃႉတႅမ်ႈဝႆႉ ။ ပဵၼ်ပိုၼ်းၸိူင်းတၢင်းႁၵ်ႉသဝ်ႈမွင်ၽူဝ်မၢဝ်ႇမေး သၢဝ်မိူင်းၼိူဝ်မိူင်းတႂ်ႈ တၢႆၽၢတ်ႇၵၼ် ၊ သမ်ႉလႆႈ ႁၼ်ပႃး လွင်ႈယူႇ သဝ်းၵိၼ်သၢင်ႈ ၊ ၾိင်ႈႁိတ်ႈႁွႆး တႆးမိူဝ်ႈ ႁူဝ်ပၢၵ်ႇပီပူၼ်ႉမႃး။