ဢဝ်ၸႂ်ႁဝ်းသႂ်ႇၸႂ်ပိူၼ်ႈ ဢဝ်ၸႂ်ပိူၼ်ႈသႂ်ႇၸႂ်ႁဝ်း ၸင်ႇယူႇႁူမ်ႈသဝ်းၸွမ်းၵၼ်လႆႈယၢဝ်းယိုၼ်း၊ တၢင်ႇၵေႃႉတၢင်ႇ ဢမ်ႇတူၺ်းပုၼ်ႈတူဝ်ၵဝ်ႇပဵၼ်လၵ်း တၵ်းယူႇႁူမ်ႈၵၼ်လႆႈထူၼ်ႈၸူဝ်ႈၼႆၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၵၢၼ်တဵင်ႈထမ်း ၾိင်ႈပိူင်ၵူၼ်း ႁဝ်းယဝ်ႉ။ ပေႃးတၢင်ႇၽႂ်တၢင်ႇမၼ်းႁၼ်ပုၼ်ႈသုၼ်ႇတူဝ်ပဵၼ်ယႂ်ႇ လူၺ်ႈတင်ႈၸႂ်ၵေႃႈလီ ဢမ်ႇတင်ႈၸႂ်ၵေႃႈလီ တၵ်းတိုၼ်းပဵၼ် ၵၢၼ်ပူၼ်ႉပႅၼ်ပိူၼ်ႈၵမ်းသိုဝ်ႈၼႆ ၽႂ်ၵေႃႈတၵ်းတေဝႃႈၼၼ်။
ၾိင်ႈယူႇႁူမ်ႈၵၼ်ၼၼ်ႉ ၵႃႈၵွၼ်ႇပူၼ်ႉမႃး ဢမ်ႇတွၼ်ႉႁဵတ်းဢွၵ်ႇပဵၼ်ပၵ်းပဵၼ်ပိူင် ႁိုဝ် ပဵၼ်ၵူတ်းမၢႆ မႃးတဵၵ်းၵၼ် ၸႂ်ႉတိုဝ်း၊ ၽႂ်ၵေႃႈတိုၼ်းမီးလွင်ႈႁူႉႁင်းၽႂ်ႁင်းမၼ်းသေသိုပ်ႇႁိတ်ႈတၢမ်ႁွႆးၸႂ်ႉတိုဝ်းၵၼ်မႃး။ ဢမ်ႇဝႃႈ လွင်ႈလီ လွင်ႈၸႃႉ တိုၼ်းၶဝ်ႈႁူမ်ႈၸွႆႈထႅမ်ၵၼ်လူၺ်ႈ ၵၢၼ်လႆႈဝွၵ်ႇၵၢဝ်ႇၵေႃႈလီ ဢမ်ႇဝွၵ်ႇၵၢဝ်ႇၵေႃႈလီ မိူဝ်ႈႁူႉၶၢဝ်ႇၵေႃႈ တိုၼ်းၵႂႃႇၸွႆႈထႅမ်။
ၸိူင်ႉၼင်ႇ ၵူၼ်းတၢင်ႇဝၢၼ်ႈတၢင်ႇၶူင်ႇ တၢင်ႇတီႈတၢင်ႇလႅၼ် ၶဝ်ႈမႃးယူႇၼႂ်းဝၢၼ်ႈႁဝ်း ဢမ်ႇဝႃႈမႃးသိုဝ်ႉႁိူၼ်းယေး ယူႇၼႂ်းဝၢၼ်ႈ ဢမ်ႇဝႃႈမႃးၶၢတ်ႈႁွင်ႈ/ႁိူၼ်းယူႇထင်သဝ်းၼႂ်းဝၢၼ်ႈႁဝ်းၼႆ တေမီးၵၢၼ်မႃးယွၼ်း “ၶဝ်ႈၻၢဝ်ႈ” ၶဝ်ႈၻၢဝ်ႈ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းဢၼ်လုၵ်ႉတၢင်ႇထိၼ်ႇတၢင်ႇလႅၼ် တၢင်ႇၻၢဝ်ႈ တၢင်ႇပိုၼ်ႉတီႈ(မႃးၶဝ်ႈၸုမ်း ၶဝ်ႈၵေႃ ၶဝ်ႈမူႇ ၶဝ်ႈၾုင် တေမႃးယူႇႁူမ်ႈၸွမ်းႁဵတ်းၸွမ်း ၸႃႉႁူမ်ႈၶီ-လီႁူမ်ႈသိူဝ်းလႄႈၸင်ႇဝႃႈ “ၶဝ်ႈၻၢဝ်ႈ” ဢမ်ႇဝႃႈ ၼႂ်းဝၢၼ်ႈၼႂ်းၶူင်ႇ မီးၵၢၼ်မီးငၢၼ်း မီးၶႅၵ်ႇလီပၢင်ၸႃႉသင်ၵေႃႈ တေႁူမ်ႈႁဵတ်းႁူမ်ႈသၢင်ႈ။ ၼႆႉပဵၼ်ၾိင်ႈယူႇႁူမ်ႈ ထင်သဝ်းၸွမ်းၵၼ်လႄႈပဵၼ်ၾိင်ႈပိူင်ၵူၼ်း ထမ်းမၸၢတ်ႈ။
ၵၢၼ်ႁႆႈၵၢၼ်ၼႃး ၵၢၼ်ႁဵတ်းႁိူၼ်းႁဵတ်းယေးလႂ်ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈဢမ်ႇတွၼ်ႉလႆႈၸၢင်ႈၵၼ်၊ မိူဝ်ႈႁဝ်းႁႃမႆႉႁႃၶႃးၽွမ်ႉယဝ်ႉ တေပူၵ်းႁေႃပူၵ်းႁိူၼ်းၵေႃႈ မီးၵၢၼ်ဝႃႈ “ၼဵဝ်ႇ” ၼဵဝ်ႇၵၼ်မႃးၸွႆႈပူၵ်းႁိူၼ်း ႁဵတ်းႁိူၼ်း “ၼဵဝ်ႇ”ၵၼ်မႃးၸွႆႈထူၺ်ႈၵႃႈ သွမ်ႈၼႃး ပၢတ်ႇၶဝ်ႈပေႃႉၶဝ်ႈ ၸဝ်ႈႁိူၼ်းတေႃႉတႄႉဝႃႈႁဵတ်းၶဝ်ႈႁဵတ်းၽၵ်းလဵင်ႉပီႈၼွင်ႉမႃးၸွႆႈၵူၺ်း ဢမ်ႇတွၼ်ႉလႆႈ ၸၢင်ႈငိုၼ်းၸၢင်ႈတွင်းၵၼ်။
မူႇ ၸုမ်း မုၵ်ႉ ၵေႃ ၵေႃႈတေႃႈၼင်ႇၼၼ် ပေႃးဢမ်ႇလႆႈၵၢင်ၸႂ်ၵူၼ်းတင်းၼမ်သေ ဢဝ်ၸႂ်ၵေႃႉလႂ်ၵေႃႉၼိုင်ႈ ႁဵတ်းၸိုင် တေၸၢင်ႈပဵၼ်ၸဝ်ႈဢမ်းၼၢၸ်ႈၵႂႃႇလႄႈတၢင်ႇၵေႃႉ ဢၼ်ဢမ်ႇလႆႈမီးသုၼ်ႇလႆႈပၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင် ဢမ်ႇလႆႈႁပ်ႉႁူႉၸွမ်းသေ ဢမ်ႇႁၼ်လီၵေႃႈတေမီး ႁၼ်လီသေၽွမ်ႉၸွမ်းၵေႃႈမီး။ ၸိူဝ်းၼႆႉပဵၼ်ပၼ်ႁႃလူင် ၼႂ်းတူင်ႇဝူင်း မူႇ ၸုမ်း မုၵ်ႉ ၵေႃ မႃးယူႇၶိူဝ်းၶိူဝ်း။ ပိူင်လူင်မၼ်း ႁဝ်းဢမ်ႇမေႃၸႅၵ်ႇယႅၵ်ႈ တွၼ်ႈလႂ် လွင်ႈလႂ် လွင်ႈသင် မိူဝ်ႈလႂ် တီႈလႂ် ၸိူဝ်းၼႆႉလႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈပဵၼ်လွင်ႈၶဝ်ႈၸႂ်ၽိတ်း ၸီႉၼႄး သႄႉၼႄး တႅၵ်ႇယႅၵ်ႈၵၼ်။
ၾိင်ႈပိူင်ၵၢၼ်ယူႇႁူမ်ႈၵၼ်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ပိူင်ထမ်းမၸၢတ်ႈၵူၺ်း၊ ပေႃးႁဝ်းမေႃၶဝ်ႈၸႂ်ပိူၼ်ႈ ပိူၼ်ႈၵေႃႈတေမေႃ ၶဝ်ႈၸႂ်ႁဝ်း၊ ပေႃးႁဝ်းၼပ်ႉၼႃႈထိုဝ်တႃပိူၼ်ႈ ပိူၼ်ႈၵေႃႈတေၼပ်ႉၼႃႈထိုဝ်တႃႁဝ်း၊ ပေႃးႁဝ်းမေႃယုၵ်ႉယွင်ႈပိူၼ်ႈ ပိူၼ်ႈၵေႃႈတေယုၵ်ႉယွင်ႈႁဝ်း၊ ပေႃးႁဝ်းသိုဝ်ႈသႂ်တေႃႇပိူၼ်ႈ ပိူၼ်ႈၵေႃႈတေသိုဝ်ႈသႂ်တေႃႇႁဝ်း၊ ပေႃးႁဝ်းဢမ်ႇပေႉ ပုၼ်ႈပိူၼ်ႈ ပိူၼ်ႈၵေႃႈတေဢမ်ႇၶႂ်ႈပေႉပုၼ်ႈႁဝ်း၊ ၵၢၼ်ယုမ်ႇယမ်ၵၼ်ၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈတၢင်းၸႂ်ၵူၺ်း တၢင်းႁဵတ်းႁဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ပဵၼ်ပိူင်လူင်မၼ်းယဝ်ႉ။
ၵူၼ်းမေႃဝူၼ်ႉၼပ်ႉသွၼ်ႇထတ်းထွင်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၵၢၼ်မီးတိုဝ်ႉတၢင်းဢွၼ်တၢင်းပိူၼ်ႈလႄႈ ထုၵ်ႇမႅၼ်ႈတၢင်း လွင်ႈႁဵတ်းၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆၼႆၵေႃႈ ပုၼ်ႈတႃႇၵၢၼ်ၵူၼ်းတင်းၼမ်ၼၼ်ႉ ထုၵ်ႇလႆႈမီးၸႂ်တဵင်ႈထမ်း ၸင်ႇႁဵတ်းႁႂ်ႈတူင်ႇဝူင်း မူႇ မုၵ်ႉ ၵေႃ ႁဝ်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇလႆႈလႄႈပိူၼ်ႈၸင်ႇၼပ်ႉထိုဝ်ယုၵ်ႉယွင်ႈ။ ပိူၼ်ႈယေႃးဢၢမ်းယုၵ်ႉယွင်ႈၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈတႃႇ သမ်ႇမႅၼ် ဢဝ်တိုဝ်ႉတၢင်းၽွၼ်းလီၶဝ်ႈတူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇလႄႈ ယင်းပဵၼ်မႆႉထတ်းဢၼ်ပိူၼ်ႈတႅၵ်ႈဝႆႉပၼ်ႁဝ်း ႁႂ်ႈႁဝ်းလႆႈမႅတ်ႇပႅင်း ပႂ်ႉပႃးႁၵ်ႉသႃၵႂၢမ်းပိူၼ်ႈယေႃးဢၢမ်းယုၵ်ႉယွင်ႈၼၼ်ႉတေႃႇတၢႆလူးၵွၼ်ႇ။
ယွၼ်ႉၼၼ် ၵၢၼ်ယူႇၼႂ်းၼႂ်းမူႇ ၼႂ်းမုၵ်ႉ ၸုမ်း ၵေႃ သင်ၵေႃႈလီ ယူႇၼႂ်းတူင်ႇဝူင်းလႂ်ၵေႃႈလီ ၵၢၼ်ယူႇၸွမ်းၵူၼ်း ၼမ်ၼၼ်ႉ တၵ်းတေလႆႈမီးၸႂ်ၵႂၢင်ႈၸႂ်ယၢဝ်း မီးႁဵတ်ႇမီးၽူလ် မီးၸႂ်ပွႆႇဝၢင်း၊ မီးၵၢၼ်ဝႆႉၼႃႈဝႆႉတႃၵၼ်လႄႈယုၵ်ႉယွင်ႈ ပိုင်ႈပႃးၸွႆႈထႅမ်ၵၼ် ၸင်ႇပဵၼ်ၵူၼ်းမီးၵႃႈမီးၶၼ်ၼႂ်းတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း။ ၾိင်ႈပိူင်ၵူၼ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၾိင်ႈထမ်းမၻႃး ဢၼ်ၵူႈ ၵေႃႉမီးၵိုၵ်းပႃးတူဝ်ၽႂ်တူဝ်မၼ်းမႃး လူၺ်ႈပေႃႈမႄႈပွၼ်ႈသွၼ်ပၼ်မႃးၵူႈၵေႃႉယဝ်ႉလႄႈ ဢမ်ႇလၢၵ်ႇလၢႆးသင် ဢမ်ႇလိုၵ်ႉလပ်ႉသင် ယူႇတီႈဝႃႈၽႂ်တေဢဝ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းဢမ်ႇဢဝ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းၼၼ်ႉၵူၺ်း။
ၾိင်ႈလၵ်းလူင်ဢၼ်ၼႆႉ ႁူမ်ႈဝႃႈဢမ်ႇၶိုၵ်ႉလိုၵ်ႉသွၼ်ႉမူၵ်းသိူင်ႇသင်လႄႈ ၵွမ်ႉၵႃႈလႆႈႁဵၼ်းသုင်ဢမ်ႇႁဵၼ်းသုင်သင် ၵေႃႈ တိုၼ်းပဵၼ်ဝႆႉၾိင်ႈပိုၼ်ႉထၢၼ်ၵူၼ်း ဢၼ်ပေႃႈမႄႈၽုၵ်ႇၾင်ပွၼ်ႈသွၼ်မႃးလၵ်းလၵ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵၢၼ်ယူႇ ၼႂ်းတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းလႆႈဢမ်ႇလႆႈ ၵၢၼ်ၽွမ်ႉႁူမ်ႈၼႂ်းတႆးႁဝ်း ဢၼ်ၵူႈၵေႃႉမုင်ႈမွင်းၶႂ်ႈလႆႈယူႇၼၼ်ႉၵေႃႈ တိုၼ်းၵဵဝ်ႇၶွင်ႈ ပႃးၾိင်ႈပိူင်ၵူၼ်း တင်းပိုၵ်းယဝ်ႉ။
မွၼ်းၶိူဝ်း
ၶေႃႈမုလ်း – ပပ်ႉမႅၵ်ႉၵသိၼ်းၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ မၢႆ 016, April 2019
ဢၢၼ်ႇယဝ်ႉႁူမ်ႈပၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင်တီႈၼႆႈ