ၵူၼ်းမိူင်းၵေးသီး ႁူပ်ႉဢုပ်ႇၾၢႆႇတႅၵ်ႈၼႃႈလိၼ်၊ ၽူႈတႅၼ်း၊ ၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင်ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈသေ တုၵ်းယွၼ်းၶိုၼ်း တီႈ လိၼ် 5,000 ဢေႊၶိူဝ်ႊ ဢၼ်ထုၵ်ႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းၵႂႃႇ မိူဝ်ႈ 20 ပီပၢႆ။

ဝၼ်းတီႈ 06/11/2018 ယၢမ်းၵၢင်ဝၼ်း ၵူၼ်းမိူင်းၵေးသီး မွၵ်း 200 ၵေႃႉ ႁူပ်ႉဢုပ်ႇၵၼ်တင်း ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း တီႈ ဝတ်ႉဝိႁၢရ်လူင်မိူင်းၵၢဝ် ဢိူင်ႇမိူင်းၵၢဝ် ၸႄႈဝဵင်းၵေးသီး ၸႄႈတွၼ်ႈလွႆလႅမ် ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်း။

ၸၢႆးၸၢမ်ႇမိူင်း ၽူႈတႅၼ်းသၽႃးၸႄႈမိူင်း ၸႄႈဝဵင်းၵေးသီး ပႃႇတီႇႁူဝ်သိူဝ် လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ “ တီႈလိၼ် 5,000 ဢေႊၶိူဝ်ႊပၢႆၼၼ်ႉ ထုၵ်ႇၺႃးႁုပ်ႈယိုတ်း ၸဵမ်မိူဝ်ႈပီ 1996 ။ တီႈလိၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်လိၼ်ဝၢၼ်ႈ၊ လိၼ်သူၼ် ႁႆႈၼႃး၊ လိၼ်သႃသၼႃလႄႈ လိၼ်သူၼ်ပႅၵ်ႇ။ ယူႇတီႈၵူၼ်းမိူင်းၵေးသီး ဢွၼ်ၵၼ်တၢင်ႇယွၼ်းၶိုၼ်း” ဝႃႈၼႆ။

သိုပ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ “ ႁဝ်းၶႃႈ လႆႈထၢမ်သဵင်ၵူၼ်းမိူင်း လႆႈဢုပ်ႇဢူဝ်းတူၵ်းလူင်းၵၼ်ဝႃႈ ပေႃးထိုင်မႃး ဝၼ်းတီႈ 10 လိူၼ် ၼႆႉ ၶႃႈႁဝ်းတင်း ႁွင်ႈၵၢၼ်ၾၢႆႇတႅၵ်ႈၼႃႈလိၼ် တေလူင်းတႅၵ်ႈ တၢင်းဝၢၼ်ႈၼွင်ႁီး၊ ဝၢၼ်ႈမႆႉႁူင်းလိူင်၊ ဝၢၼ်ႈမႆႉႁူင်း ၶဵဝ်၊ ဝၢၼ်ႈသူၼ်မွၼ်း ၸိူဝ်းၼႆႉ။ တၢင်းၾၢႆႇ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၶဝ်ၵေႃႈ ႁႂ်ႈလႆႈႁူမ်ႈမိုဝ်းၸွမ်း သင်ဝႃႈ လႆႈမႃးၶေႃႈမုလ်းတင်း မူတ်းယဝ်ႉ ယူႇတီႈၾၢႆႇ တႅၵ်ႈတီႈလိၼ်ၶဝ် တေတၢင်ႇၶိုၼ်ႈ တၢင်းၼိူဝ်။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ တေသိုပ်ႇတၢင်ႇထိုင် ၼႂ်းသၽႃး ၵူၼ်းမိူင်း လႄႈ သၽႃးၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ” ဝႃႈၼႆ။

ၼႂ်းပၢင်ႁူပ်ႉထူပ်း ၵူၼ်းမိူင်းတီႈၵေးသီးၼႆႉ မီးၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင် ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း မိူၼ်ၼင်ႇ ႁွင်ႈၵၢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၾၢႆႇၽူႈၵွၼ်းၸႄႈဝဵင်းၵေးသီး၊ ႁွင်ႈၵၢၼ်ၾၢႆႇတႅၵ်ႈၼႃႈလိၼ်၊ ႁွင်ႈၵၢၼ်ၾၢႆႇၽုၵ်ႇသွမ်ႈ၊ ႁွင်ႈၵၢၼ်ၾၢႆႇပႃႇမႆႉ၊ ႁွင်ႈ ၵၢၼ်ၾၢႆႇလိူမ်ႈလႆႇလႄႈ ၶွမ်ႊမတီႊၾၢႆႇၵူတ်ႇထတ်း ၸိူဝ်းၼႆႉ ဝႃႈၼႆ။

တီႈလိၼ်ၵူၼ်းမိူင်းၵေးသီး 5,459 ဢေႊၶိူဝ်ႊၼႆႉ တပ်ႉသိုၵ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႈ ၶလရ 131 ဢၼ်ပၵ်းဝႆႉတီႈၵေးသီး ၼၼ်ႉ ႁုပ်ႈယိုတ်းဢဝ် မိူဝ်ႈပီ 1996။ ထိုင်မႃး 2009 သမ်ႉ ပၼ်ၶႂၢင်ႉၶုတ်းထၢၼ်ႇႁိၼ်။ ပီ 2017 သမ်ႉ တပ်ႉသိုၵ်းလူင် ပွင်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႈၼႆႉ ဢမ်ႇၶႂၢၵ်ႈတပ်ႉသင်ထႅင်ႈသေယဝ်ႉ ယိုၼ်ႈမွပ်ႈပၼ် တီႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ။ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈတီႈလိၼ် ၼႆႉ ႁွင်ႈၵၢၼ်ၽွင်းလူင်ၾၢႆႇပၢႆးၸၢၵ်ႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႈ မွပ်ႈပၼ် ႁူင်းႁုင်လဵၵ်းမၢႆ 2 တီႈပၢင်ပႅၵ်ႇ တီႈဝဵင်းႁူဝ်ပူင်း ၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈၶုတ်းဢဝ်ထၢၼ်ႇႁိၼ် ဝႃႈၼႆ။