ၵေႃႁူမ်ႈသၢင်ႈၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆး တေႁူမ်ႈၵၼ်ပႆၶိုၼ်ႈလွႆမွင်း လဵပ်ႈႁဵၼ်းသၽႃႇဝ သိင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉၸိုင်ႈတႆးလႄႈ ႁႂ်ႈၵူၼ်း ၼုမ်ႇၵႆယၢၼ် ယႃႈမဝ်းၵမ် ဝႃႈၼႆ။

ဝၼ်းတီႈ 30/03/2019 ယူႇတီႈၵေႃႁူမ်ႈသၢင်ႈၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆး Tai Youth Network ဢွၼ်ႁူဝ်သေ တေဢွၼ်ၵၼ်ပႆ ၶိုၼ်ႈလွႆမွင်း ဢၼ်မီးၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းပၢင်လွင်း ၸႄႈတွၼ်ႈတူၼ်ႈတီး ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်း။ ယိူင်းထိုင် ႁႂ်ႈပဵၼ်ၵၢၼ် ၽိုၵ်းသၢၼ်းလဵၼ်ႈႁႅင်း၊ ၵၢၼ်လဵပ်ႈႁဵၼ်း သၽႃႇဝ ၾိင်ႈတိုၼ်း၊ ႁႂ်ႈၵူၼ်းၼုမ်ႇၵႆယၢၼ် ယႃႈမဝ်းၵမ်တေၶိုၼ်ႈပၵ်း /ပူၵ်းတုင်းၼိူဝ်လွႆမွင်း ဝႃးၼႆ။

ၸၢႆးသူႉ ၽူႈၶၢၼ်ပၢၵ်ႇ ၵေႃႁူမ်ႈသၢင်ႈၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆး TYN လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ “ဢဵၼ်ႁႅင်းၵူၼ်းၼုမ်ႇ ဢၼ် တေမႃးၶဝ်ႈႁူမ်ႈၸွမ်းၼၼ်ႉ။ ပေႃးၽႅဝ်ဝၼ်းတုမ်ၵၼ် ၸင်ႇတေႁူႉလႆႈဝႃႈ ဢဵၼ်ႁႅင်းတီႈလႂ်မႃးၵႃႈႁိုဝ်” ဝႃႈၼႆ။

ၵွပ်ႈၼၼ်လႄႈ ဝၼ်းတီႈ 29/03/2019 ၼႆႉ ၵူၼ်းၼုမ်ႇ တေႁူပ်ႉၵၼ်တီႈဝတ်ႉၽွင်ႇတေႃႇဢူး ပၢင်လွင်းလူင်။ ယူႇတီႈၵူၼ်းၼုမ်ႇ ပၢင်လွင်းတႄႉ ဢဵၼ်ႁႅင်းမီးယူႇ 300 ပၢႆ ဝႃႈၼႆ။

ၸၢႆးသူႉ သိုပ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ “ ပွၵ်ႈၼႆႉတႄႉ ယူႇတီႈၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈတူဝ်ႈတၼ်းသေ တၢင်းၾၢႆႇႁဝ်းၶႃႈ ၵေႃႈတူဝ်ႈတၼ်း ၵၼ်သေလႄႈ လိူၵ်ႈဝၼ်းမၼ်းသေႁဵတ်းၵႂႃႇ ၼႂ်းဝၼ်းတီႈ 30 ၼႆႉ။ ၵူႈပီႁဝ်းၶႃႈတေၵႆႉ ႁဵတ်းၼႂ်းဝၼ်း ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ပီၼႆႉသမ်ႉ ဢမ်ႇတူဝ်ႈတၼ်းၵၼ်သေ ဝၼ်းၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆးၵေႃႈ လႆႈၵႂႃႇႁဵတ်းတီႈၸေႊ လၢၼ်ႉသေ ထႅင်ႈၾၢႆႇၼိုင်ႈ ၵေႃႈ ၸွမ်းၼင်ႇပီႈၼွင်ႉပၢင်လွင်းၶဝ်တုၵ်းယွၼ်းဝႆႉ ႁႂ်ႈၵႂႃႇႁဵတ်းပၼ်လွင်ႈတူင်ႉၼိုင် တၢင်းပၢင်လွင်းၼႆ ႁဝ်းၶႃႈၸင်ႇ ႁႃ ဝၼ်းတူဝ်ႈတၼ်းၵၼ်သေ ၸင်ႇၵႂႃႇၸတ်းႁဵတ်းၶႃႈ” ဝႃႈၼႆ။

တွၼ်ႈတႃႇၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆး တေႁူမ်ႈၵၼ်ပႆၶိုၼ်ႈလွႆမွင်း ပွၵ်ႈၵမ်းၼႆႉတႄႉ မီးၶေႃႈယိူင်းဢၢၼ်းဝႆႉ မိူၼ်ၼင်ႇ 1) တႃႇ ႁႂ်ႈပဵၼ်လွင်ႈမေႃႁၵ်ႉသႃ ၼင်လိၼ်မိူင်းတႆး လႄႈ ပႂ်ႉပႃး ထိင်းသိမ်းသၽႃႇဝၾိင်ႈတိုၼ်း။ 2) တႃႇႁႂ်ႈပဵၼ် လွင်ႈ ၽိုၵ်းသၢၼ်း လဵၼ်ႈႁႅင်းႁူမ်ႈၵၼ် တွၼ်ႈတူဝ်ၸႂ် ၵႅၼ်ႇၶႅင်လႅတ်းၽၢႆမႃး။ 3) တႃႈႁႂ်ႈပဵၼ် လွင်ႈမေႃဝႆႉၵႃႈၶၼ် ပၢႆး ယူႇလီလႄႈ ၽေး ၶဵၼ်ယႃႈမဝ်းၵမ်။ 4) တႃႇႁႂ်ႈပဵၼ် လွင်ႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းထူပ်းမိုဝ်း ၵၢၼ်ၸႃႉႁူမ်ႈၶီ လီႁူမ်ႈသိူဝ်းၸွမ်း ၵၼ်။ 5) တႃႇႁႂ်ႈပဵၼ် လွင်ႈႁဵၼ်းႁူႉ ၵၢၼ်ယူႇသဝ်းၵိၼ်သၢင်ႈၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈလႄႈ လွင်ႈႁၵ်ႉၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်း။ 6) တႃႇႁႂ်ႈပဵၼ် လွင်ႈပူၵ်း သူၼ်း မေႃၶဝ်ႈၸႂ်ၸွႆႈထႅမ် ၼႂ်းၵၢၼ်ပူၵ်းပွင်ဝၢၼ်ႈမိူင်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇငမ်းယဵၼ်လႄႈ 7) တႃႇႁႂ်ႈ ၵူၼ်းၼုမ်ႇႁဝ်းၶဝ် မေႃလဵပ်ႈႁဵၼ်းႁူႉပိုၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ။

လိူဝ်ၼၼ်ႉ ၼႂ်းဝၼ်းတီႈ 31/03/2019 တေၸတ်းႁဵတ်းပႃးထႅင်ႈ ပၢင်ဢုပ်ႇၶႆႈ/ တၢၼ်ႈၶႆႈ တီႈဝတ်ႉၽြႃးလူင် မူၺ်ႇ တေႃႇ ၸႄႈဝဵင်းပၢင်လွင်း ၽူႈတေမႃးဢုပ်ႇၶႆႈသမ်ႉမီး ယိင်းလၢဝ်၊ ၸၢႆးဝၼ်းလႅင်းၶမ်းလႄႈ ၸၢႆးၸိုၼ်ႈတီႇတီႇၸူင်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ။ ယၢမ်းၵၢင်ၶမ်ႈသမ်ႉ တေမီးပၢင်မူၼ်ႈသိူဝ်း ဝႃႈၼႆ။

ၵေႃႁူမ်ႈသၢင်ႈၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆးၼႆႉ ႁူမ်ႈၵၼ်ၶိုၼ်ႈလွႆသုင်ၼႂ်းမိူင်းတႆးမႃးလၢႆလၢႆလုၵ်ႈ မိူၼ်ၼင်ႇ လွႆလဵင်း၊ လွႆ ၸၢင်ႉမိူင်းၶိူဝ်း၊ လွႆသၢမ်သိပ်း(လွႆႁႃႈယွတ်ႈ) ၸႄႈဝဵင်းၵူတ်ႉၶၢႆ၊ လွႆၸၢင်ႉမိူင်းၵိုင်၊ သၼ်လွႆတႄးမိူင်းၸေႈလၢၼ်ႉ ၸႄႈ ဝဵင်းမူႇၸေႊ၊ လွႆဝိလႃႇသ ၸႄႈမိူင်းၶၢင်၊ လွႆသွင်ထဝ်ႈ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းသူႈ၊ လွႆမူၺ်ႇတေႃႇႁူဝ်လိုင်း ၼႂ်းဢိူင်ႇပႅတ်ႇၵၢင်ႉ ၸႄႈဝဵင်း မိူင်းပဵင်း ၸႄႈတွၼ်ႈမိူင်းသၢတ်ႇ ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉမႃး။

ၵူႈပီ ၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆး ၼႂ်းမိူင်းတႆးပတ်းပိုၼ်ႉႁူမ်ႈၵၼ်ပႆၶိုၼ်ႈလွႆ ဢမ်ႇယွမ်း ဢဵၼ်ႁႅင်း 700-800 ၵေႃႉ ဝႃႈၼႆ။