ၵၢပ်ႈဝၢၼ်ႈပၢၼ်မိူင်းမိူဝ်ႈလဵဝ် ယူႇၼႂ်းၵၢပ်ႈပၢၼ်ႁူဝ်ပၢၵ်ႇပီသၢဝ်းဢဵတ်း လုၵ်ႈဢွၼ်ႇသႅၼ်းႁၢတ်ႈႁၢႆး ၸၢႆးယိင်းထုၵ်ႇ ၵုမ်းငမ်း မဝ်းမိင်း လူင်လႆ ၸူမ်ဢုင်ၼုၵ်းၼဝ်ႈၼႂ်းဢွင်ႈ တႂ်ႈဢမ်းၼၢၸ်ႈ ဢၢႆႊထီႊ (IT) သေ လိုမ်းလႅမ်ႉ လေးလႅမ်း ၸိမ်းဢရသႃႇတၢင်းဝၢၼ်ၾိင်ႈႁိတ်ႈႁွႆး လိၵ်ႈလၢႆးၵႂၢမ်းလၢတ်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇသေ သၢင်ႇတေႃႇတၢင်းလႂ် လၢႆးလႂ်ၵေႃႈ ဝၵ်ႉတၢဝ်းလၢၵ်ႈဢဝ်လိၵ်ႈလၢႆးၵႂၢမ်းလၢတ်ႈၽႃးသႃလႂ် ၸႂ်ႉတိုဝ်းၵႂႃႇသိုဝ်ႈၼႃႈတၼ်းတႃၽႂ်မၼ်း ဢမ်ႇတၼ်းၶုၵ်းၸႂ်လႆႈ လုၵ်ႈလၢၼ် ဢၼ်ပႆတိတ်းတၢမ်ၸွမ်းႁွႆးမႃးပႃႈလင်။
ၽႂ်ၽႂ်ၵေႃႈ ၵုမ်ႇမိုင်ႉလုၵ်ႉၾိုၼ်ႉတေႃႇသူႈတႃႇပၢၵ်ႇတွင်ႉႁင်းၽႂ်ႁင်းမၼ်း၊ ၾၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈဝူၼ်ႉႁဵတ်းမုင်ႈၼႃႈ တႃႇၵၢၼ် မိူင်းပိူင်လဵဝ် ဢမ်ႇၵႂႃႇၶုၵ်းၸႂ်လႆႈလိၵ်ႈလၢႆးၵႂၢမ်းလၢတ်ႈၽႃးသႃတူဝ်ၵဝ်ႇလႄႈတႃႇသိုပ်ႇၽႄႈပိုၼ်ပၼ် လုၵ်ႈလၢၼ်ၸွမ်း မႃးပႃႈလင်။ ၽိူဝ်ႇႁူႉတူဝ်ၸင်ႇမႃးတဵၵ်းၸႂ်ႉလုၵ်ႈလၢၼ်လၢတ်ႈၵႂၢမ်းတႆး ႁူမ်ႈဝႃႈၶေႃႈမၼ်းထုၵ်ႇယူႇၵေႃႈ သဵင်မၼ်း ပေႃးဢမ်ႇၸႂ်ႈယဝ်ႉ။
လုၵ်ႈဢွၼ်ႇတႆး ဢမ်ႇၵွမ်ႉၵႃႈၵိူတ်ႇယႂ်ႇၼႂ်းမိူင်းထႆး မိူင်းမၢၼ်ႈၵူၺ်း ၵိူတ်ႇယႂ်ႇၼႂ်းမိူင်းတႆးၵေႃႈ ဢမ်ႇလႆႈႁမ်ႉလႆႈႁဵၼ်း လိၵ်ႈတႆးလႄႈဢမ်ႇႁူႉမေႃလိၵ်ႈတႆး မီးတင်းၼမ်။ ႁူမ်ႈဝႃႈပိုတ်ႇပၢင်သွၼ်ပၼ်ၶၢဝ်းမႆႈယူႇပဵၼ်မၢင်တီႈသေတႃႉ ၼိုင်ႈပီၸင်ႇႁဝ်းပိုတ်ႇလႆႈၼိုင်ႈပွၵ်ႈ ၼိုင်ႈပွၵ်ႈသမ်ႉမီးလၢႆပၢင် ၼိုင်ႈပၢင်သမ်ႉမီးလၢႆၵေႃႉ ပေႃးၼပ်ႉသွၼ်ႇတူၺ်း ၼႆၸိုင် ၼိုင်ႈပီမီးလုၵ်ႈဢွၼ်တႆးမေႃလိၵ်ႈတႆးမႃးလၢႆၵေႃႉ ၼိုင်ႈပီလုၵ်ႈဢွၼ်ႇတႆးသမ်ႉ ၵိူတ်ႇမႃးလၢႆၵေႃႉ ၸွင်ႇမိူၼ် တင်း ၵႂၢမ်းၶႂၼ်ဢၼ်ဝႃႈ “တႆးၵူႈၵေႃႉတႆးၵူႈတီႈႁႂ်ႈႁူႉမေႃလိၵ်ႈတႆး၊ တႆးၵူႈၵေႃႉတႆးၵူႈတီႈ ႁႂ်ႈႁူႉပွင်ႇၵႂၢမ်းတႆး တႆးၵူႈၵေႃႉတႆးၵူႈတီႈ ႁႂ်ႈႁူႉလႅၼ်ႇပိုၼ်းတႆး” ၼႆၼၼ်ႉႁိုဝ်။
ပေႃးတႆးၵူႈၵေႃႉမေႃဢၢၼ်ႇတႅမ်ႈလိၵ်ႈတႆး ၸင်ႇပွင်ႇဝႃႈလႆႈတိုၼ်းမၼ်းၶိုၼ်းၵူၺ်း။ ၵူၺ်းၵႃႈ ပေႃးၵူၼ်းတႆးႁဝ်း ဢမ်ႇမေႃဢၢၼ်ႇ တႅမ်ႈလိၵ်ႈတႆးၵေႃႈ ပွင်ႇဝႃႈႁဝ်းပုတ်းတိုၼ်းယဝ်ႉဢမ်ႇၸႂ်ႈႁိုဝ်။ ပေႃးၼၼ် ၵူႈပီပီၼႆႉၵေႃႈ ပွင်ႇဝႃႈ ႁဝ်းပုတ်းတိုၼ်းၸွမ်းယူႇၵူႈပီလႄႈ လိုၼ်းသုတ်းပေႃးၵူၼ်းၸိူဝ်းမေႃဢၢၼ်ႇတႅမ်ႈလိၵ်ႈတႆးယူႇၵူႈဝၼ်းၼႆႉ လူမ်ႉတၢႆႁၢႆၵႂႃႇသဵင်ႈယဝ်ႉၵေႃႈ ပွင်ႇဝႃႈၶိူဝ်းၵူၼ်းတႆးၵေႃႈတၵ်းမူၺ်ႉဝၢႆးႁၢႆယဝ်ႉဢမ်ႇၸႂ်ႈႁိုဝ်။
ၾၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈ ႁဝ်းႁဵတ်းတၢင်းလူႇတၢင်းတၢၼ်းၸွမ်းဝတ်ႉၸွမ်းဝႃး မုင်ႈဢၢၼ်းၶိုၼ်ႈၼိပ်ႉပၢၼ်း ၸွႆႈတပ်ႉသိုၵ်း ပိူဝ်ႈတိုၵ်းဢဝ်ၵွၼ်းၶေႃ ၸွႆႈပႃႇတီႈၵၢၼ်မိူင်း ပိူဝ်ႈမီးသုၼ်ႇလႆႈပူၵ်းပွင်မႃးဢွၼ်ႁူဝ်လူလွမ်တုၵ်းသုၶ်း/ လွင်ႈယူႇငၢႆႈၵိၼ်လူမ်။ ႁဝ်းဢမ်ႇၶုၵ်းၸႂ်လႆႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇတႆးႁဝ်း ႁႂ်ႈလႆႈႁဵၼ်းႁူႉသုင်ယႂ်ႇမီးၼမ်ႉၵတ်ႉတၢင်းၶႅၼ်ႇ၊ ဢမ်ႇၶုၵ်းၸႂ်လႆႈ ႁႂ်ႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇတႆးႁဝ်း ပဵၼ်သၢႆသိုပ်ႇၸိူဝ်ႉတၢမ်ၶိူဝ်း။ ႁဝ်းဢမ်ႇမီးၽႅၼ်တမ်းဝၢင်းၵၢၼ်ၶၢဝ်းယၢဝ်း 10 ပီ 20 ပီ 100 ပီ ၸိူင်ႉပိူၼ်ႈ။ မိူဝ်ႈလႂ် ဢမ်ႇမိူဝ်ႈလႂ်ၵေႃႈ သိဝ်ႇၸမ်ႈၶွၼ်ႉတွၵ်ႇတိၵ်းတိၵ်းၵူၺ်းသေ ဢဝ်ငဝ်းလၢႆး ပဵၼ်မႃးဝႃႈ။ တေၵႃႈလၢႆးလႂ်ဢမ်ႇႁူႉ၊ မိူဝ်ႈထိုင်ၼိူဝ်ၶဵင်ႇ သဵင်ပီႇသဵင်ၵွင်လင်မေႃးမႃးၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵေႃႈ ယူၵ်ႉတိၼ်ယူၵ်ႉမိုဝ်း ၵႃႈၵႂႃႇ ယဝ်ႉပွႆးလႂ်ပွႆးၼၼ်ႉၵူၺ်း။
ႁႃႈသိပ်းပီဝၼ်းၼႃႈ ၵူၼ်းၶိူဝ်းတႆးတေၵိုတ်းလိူဝ်ၵႃႈႁိုဝ် ထုၵ်ႇၽိတ်းႁၢႆႉႁႅင်းလူင် ၵၢၼ်မိူင်း ၵၢၼ်သိုၵ်း ၵၢၼ်ၾိင်ႈငႄႈ ၵၢၼ်ႁႃၵိၼ်လဵင်ႉတွင်ႉ ဢၼ်ဢူမ်ဢိုၼ်ယူႇဝၼ်းဝၼ်းၼႆႉ။ မိူင်းႁဝ်းတူၵ်းတႂ်ႈၵမ်မိုဝ်းပိူၼ်ႈၵေႃႈ ပေႃးႁဝ်းယင်းတိုၵ်ႉ မႅတ်ႇပႅင်းပႂ်ႉပႃးယုၵ်ႉမုၼ်းဝႆႉ ၾိင်ႈငႄႈ လိၵ်ႈလၢႆးၵႂၢမ်းလၢတ်ႈၽႃးသႃႁဝ်းလႆႈယူႇၼႆ ၶိူဝ်းႁဝ်းၵေႃႈတေပႆႇႁၢႆ သၢႆၸႂ် ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းႁဝ်းယင်းသိုပ်ႇယိုၼ်းယၢဝ်းလႆႈၵႂႃႇယူႇ။ ပေႃးမိူဝ်ႈၾိင်ႈငႄႈ လိၵ်ႈလၢႆး ၽႃးသႃၵႂၢမ်းလၢတ်ႈတႆးႁဝ်းႁၢႆၸိုင် မိူင်းႁဝ်းမီးယူႇၵေႃႈဢမ်ႇမီးၵႂၢမ်းမၢႆ ဢမ်ႇပွင်ႇသင် ၸိူင်ႉၼင်ႇ ဝဵင်းလူင်မိူင်းတႆး ဝဵင်းတူၼ်ႈတီး(တွင်ႇၵီး)ၼၼ်ႉၵူၺ်း။ ၸိုဝ်ႈတႄႉဝႃႈ မိူင်းလူင်ၸိုင်ႈတႆးၼႆၵေႃႈ ႁႃၵေႃႉလၢတ်ႈၵႂၢမ်းတႆးမီးဢေႇ၊ ႁႃၵေႃႉတႅမ်ႈလိၵ်ႈတႆးၼၢၼ်းမီး၊ ႁႃၵေႃႉ ၼုင်ႈၶူဝ်းတႆးသႅၼ်ယၢပ်ႇ။
ယွၼ်ႉၼၼ် ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉလႃႈလိုၼ်းသုတ်းယဝ်ႉ ပေႃးႁဝ်းယင်းတိုၵ်ႉတေၵုမ်ႇဝႆႉမဝ်မၢင် လိၵ်ႈတႆးႁဝ်းၵေႃႈတေမီး ၼႂ်းၽိုၼ်ပေႇၽိုၼ်လၢၼ်း မီးၼိူဝ်ၶဵင်ႇၽရႃႉၸဝ်ႈ(ၽြႃး) တေမွင်သဝ်ႈမွတ်ႈတေသႃး ယႂ်းၵူင်ႇၵၢဝ်ၶၢတ်ႈပၼ်းၵႂႃႇသဵင်ႈ ယဝ်ႉ။
ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ႁဝ်းတေႁဵတ်းႁိုဝ်ပူၵ်းပွင်လုၵ်ႈဢွၼ်ႇတႆး ႁႂ်ႈၶိုၼ်းမေႃႇမႅတ်ႇပႅင်းပႂ်ႉပႃးၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႆးႁဝ်း၊ ၽႂ်တေ ၸီႉၼမ်းတၢင်း၊ ၽႂ်တေၸၵ်ႉၸုင် တေၸႂ်ယႂ်ႇဝတ်ႉ (ၵျွင်း)မုၼ်ၸဝ်ႈမိူၼ်မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉၵူၺ်းၼႄႇ? တေၸႂ်ယႂ်ႇ တပ်ႉသိုၵ်းတႆးႁဝ်းႁဵတ်းပၼ်ၼႄႇ? တေၸႂ်ယႂ်ႇပႃႇတီႇၵၢၼ်မိူင်းတႆးႁဝ်းပူၵ်းပွင်ပၼ်ၼႄႇ? တေၸႂ်ယႂ်ႇၵေႃလိၵ်ႈလၢႆး လႄႈၾိင်ႈငႄႈတႆးႁဝ်းပွင်သၢင်ႈပၼ်ၼႄႇ?။
ၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵေႃႈလီ ႁဝ်းၶိုၼ်းမႃးဝူၼ်ႉၶိုင်လၢႆးႁဵတ်းသၢင်ႈမႂ်ႇမႂ်ႇ ဢမ်ႇၸႂ်ယႂ်ႇပိူၼ်ႈသေပႂ်ႉမိုဝ်ႉပႂ်ႉယၢမ်း ပႂ်ႉပၢင်သွၼ်ၶၢဝ်းမႆႈ ပႂ်ႉၽွင်းလုၵ်ႈဢွၼ်ႇဢိုတ်းႁူင်းႁဵၼ်းယဝ်ႉ။ ႁဝ်းမႃးဢွၼ်ၵၼ်ႁဵတ်းၼႃႈတီႈပုၼ်ႈၽွၼ်းၵေႃႉတေႃႇၵေႃႉ ႁႂ်ႈသွၼ်ပၼ် လုၵ်ႈလၢၼ်ၽႂ်မၼ်း သိုဝ်ႈၽႂ်သိုဝ်ႈမၼ်း တီႈၽႂ်တီႈမၼ်း ၶၢဝ်းယၢမ်းၽႂ်ၶၢဝ်းယၢမ်းမၼ်းၵႂႃႇ၊ ပေႃႈမႄႈ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၵူႈၵေႃႉ မီးပုၼ်ႈၽွၼ်း တၵ်းတေလႆႈႁႂ်ႈလုၵ်ႈလၢင်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇႁူႉမေႃလိၵ်ႈတႆးၵႂၢမ်းတႆး၊ တူဝ်ပေႃႈမႄႈ ဢမ်ႇမီးၶၢဝ်းယၢမ်းတၼ်းသွၼ်ပၼ်ၵေႃႈ တၵ်းတေလႆႈႁႃၶူးသွၼ်မေႃသွၼ်မႃးသွၼ်ပၼ်။ ပေႃးဝႃႈလုၵ်ႈလၢင်းၽႂ် ဢမ်ႇမေႃလိၵ်ႈတႆးၵႂၢမ်းတႆးၼႆ ပဵၼ်တၢင်းၽိတ်းပေႃႈမႄႈ တင်ႈပိူင်ဝႆႉၼင်ႇၼႆ ဢမ်ႇလီႁိုဝ်။
ၸၢႆးသႅင်ယ ႁူဝ်ပဝ်ႈၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးလႄႈၾိင်ႈငႄႈတႆး ၵဵင်းမႆႇ
ၶေႃႈမုလ်း – ပပ်ႉမႅၵ်ႉၵသိၼ်းၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ မၢႆ 15, March 2019
ဢၢၼ်ႇယဝ်ႉႁူမ်ႈပၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင်တီႈၼႆႈ