ၾိင်ႈၵၢၼ်လဝ်ႇမူၼ်ႈတူၼ်ႈၸႂ်ၼၼ်ႉ ၵူၼ်းၵူႈၶိူဝ်းၶိူဝ်းတိုၼ်းမီးၾိင်ႈ လၢႆးလဝ်ႇမူၼ်ႈတူၼ်ႈၸႂ် ဢမ်ႇဝႃႈ ၵၢၼ်ႁွင်ႉဢွၵ်ႇမႃးပဵၼ် သဵင်ၽဵင်းၵႂၢမ်း ဢမ်ႇဝႃႈတၢင်းၵႃႈတၢင်းဝႅၼ် တၢင်းမူၼ်ႈတၢင်းသိူဝ်း ၵူႈသမ်ႇလၢႆပိူင် ၼႂ်းၸုမ်း ၼႂ်းမူႇ ၼႂ်းၽုင် ၵူၼ်းၸိူဝ်ႉ ၶိူဝ်းလႂ် ၶိူဝ်းၼၼ်ႉ တိုၼ်းမီးၵပ်းၸၢတ်ႈၽႂ်မၼ်းမႃး။ ဢမ်ႇဝႃႈၶိူဝ်းၵူၼ်း ၼၼ်ႉ မီးတၢင်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇၸၼ်ႉသုင်ၸၼ်ႉတႅမ်ႇ။

တႆးႁဝ်းၵေႃႈ လၵ်းလၵ်းလူင်မၼ်းပဵၼ်ၼူၵ်ႉတူဝ်းလႄႈၵွင်မွင်း ဢၼ်ၵိုၵ်းၸၢတ်ႈတႆးမႃးႁိုင်ပၢၼ်သိုပ်ႇပၢၼ် ၼႂ်းၵၢၼ်လဝ်ႈလၢတ်ႈ သိုပ်ႇသိုပ်ႇၵၼ်မႃးတႄႉဝႃႈ မိူဝ်ႈၽရႃႉၿုတ်ႉထၽြႃႊပဵၼ်ၸဝ်ႈလူင်းမႃး ၻေးသၼႃးထမ်း ၼႂ်းၶူင်းၵၢင်မိူင်းၵူၼ်းၼၼ်ႉ မီးၼူၵ်ႉ မီးတူဝ်း (ပဵၼ်သတ်းဢၼ်ၵၢဝ်ႇၶၢၼ်ၵၼ်မႃး) ၵႂႃႇၵႃႈႁပ်ႉတွၼ်ႈ ၽရႃႉၿုတ်ႉထၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၼႆလႄႈဢဝ်တိုဝ်းၵမ် ပဵၼ်ႁိတ်ႈ ပဵၼ်ႁွႆးမႃးၸွမ်းၵႂၢမ်းလဝ်ႈလၢတ်ႈၵၢဝ်ႇၶၢၼ် ၵၼ်ၼၼ်ႉသေ ႁဵတ်းႁၢင်ႈပိၵ်ႇၼူၵ်ႉ မတ်ႉၵွပ်ႈတိတ်းတူဝ် သႂ်ႇၼႃႈၵၢၵ်ႇ မိူၼ်ႁၢင်ႈ ၼႃႈၵူၼ်း ႁၢင်ႈၼႃႈၶုၼ်သၢင် ႁၢင်ႈၶႂ်ႈယုမ်ႉယုမ်ႉသေ တိုဝ်းမူၵ်ႇႁူဝ်ၶုၼ်သၢင် (မိူၼ်ၶုၼ်) သႂ်ႇသဵၼ်ႈၽႃႈၽႄး မီးလၢႆးမွၵ်ႇလၢႆး ဝႂ်ၶႂႆႇၶႃပႄ ၼႃႈဢူၵ်း(လေႃးပေး) မီးၵၢပ်ႇပိၵ်ႇၶၢင်ႈဢႅဝ် သႂ်ႇၵၢပ်ႇသၢႆဢႅဝ်ႁႄႉၵၢင်ၼႃႈၶႃ မိူၼ်ၶုၼ်ၼူၵ်ႉ ၸိူင်ႉၼင်ႇ ထႆးၵေႃႈဢဝ် ႁၢင်ႈၼူၵ်ႉ “ၶုတ်ႉ” ႁိုဝ် (ၵႃလူၼ်ႇ) ႁၢင်ႈမိူၼ်ၵူၼ်းမိူၼ်ၼူၵ်ႉ။ ပေႃးပဵၼ်ၼူၵ်ႉတူဝ်ပေႃႈ ႁဵၵ်ႈၸိုဝ်ႈ ဝႃႈၵိၼ်ၼရႃႇ ပေႃးပဵၼ်ၼူၵ်ႉ တူဝ်မႄႈသမ်ႉဝႃႈ ၵိၼ်ၼႃရီႇ (ၼူၵ်ႉၵိၼ်ၼရႃႇ – ၵိၼ်ၼရီႇ)။

ၵူႈပွၵ်ႈ ၵူၼ်းၵေႃႉတေၵႃႈၼူၵ်ႉ ၵႃႈတူဝ်းၼၼ်ႉ ဢွၼ်ၼႃႈတေသႂ်ႇပိၵ်ႇၼူၵ်ႉၼုင်ႈၶူဝ်းႁၢင်ႈၶိူင်ႈၼူၵ်ႉ ႁိုဝ် တေၼုင်ႈၵူၼ်တူဝ်း လႄႈၶဝ်ႈၼႂ်းတူဝ်တူဝ်းၼၼ်ႉ တေၶုပ်ႉဝႆႈသႃၵႃရဝ ၶၢပ်ႈၼူၵ်ႉ ႁိုဝ် ၶၢပ်ႈတူဝ်း ဢွၼ်တၢင်း ယဝ်ႉလူးၵွၼ်ႇ ၸင်ႇၵွႆႈႁၢင်ႈၶိူင်ႈသႂ်ႇ ပိၵ်ႇၼူၵ်ႉ ႁိုဝ် ၶဝ်ႈတူဝ်း။

ဢၼ်မီးၼႂ်းပွႆးပၢင်လဵဝ်ၵၼ်တင်းၼူၵ်ႉၵိၼ်ၼရႃႇ ၵိၼ်ၼရီႇ ၼၼ်ႉသမ်ႉ တူဝ်းလႄႈၵူၼ်းၶူၼ်။ တူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ပဵၼ်သတ်းဢၼ် ၵၢဝ်ႇၶၢၼ်ၵၼ်သိုပ်ႇသိုပ်ႇမႃး ပဵၼ်သတ်းဢၼ်ဢမ်ႇမီးတူဝ်တႄႉ ဢမ်ႇမီးၼႂ်းၾုင်သႅၼ်းသတ်း တင်းလၢႆၼႂ်းလူၵ်ႈၼႆႉ တူဝ်ယၢဝ်း မီးႁၢင်ပွတ်း မီးၶဝ် ႁူဝ်မိူၼ်ၵႂၢင် မီးၶူၼ်မိူၼ်တူဝ်ၸဵၼ်(တူဝ်း) ၵူၼ်းၶဝ်ႈၼႂ်းမၼ်း 2 ၵေႃႉ။ ၼွၵ်ႈသေၼၼ်ႉၵေႃႈ မီးၵူၼ်းၶူၼ် (မိူၼ်ၽူႈပႂ်ႉၼႃးယွၵ်ႇၼူၵ်ႉ ၼုင်ႈၶူဝ်းၶူၼ်) ပဵၼ်ၵူၼ်းၵႃႈယွပ်ႇၸွမ်းတူဝ်း ပဵၼ်ၽူႈႁႄႉၵႅတ်ႇတူၺ်းတၢင်းၵႂႃႇတၢင်းပႆပၼ်တူဝ်း။

တင်းၼူၵ်ႉတင်းတူဝ်း တႆးဢဝ်မႃးပဵၼ်ၾိင်ႈတၢင်းၵႃႈတၢင်းဝႅၼ် ၼႂ်းပၢင်ပွႆးဢွၵ်ႇဝႃႇသႃ ပွႆးၸွမ်းဝတ်ႉ ၸွမ်းဝႃး ၼႂ်းပၢင်ပွႆးဢၼ်မီး မင်းၵလ(မူင်းၶူလ်း)။ ႁူမ်ႈဝႃႈၼၼ်သေတႃႉ ၵွပ်ႈဝႃႈမိူဝ်ႈမိုၼ်ႉသိုၼ်းၵွၼ်ႇၼၼ်ႉ ပွႆးတၢင်ႇ ၸိူဝ်ႉတၢင်ႇပိူင်ဢမ်ႇပေႃးၼမ် ၵမ်ႈၼမ် တေပဵၼ်ပွႆးဢွၵ်ႇဝႃႇလိူၼ်သိပ်းဢိတ်းမူၼ်းလႂ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ၸင်ႇတေလႆႈ ႁၼ်ၼူၵ်ႉႁၼ်တူဝ်းၵႃႈ။

လိုၼ်းဝၢႆးမႃးၼႆႉ ဢမ်ႇဝႃႈပွႆးသင်သိင်ၵေႃႈလႆႈႁၼ်မီးၼူၵ်ႉမီးတူဝ်းမႃး ၸိူင်ႉၼင်ႇ ၶိုၼ်ႈႁိူၼ်းမႂ်ႇ ပိုတ်ႇ ၶွမ်ႊပၼီႊမႂ်ႇ ပိုတ်ႇပၢင်ပွႆး သေဢၼ်ဢၼ် လႂ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ပိူင်ၼိုင်ႈ ၵွပ်ႈၶႂ်ႈဢဝ်ပဵၼ်မင်းၵလ (မူင်းၶူလ်း) ၼိမိတ် ဢၼ်လီလႄႈၸဝ်ႈၶွင်ပွႆးၸင်ႇလႆႈၸိူၼ်း ဢဝ်ၼူၵ်ႉဢဝ်တူဝ်းမႃးပိုတ်ႇပၢင်ပၼ်။ မိူဝ်ႈလဵဝ်ပွႆးလၢႆသိင်ႇလၢႆလွင်ႈ ၼမ်မႃးၵေႃႈ ႁင်းမၼ်း။

ၸိူင်ႉႁိူဝ်ၵေႃႈလီ ၸဝ်ႈၶွင်ၼူၵ်ႉတူဝ်းထုၵ်ႇလီဝူၼ်ႉထတ်းသၢင် ယင်ႇၼမ်ႉၼၵ်း ပွႆးပၢင်လႂ် ပွႆးၸိူင်ႉႁိုဝ် ၸွင်ႇထုၵ်ႇလီဢဝ်ၼူၵ်ႉ ဢဝ်တူဝ်းၵႂႃႇၶဝ်ႈၵႃႈ။

ၸိူင်ႉၼင်ႇဢဝ်ၵႂႃႇၵႃႈႁႃငိုၼ်းႁႃတွင်း ႁႃယွၼ်းႁႃၶေႃ ႁႃတူၵ်းသူးလႂ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ဢမ်ႇထုၵ်ႇလီပဵၼ် ဢမ်ႇထုၵ်ႇ လီႁဵတ်း ၵွပ်ႈဝႃႈ ၼူၵ်ႉတူဝ်း ဢၼ်ႁဝ်းထိုဝ်ပဵၼ်ၾိင်ႈငႄႈ တၢင်းၵႃႈဝႅၼ်သေတႃႉၵေႃႈ ပဵၼ်ၾိင်ႈဢၼ် ၸၼ်ႉသုင် (ႁဝ်းဝႃႈၼူၵ်ႉတူဝ်း သတ်းဢၼ် ၵၢဝ်ႇၶၢၼ်မႃးၼႆႉ လႆႈၵႃႈတွၼ်ႈႁပ်ႉၽရႃႉၿုတ်ႉထ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ မိူဝ်ႈလူင်းမႃးၶူင်းၵၢင်မိူင်းၵူၼ်း)ၼႆလႄႈၸင်ႇဝႃႈ ပဵၼ်သတ်း ၸၼ်ႉသုင်။

မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈၼၼ်ႉ ၼူၵ်ႉတူဝ်းတေၵႃႈၵၢင်ပၢင်ႇ မိူဝ်ႈလဵဝ်ၵေႃႈၵႃႈယူႇမၢင်တီႈ တီႈဢၼ်မီးၵၢင်ပၢင်ႇ ၵူၺ်းၵႃႈ ၵမ်ႈၼမ် မိူဝ်ႈပိူၼ်ႈ ဝွၵ်ႇၸိူၼ်းၵႂႃႇၵႃႈပိုတ်ႇပၢင်ပွႆးပိူဝ်ႈပဵၼ်မင်းၵလၼႆလႄႈ မၢင်တီႈ ဢမ်ႇမီးၵၢင်ပၢင်ႇ တေၵႃႈ ၼိူဝ်ၶဵင်ႇ တေၵႃႈတႂ်ႈလၢင်ႈတိုၵ်း (ၸိူင်ႉၼင်ႇႁူင်းႁႅမ်း)ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈမီး။ တေႁဵတ်းႁိုဝ်တႅပ်းတတ်းဝႃႈ မၼ်းထုၵ်ႇ ဢမ်ႇထုၵ်ႇ။ ၼၼ်ႉတေလႆႈဝႃႈ 1.ၸဝ်ႈၵေႃႉဢၼ် ဝွၵ်ႇၸိူၼ်းမႃးႁႂ်ႈဢဝ်ၼူၵ်ႉဢဝ်တူဝ်းၵႂႃႇၵႃႈပၼ်ၼၼ်ႉ ပိူဝ်ႈၶႂ်ႈလႆႈၽွၼ်းလီမင်းၵလတႄႉၼႄႇ၊ 2.မီးၼမ်ႉၸႂ် ယွမ်းႁပ်ႉ ဝႆႉၵႃႈၶၼ် ၼိူဝ်ၼူၵ်ႉတူဝ်းတႄႉၼႄႇ၊ 3.တိုၼ်း ၶႂ်ႈယုၵ်ႉယွင်ႈၾိင်ႈငႄႈၸၼ်ႉသုင်ၶွင်တႆးတႄႉၼႄႇ၊ 4. တိုၼ်းသူင်ႇမိုတ်ႈ လႄႈယွင်ႈယေႃး တႄႉၼႄႇ၊ 5.တိုၼ်း မီးၸႂ်လီၸိုၼ်ႈ ၸၢင်ႇပၢင်ႇသႂ်တေႃႇၼူၵ်ႉတူဝ်းလႄႈၾိင်ႈတိုဝ်းၵမ်ၶွင်တႆးၼၼ်ႉၼႄႇ လူၺ်ႈႁဵတ်ႇၽူလ် ၸိူဝ်း ၼႆႉသေ လီၼပ်ႉသွၼ်ႇယူႇ။

ၾိင်ႈငႄႈတၢင်းၵႃႈဝႅၼ်တႆး မီးလႆႈၸိူဝ်ႉလၢႆသႅၼ်း ၵူၺ်းၵႃႈတၢင်းၵႃႈၼူၵ်ႉၵႃႈတူဝ်းၼႆႉတႆးႁဝ်းထိုဝ်ဝႃႈပဵၼ်ၾိင်ႈ တၢင်းၵႃႈဢၼ် ၸၼ်ႉသုင်ၼႆ ၽႂ်ၵေႃႈတေႁူႉယူႇ။ ၵွပ်ႈၼၼ်ႁူမ်ႈဝႃႈပဵၼ်ႁၢင်ႈၾၢင်ႁုၼ်ႇမၼ်းၵူၺ်းၼႆသေ တႃႉၵေႃႈ တႆးႁဝ်းၵူႈၵေႃႉထုၵ်ႇလီ ယုၵ်ႉယွင်ႈတၢင်ႇသုင် ဝႆႉၵႃႈၶၼ်တႄႉတႄႉ။

ၾိင်ႈဢၼ်လီငၢမ်း ၾိင်ႈဢၼ်မီးၵႃႈၶၼ် ၾိင်ႈဢၼ်ႁဝ်းတိုဝ်းၵမ် မႃးၼပ်ႉၶၢဝ်းယၢဝ်းႁိုင်လၢႆသိုပ်ႇၸူဝ်ႈ ပၢၼ်ၵူၼ်းၼၼ်ႉ လီလႆႈမႅတ်ႇပႅင်းပႂ်ႉပႃးယုၵ်ႉယွင်ႈသိုပ်ႇသိုပ်ႇၵႂႃႇႁႂ်ႈယိုၼ်းယၢဝ်းယူႇ။ ၶွင်လီၶွင်ႁဝ်း ႁဝ်းတေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈမၼ်းမီးၵႃႈၶၼ် တေယုၵ်ႉ ယွင်ႈတၢင်ႇသုင် ႁိုဝ် တေဝႆႉမၼ်းဝဝ် ဢဝ်ပဵၼ်ၶွင်လဵၼ်ႈ ၶွင်ၸၼ်ႉတႂ်ႈ ၸၼ်ႉတႅမ်ႇၵေႃႈ မၼ်းယူႇတီႈတူဝ်ႁဝ်းလွၼ်ႉလွၼ်ႉ။

မွၼ်းၶိူဝ်း

ၶေႃႈမုလ်း – ပပ်ႉၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ မၢႆ 005 June, 2018