တႆးႁွတ်ႈၵဵင်းမႆႇ မိူင်းထႆး (ႁႅင်းၵၢၼ်တႆး) ႁူမ်ႈၵၼ်ဢဝ်တၢင်းၵႃႈၼူၵ်ႉ/ တူဝ်း ၶဝ်ႈႁူမ်ႈၼႄၾၢင်ႁၢင်ႈတႆး ၾိင်ႈထႆးႁဵတ်းပွႆး “ပွႆးလွႆးၵ ရထူင်း” ပွႆးတွပ်ႇတႅၼ်း ၵုင်ႇမုၼ်မႄႈၼမ်ႉ ၵိုၼ်းၶွၼ်ႈၼမ်။

ဝၼ်းတီႈ 12/11/2019 ယၢမ်းၵၢင်ၶမ်ႈ 6 မူင်း ယူႇတီႈၶွင်ႇသီႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆး ၵဵင်းမႆႇ တင်း သမႃးၽၼ်း ၶျူၼ်ႊၶျၢတ်ႉတႆး ႁူမ်ႈၵၼ် ဢွၼ်ႁူဝ်ၼမ်းၼႃႈသေ ၶဝ်ႈႁူမ်ႈပႆၼႄၾၢင်ႁၢင်ႈမိၵ်ႈမၢႆတႆး ဢိၵ်ႇပႃး တၢင်းၵႃႈၾိင်ႈႁိတ်ႈႁွႆးတႆး ၼူၵ်ႉ/ တူဝ်း တႄႇဢဝ် တီႈၸဵင်ႇၶူးမိူင်း ၼႂ်းၵႄႈၽၵ်းတူ ၵဵင်းမႆႇ – ၽၵ်းတူတႃႈၽႄး ပႆထိုင် တီႈၵၢတ်ႇမိူင်းမႂ်ႇ ၸႄႈဝဵင်းၵဵင်းမႆႇ။

ၸၢႆးသႅင်မိူင်း မင်းၵွၼ်း ႁူဝ်ပဝ်ႈ ၶွင်ႇသီႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆး (สภาชาติพันธุ์ ไทยใหญ่) လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ “ ယိူင်းဢၢၼ်းဢၼ် လႆႈၸတ်းႁဵတ်းမႃးၼႆႉ မီးဝႆႉယူႇ 2 လွင်ႈ။ ႁဝ်းၶႃႈ ၼႄၾိင်ႈႁိတ်ႈႁွႆးတႆးႁဝ်းၶႃႈ တႃႇတူင်ႇဝူင်းထႆး ၼႂ်းၵဵင်းမႆႇ ပေႃးတေလႆႈ ႁူႉထိုင်လွင်ႈတႆးႁဝ်းၶႃႈ။ ဢၼ်ႁဝ်းၶႃႈႁဵတ်းၵႂႃႇၼႆႉ ႁႂ်ႈမီးၵူၼ်းပၼ်ဢဵၼ်ပၼ်ႁႅင်းလႄႈ ယုၵ်ႉယွင်ႈလွင်ႈတႆးႁဝ်း။ ဢမ်ႇ ၸႂ်ႈဝႃႈ သၢႆတႃပိူၼ်ႈ တူၺ်းထိုင် တႆးႁဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ႁႅင်းၵၢၼ်ၵူၺ်း။ ႁႂ်ႈပိူၼ်ႈယွမ်းႁပ်ႉဝႃႈ တႆးႁဝ်းၶႃႈၼႆႉ မီးၾိင်ႈႁိတ်ႈႁွႆး ၽႃသႃ ယူႇ” ဝႃႈၼႆ။

သိုပ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ “ မၼ်းတေႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူႈမူႇၵူႈၸုမ်းၼႆႉ ႁၼ်ထိုင်ဝႃႈ ဢၼ်ႁဝ်းၶႃႈ ၵုမ်ႇႁဵတ်းယူႇတီႈလႂ် တီႈၼိုင်ႈၼႆႉ ႁဝ်းၶႃႈ ထုၵ်ႇလီပိုတ်ႇတူဝ်လႄႈ ၶတ်းၸႂ်ၽွမ်ႉႁႅင်းၵၼ်သေ ႁဝ်းၶႃႈပိုတ်ႇတူဝ်ၼင်ႇႁိုဝ် ပေႃးတေၵႂၢင်ႈၶႂၢင်မႃးၼၼ်ႉ မၼ်းပဵၼ် ပုၼ်ႈၽွၼ်းၵူႈၵေႃႉ။ ပေႃးဝႃႈႁဝ်းၶႃႈဢမ်ႇႁဵတ်းၼႆၸိုင် မိူၼ်ႁဝ်းၶႃႈ ဢဝ်တႆးႁဝ်း ၵႂႃႇမူၵ်းယူႇတီႈလႂ်တီႈၼိုင်ႈ ယူႇပႃႈတႂ်ႈ ပိူၼ်ႈၼၼ်ႉ မၼ်းပဵၼ်ဢၼ်လီၼႃႈလဵၵ်ႉၼႃႇ ယွၼ်ႉၼၼ် ၸင်ႇၶတ်းၸႂ်သေ ႁဵတ်းပဵၼ်မႃးၸိူင်ႉၼႆၶႃႈ” ဝႃႈၼႆ။

“ယိူင်းဢၢၼ်းသုင်သုတ်းၼႆႉ ပွင်ႇဝႃႈ ႁဝ်းၶႃႈလႆႈမႃးၽွမ်ႉႁူမ်ႈၵၼ်သေ ၼႄၾၢင်ႁၢင်ႈတႆးႁဝ်းၶႃႈၼႆႉ မၼ်းပဵင်းၵၼ်တင်း ၵူႈၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၵူႈၸၼ်ႉထၢၼ်ႈ တႆးႁဝ်းၶႃႈဢမ်ႇလႆႈၼႃႈလဵၵ်ႉ။ ဢၼ်ႁဝ်းၶႃႈၵႂႃႇၼႆႉ ပိူၼ်ႈတူပ်းမိုဝ်းပၼ်ႁႅင်းၸိူင်ႉၼႆသေ ဝႆႉၵႃႈ ၶၼ်တႆးႁဝ်းၶႃႈ ယႂ်ႇၼမ်တႄႉတႄႉ။ ၼႆႉပဵၼ်ၶေႃႈယိူင်းဢၢၼ်းတီႈၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ လွင်ႈလႆႈသူးရၢင်းဝလ်းႁႃႉ၊ ဢမ်ႇလႆႈ ႁႃႉ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ မၼ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈပဵၼ်ပိူင်ယႂ်ႇမၼ်း” ၸၢႆးသႅင်မိူင်း မင်းၵွၼ်း သပ်းလႅင်းလၢတ်ႈၼႄၼင်ႇၼႆ။

ပၢင်ၶဝ်ႈႁူမ်ႈၼႄၾၢင်ႁၢင်ႈ(မိၵ်ႈမၢႆ) တႆး ၼႂ်းဝၼ်းပွႆးလွႆးၵရထူင်း တီႈၵဵင်းမႆႇ မီးပီႈၼွင်ႉတႆးၼႂ်းၵဵင်းမႆႇ ႁႅင်းၵၢၼ်တႆး ၸဵမ် ၸိူဝ်းၼႆႉ ၶဝ်ႈႁူမ်ႈပႆၼႄၾၢင်ႁၢင်ႈ မွၵ်ႈဢဵၼ်ႁႅင်း ႁိမ်း 200 ၵေႃႉ ဝႃႈၼႆ။

ပၢင်ၼႄၾၢင်ႁၢင်ႈမိၵ်ႈမၢႆတႆး ၼႂ်းဝၼ်းပွႆးလွင်ႈၾႆး(လိူၼ်သိပ်းသွင်) လွႆးၵရထူင်း ၵဵင်းမႆႇ ၸိုင်ႈထႆးၼၼ်ႉ ယူႇတီႈပီႈ ၼွင်ႉ တႆးၼႂ်းၵဵင်းမႆႇ ႁူမ်ႈၵၼ် ပႆၼႄမႃး တႄႇဢဝ်ပီ 2017 မႃး။ ပီ 2018 တႄႇၶဝ်ႈႁူမ်ႈၶေႉၶဵင်ႇပႆၼႄၾၢင်ႁၢင်ႈတၢင်းၵႃႈတၢင်း ဝႅၼ်ၼၢင်းငၢမ်းပႃး။ ပီ 2019 ၼႆႉၵေႃႈ ၶဝ်ႈႁူမ်ႈထႅင်ႈ။