ၵုင်ႇမုၼ်ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ – ပဵၼ်လွင်ႈလီ ဢၼ်ၵေႃႉၼိုင်ႈႁဵတ်းပၼ်တႃႇၵေႃႉၼိုင်ႈ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပေႃးဝႃႈၵိူတ်ႇလႆႈမႃးၽဝႃႉၸၢတ်ႈပၢၼ်ဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉၼႆၸိုင် ဢမ်ႇၵၢင်းယၢၼ်လႆႈ ၵုင်ႇမုၼ် ဢမ်ႇၼၼ် ၵုၼ်းမုၼ် ။ ဢမ်ႇဝႃႈၵုၼ်းမုၼ် ဢၼ်ပိူၼ်ႈႁဵတ်းပၼ်ႁဝ်း ဢမ်ႇဝႃႈၵုၼ်းမုၼ်ဢၼ်ႁဝ်းၸွႆႈပၼ်ပိူၼ်ႈ ။ ၵူၺ်းၵႃႈမၼ်းတေပိူင်ႈၵၼ် – ၵေႃႉဢၼ်ႁူႉၵႃႈၶၼ်ၵုၼ်းမုၼ်သေ ႁွပ်ႇဢုမ်ႈႁၵ်ႉသႃဝႆႉ ဢမ်ႇလူင်ဢမ်ႇလိုမ်း တွင်းၵိုမ်းဝႆႉတေႃႇၸူဝ်ႈ လႄႈ ၵေႃႉဢၼ် ပေႃးထူပ်းတၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇမႃးတႄႉယွၼ်းတၢင်းၸွႆႈထႅမ်သေ ပေႃးလႆႈယူႇလီၵိၼ်လီမႃးယဝ်ႉ ၶိုၼ်းလိုမ်းၵုၼ်းမုၼ်ပႅတ်ႈတင်းပိုၵ်း ၼၼ်ႉၵူၺ်း။ လွင်ႈၼႆႉၵေႃႈတိုၼ်းတေလႆႈႁၼ်ၼႂ်းတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း ၵူႈတီႈ – ပဵၼ်သၽႃႇဝ ၶူင်းၵၢင်ယဝ်ႉၼႆၵေႃႈဝႃႈလႆႈ။

ၸၢတ်ႈပၢၼ်ၵူၼ်းၼိုင်ႈၵေႃႉၼႆႉ မၼ်းပွတ်းၼႃႇ။ ၽွင်းလႆႈမႃးၸၢတ်ႈပၢၼ်ၼိုင်ႈဢၼ်ၼႆႉ ၼင်ႇႁိုဝ်တေလႆႈယူႇၵတ်းယဵၼ် ယႃႇႁႂ်ႈလႆႈပဵၼ်ၼင်ႇ သူပ်းၵိၼ်မၢၵ်ႇ ႁူထွမ်ႇၵၢင်ႇ ယူႇတႃႇသေႇၼၼ်ႉ ၽႂ်ၽႂ်ၵေႃႈ ၶတ်းၸႂ်ႁႃတီႈယူႇ ဢၼ်မီးၼမ်ႉတီႈၵိၼ်လိၼ်တီႈယူႇ ၶႅမ်ႉလႅပ်ႈ။ မိူၼ်ၼႆယဝ်ႉ ၵူၼ်းႁဝ်းၼႆႉ ယူႇၵေႃႉလဵဝ်ၵူၺ်းဢမ်ႇလႆႈ တၵ်းတေလႆႈၶတ်းၸႂ်ယူႇၼႂ်းတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း ၶႅမ်ႉ/လီ/ၸၼ်ႉသုင် – တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းဢၼ်မီး ၼမ်ႉၸႂ် ဢၼ်မီးပၵ်းပိူင်မၢႆမီႈ ဢၼ်မီးတၢင်းႁူႉ ။

ၵွပ်ႈၼႆလႄႈ တင်ႈတႄႇပဵၼ်ၵူၼ်းမူၼ်းပဵၼ်ႁၢင်ႈ တႄႇမီးတၢင်းႁူႉတွင်းၵိုမ်းမႃးၼႆႉ ပေႃႈမႄႈ ပီႈၼွင်ႉ ပူႇၼၢႆး ၼႃႉဢႃ ဢွၼ်ၵၼ်သင်ႇသွၼ်ပၼ် ႁႂ်ႈပဵၼ်ၵူၼ်းဢၼ်မီး ၶေႃႈတိုဝ်းၵမ် ဢၼ်မီးၸၼ်ႉထၢၼ်ႈ မိူၼ်ၼင်ႇ- ႁႂ်ႈပဵၼ်ၵူၼ်းဢၼ်မီးၼမ်ႉၵတ်ႉ ဢၼ်မီးပၢႆးႁူႉပၢႆးႁၼ် ဢၼ်မီးၼမ်ႉၸႂ်လီ။ ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ယိူင်းဢၢၼ်းတႃႇႁႂ်ႈပဵၼ်မႃးၵူၼ်းလီ တူဝ်ယၢင်ႇ တႃႇပဵၼ်မႃးတူင်ႇဝူင်းဢၼ်မီးၸၼ်ႉထၢၼ်ႈ။

ၵူၼ်းၼုမ်ႇ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၸိူဝ်းဢၼ်ထွမ်ႇၵႂၢမ်းသင်ႇသွၼ် ပေႃႈမႄႈလႄႈ ၶူးဝႃးဢႃးၸၢၼ် သေ ဢဝ်မႃးတိုဝ်းၵမ်ႁဵတ်းၸွမ်းၼၼ်ႉၼႆၸိုင် ထိုင်ၵေႃႉယႂ်ႇမႃး ၶဝ်ႈႁဵတ်းၵၢၼ်တီႈလႂ် ယူႇတီႈလႂ်ၵေႃႈယဝ်ႉ တေပဵၼ်ၵူၼ်းဢၼ်မီးၼမ်ႉၵတ်ႉ ဢၼ်တိုၼ်ႇတူဝ်၊ ပေႉတူဝ်ပေႉႁၢင်ႈ၊ ပဵၼ်ၵူၼ်းဢၼ်မီးၼမ်ႉၵတ်ႉမေႃႁူႉၸၵ်းမိုတ်ႈၵိုဝ်းၼႂ်းတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းလီလီ၊ ၵူၼ်းယဵၼ်ႇငႄႈ၊ ၵူၼ်းဢမ်ႇႁဵတ်းႁႂ်ႈတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းႁၢင်ႈၸႃႉ၊ မေႃႁူႉတီႈတႅမ်ႇတီႈသုင်။ ၼမ်ႉၵတ်ႉၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းၵတ်းယဵၼ် ။

ၵွပ်ႈၼႆ လွင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ပိုၼ်ႉထၢၼ်ၵၢၼ်ႁူႉ ၵုၼ်းမုၼ် မႃးလွၼ်ႉလွၼ်ႉယဝ်ႉ။

ႁူႉၵုၼ်းမုၼ်ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပေႃးတေလၢတ်ႈဢၼ်ၵူၼ်းၵူႈၵေႃႉ ႁူႉငၢႆႈပွင်ႇၸႂ်ငၢႆႈတႄႉ တႄႇတီႈ ၶေႃႈၵႂၢမ်းဢၼ်ဝႃႈ – ၶွပ်ႈၸႂ်ယႂ်ႇၼမ်ၶႃႈၼႃႈ – Thank you ၼႆၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶေႃႈၵႂၢမ်းဢၼ်ၼႆႉ လၢတ်ႈငၢႆႈပေႃးပဵၼ်ထၢၼ်ႇၼႆႉ ၵမ်ႈၽွင်ႈ ယင်းဢမ်ႇမေႃလၢတ်ႈ ဢမ်ႇႁူႉတေလႆႈလၢတ်ႈ ဢမ်ႇတွၼ်ႉလၢတ်ႈသေပွၵ်ႈလူးၵွၼ်ႇၵေႃႈတေမီးဢမ်ႇႁၢင်ႉ။

ၶေႃႈၵႂၢမ်း – ၶွပ်ႈၸႂ်ယႂ်ႇၼမ် – ၼႆၼၼ်ႉ ပဵၼ်သၼ်ႇထေႇ လွင်ႈႁူႉၵုၼ်းမုၼ်၊ လွင်ႈႁဵတ်းၵုၼ်းမုၼ်လႄႈ လွင်ႈတွပ်ႇတႅၼ်းၵုၼ်းမုၼ် ၼၼ်ႉၶႃႈယဝ်ႉ။

ပေႃးတူၺ်းၶိုၼ်းၸိုင် ၵူၼ်းၵမ်ႈၼမ် တေမေႃလၢတ်ႈ ၶွပ်ႈၸႂ်ယႂ်ႇၼမ် တၢင်ႇၵုင်ႇၵေးၸူး ၊ တေယၢမ်ႈႁဵတ်းၵေးၸူး ၸွႆႈထႅမ်ပိူၼ်ႈ ယူႇသေတႃႉ ဢၼ်တေ ႁွပ်ႇဢုမ်ႈၵုၼ်းမုၼ်ဢၼ်ပိူၼ်ႈႁဵတ်းပၼ်ႁဝ်းၼၼ်ႉဝႆႉသေ ပႂ်ႉႁႃတိုဝ်ႉတၢင်း တွပ်ႇတႅၼ်းၵုၼ်းမုၼ်ၶိုၼ်းၼႆတႄႉ တေဢမ်ႇလႃႈလီႈမီး – တေမီးဢေႇၼႃႇ။ ယွၼ်ႉဝႃႈ ပေႃးပိူၼ်ႈၸွႆႈႁဝ်းသေ ႁဝ်းဢမ်ႇမီးတၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇၵေႃႈ ၵုၼ်းမုၼ်ဢၼ်ပိူၼ်ႈၸွႆႈႁဝ်းၼၼ်ႉ ႁဝ်းၵေႃႈလိုမ်းပႅတ်ႈငၢႆႈငၢႆႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ၶေႃႈၵႂၢမ်းဢၼ်ပုတ်ႉထ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈသင်ႇသွၼ်မႃးၼၼ်ႉၸိုင် – ၽူႈဢၼ်ႁဵတ်းၵေးၸူးပၼ်ႁဝ်း ၽူႈယၢမ်ႈၸွႆႈထႅမ်ႁဝ်းၼႆႉ ၸွႆႈထႅမ်ဢေႇဢေႇၼမ်ၼမ် ၸွႆႈထႅမ်ၵႃႈႁိုဝ်ၵေႃႈယဝ်ႉ – ၵုၼ်းမုၼ်ၶဝ်ၸဝ်ႈၼၼ်ႉၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း ၶူးဝႃးဢႃးၸၢၼ်ၵမ်းလဵဝ် ။
ပေႃးႁဝ်းတိုၵ်ႉယုမ်ႇယမ်ပုတ်ႉထၽႃႇသႃႇယူႇၸိုင် ႁဝ်းတၵ်းတေလႆႈႁူႉၸၵ်းၸဝ်ႈၽူႈမီးၵေးၸူးၼိူဝ်ႁဝ်း 10 ၸဝ်ႈ ဢၼ်ၽြႃးႁေႃးဝႆႉၼၼ်ႉ ပဵၼ် –

1- ပုတ်ႉထၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ “ၸဝ်ႈၽူႈႁူႉႁၼ်တြႃးသပ်ႉပေႇၺုတ” ၊
2- ပတ်ႉၸေႇၵပုတ်ႉထႃႇ “ၸဝ်ႈၽူႈဢၼ်တေပဵၼ် ၽြႃး”
3- ဢႅၵ်ႉၵသႃႇဝၵ- မႁႃသႃႇဝၵ – “ၸိူဝ်းပဵၼ် တပႄးသႃဝၵ ပုတ်ႉထၸဝ်ႈတင်းလၢႆ”
4- ရႁၢၼ်းတႃႇ “ၸဝ်ႈၽူႈမူတ်းၸၢင်ႇၸႂ်ၵိလေႇသႃႇတင်းလၢႆ”
5- မႃႇတႃႇ “ မႄႈၸဝ်ႈၵေးၸူး”
6- ပီႇတႃ “ပေႃႈၸဝ်ႈၵေးၸူး”
7- ဢႃၸရိယ “ ၶူးဝႃးဢႃးၸၢၼ်သြႃႇၸဝ်ႈၵေးၸူး”
8- ဝုတ်ႉထႃႇ -“ရႁၢၼ်း – ၵူၼ်းႁိူၼ်းၸိူဝ်းပဵၼ်ၸဝ်ႈၽူႈမီးသိၼ်သီႇလ သမႃႇထိ ပၺႃႇတင်းလၢႆ”
9- ထမ်ႇမၵထိၵ – “ၸဝ်ႈၽူႈႁေႃးၼေ သွၼ်ၼေပၼ်ထမ်ႇမတြႃး ႁႂ်ႈမီးသတိတြႃး”
10- ႁိတၵႃႇရ – “ၵေႃႉဢၼ်ယၢမ်ႈလဵင်ႉလူ ၶဝ်ႈၼမ်ႉၵမ်း ၼမ်ႉၼိုင်ႈၵွၵ်း”

ၵွပ်ႈၼႆလႄႈႁဝ်းတေဢမ်ႇလႆႈၽိတ်း ၵႃယၵမ်ႇ ဝၸီႇၵမ်ႇ မၼေႃးၵမ်ႇ ၼိူဝ်သိပ်းၸဝ်ႈသိပ်းပႃး ႁဝ်းတေလႆႈႁွမ်းမိုဝ်းယွၼ်းၵၼ်ႇတေႃးဝႆႈသႃယူႇၵူႈၶမ်ႈ ၵူႈၼႂ် ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ ။

ၵွပ်ႈၼႆလႄႈ တႃႇႁႂ်ႈပဵၼ်ၶိူဝ်းၵူၼ်းဢၼ်မီးၸၼ်ႉထၢၼ်ၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈလႆႈႁူႉၸၵ်းၸဝ်ႈၽူႈမီးၵုၼ်းမုၼ်သေ ႁႂ်ႈမေႃဝႆႉၼၵ်းၼိူဝ်ၵုၼ်းမုၼ်၊ ႁႂ်ႈမေႃႁူႉတွပ်ႇတႅၼ်းၵုၼ်းမုၼ်သေၵမ်း။

ပွင်ႈၵႂၢမ်းႁူဝ်ၼႆႉလႆႈဢိင်ဢဝ်ၶေႃႈမုလ်းၼႂ်းဝႅပ်ႉသၢႆႉ ထမ်ႇမ လႄႈတင်း ဝီႊၶီႊၽီႊတီႊယႃႊ ဝႆႉၶႃႈဢေႃႈ။