တွၼ်ႈတႃႇတေၽဵဝ်ႈယႃႉႁိူၼ်းၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ ၺွင်ႇပိၼ်ႇ ၸိူဝ်းထုၵ်ႇလိုပ်ႈၶၢႆႉၼႆသေ ႁွင်ႈၵၢၼ်ၾၢႆႇၽွင်းငမ်း ဝဵင်းႁူဝ်ပူင်း တဵၵ်းယွၼ်းငိုၼ်းတီႈၸဝ်ႈႁိူၼ်းၶိုၼ်း ၼိုင်ႈလင် 5 သႅၼ်ပျႃး  ဝႃႈၼႆ။

ဝၢၼ်ႈၺွင်ႇပိၼ်ႇၼႆႉ မီးၾၢႆႇၸၢၼ်း ၵျွင်းၼွင်တဝ်း ၸႄႈဝဵင်းႁူဝ်ပူင်း ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်း  ။

ၼႂ်းႁၢင်လိူၼ်မေႊ ပူၼ်ႉမႃးၼႆႉ လုမ်းၽွင်းငမ်းပဢူဝ်း ဢၼ်ယူႇတႂ်ႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၸႂ်ႉၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ 70-80 လင်ႁိူၼ်းၶၢႆႉဢွၵ်ႇႁိူၼ်းယေးသေၵႂႃႇယူႇတၢင်ႇတီႈ။   တႃႇၽဵဝ်ႈယႃႉပႅတ်ႈ ႁိူၼ်းယေး ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ  ၶိုၼ်းယွၼ်းငိုၼ်းတီႈၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၶိုၼ်းလႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈဢွၼ်ၵၼ်ယၢပ်ႇၽိုတ်ႇၵိၼ်းၸႂ်။  

လွင်ႈၼႆႉ ယူႇတီႈ ႁွင်ႈၵၢၼ်ၾၢႆႇၽွင်းငမ်း သိုၵ်းမၢၼ်ႈၸတ်းၵၢၼ် ပၼ်ဢွင်ႈတီႈလွၵ်းလိၼ်မႂ်ႇ တၢင်းၽြႃးၽိူၵ်ႇ ဝႃႈၼႆသေတႃႉ   ၼိုင်ႈလွၵ်း သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယွၼ်းငိုၼ်းထႅင်ႈ 50 သႅၼ်ပျႃး။  

ၵူၼ်းၸၢႆးပိုၼ်ႉတီႈလၢတ်ႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ -“လွၵ်းလိၼ်ဢၼ်ၶဝ်ပၼ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ တေလႆႈပၼ်ၶိုၼ်း 50 သႅၼ်ၼႆ ၊ တလဵဝ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ လႆႈႁဵတ်းသုမ်ႉႁဵတ်းသွင်းယူႇဝႆႉဢေႃႈ ၊ လႆႈတႄႇၶိုၼ်းမႂ်ႇမႂ်ႇမူတ်း ၊ တလဵဝ် တႃႇယူႇသဝ်းလႄႈ တႃႇၵိၼ်ယႅမ်ႉပေႃးၵိၼ်းၸႂ်ၼႃႇယဝ်ႉ သမ်ႉယွၼ်းငိုၼ်းထႅင်ႈ လိူဝ်ၸႂ်ၼႃႇ”- ဝႃႈၼႆ ။

ယၢမ်းလဵဝ် ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၺွင်ႇပိၼ်ႇ လႆႈႁဵတ်းသုမ်ႉႁဵတ်းသွင်း ၶၢႆႉယူႇဝႆႉတီႈယူႇမႂ်ႇလႄႈ လူဝ်ႇတၢင်း ၸွႆႈထႅမ် တႃႇသၢင်ႈတီႈယူႇတၼ်းသဝ်း လႄႈ ၼမ်ႉ ၊ ၾႆး တႃႇၸႂ်ႉဝႆႉဝႃႈၼႆ ။

လိူဝ်ၼၼ်ႉ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၺွင်ႇပိၼ် ၸႄႈဝဵင်းႁူဝ်ပူင်း  12 ၵေႃႉ ၸိူဝ်းသၢၼ်ၶတ်းၵၢၼ်ယိုတ်းတီႈလိၼ်သေ ထုၵ်ႇပလိၵ်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈတီႉၺွပ်းၵႂႃႇ ၼႂ်းဝၼ်းတီႈ 30 /3/2026 ၼၼ်ႉ ထုတ်ႇတူဝ်ဢွၵ်ႇမႃးလႆႈၶိုၼ်း 6 ၵေႃႉၵူၺ်း ႁိုင်ၶၢဝ်းတၢင်းလိူၼ်ပၢႆယဝ်ႉ ၸင်ႇလႆႈႁူႉဝႃႈ ထုၵ်ႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈၸွႆးတရႃး သေၶင်ၶွၵ်ႈဝႆႉၼႆယဝ်ႉ ။ 

ၼႂ်းၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ 6 ၵေႃႉထုၵ်ႇပလိၵ်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈတီႉၺွပ်းၶင်ၶွၵ်ႈဝႆႉၼၼ်ႉ ပႃးၵၢင်ႉၵႄႇဝၢၼ်ႈၺွင်ႇပိၼ်ႇ ယၢမ်းလဵဝ် ထုၵ်ႇတူၵ်းၶွၵ်ႈဝႆႉ 20 ပီ ၼႆယဝ်ႉ ။

ၵူၼ်းၸၢႆးပိုၼ်ႉတီႈလၢတ်ႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ -“ ပေႃးထၢမ်လွင်ႈ ၵူၼ်းဢၼ်ထုၵ်ႇတီႉၺွပ်းၼၼ်ႉ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈဢွၼ်ၵၼ်ၵူဝ် ၊ၽႂ်ၵေႃႈဢမ်ႇႁတ်းလၢတ်ႈၶႃႈ ၊ လႆႈႁူႉဝႃႈ တူၵ်းၶွၵ်ႈဝႆႉ 20 ပီၼႆဢေႃႈ ၊ ၶဝ်ၼႆႉ မီးၵွင်ႈၵၢင်ႇ ၊ မီးဢႃႇၼႃ ၼႂ်းမိုဝ်းလႄႈ ပေႉၵိၼ်ၵူၼ်းမိူင်းၼႃႇ  ၊ တလဵဝ် တႃႇႁႃၵိၼ် လဵင်ႉတွင်ႉၵႂႃႇၼႆႉလိၼ်ၵေႃႈဢမ်ႇမီး ၊ ႁိူၼ်းၵေႃႈ ဢမ်ႇမီးယဝ်ႉၶႃႈ တေႁဵတ်းႁိုဝ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇႁူႉယဝ်ႉ”- ဝႃႈၼႆ ။

မိူဝ်ႈပီ 1992 ၼၼ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းဢဝ်တီႈလိၼ် ၸွမ်းသဵၼ်ႈတၢင်း ႁူဝ်ပူင်း-လွႆလႅမ် ႁိမ်း 20000 ဢေႊၶိူဝ်ႊ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉထိုင်မႃး ပီ 2015 သိုၵ်းမၢၼ်ႈပၼ် တပ်ႉသိုၵ်းပူတ်းပွႆႇ ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ပဢူဝ်း (PNO) ၸတ်းၵၢၼ်ၵႂႃႇ လၢတ်ႈဝႃႈႁႂ်ႈပဵၼ်တီႈလိၼ်တႃႇ ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈ ၼႆသေတႃႉ မီးၶၢဝ်ႇဢွၵ်ႇမႃးဝႃႈ တပ်ႉသိုၵ်းပူတ်းပွႆႇ ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈပဢူဝ်း (PNO) ဢမ်ႇပၼ်ၵူၼ်းမိူင်းၶိုၼ်းသေ ၸႂ်ႉၼၢႆးၼႃႈ တတ်းလွၵ်းၶၢႆပၼ်ၶိုၼ်းၵူၼ်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ –ဝႃႈၼႆ။

တၢင်းၼမ်တီႈလိၼ် ဢၼ်ၺႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းဢဝ်ၼႆႉ တင်းသဵင်ႈမီးယူႇ 625 ဢေႊၶိူဝ်ႊ ၊ လင်ႁိူၼ်း မွၵ်ႈ 200 ပၢႆ ၺႃးယႃႉ ၊ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းမွၵ်ႈ 400 ၵေႃႉပၢႆ ၺႃးလိုပ်ႈၶၢႆႉဢွၵ်ႇဝၢၼ်ႈဝႆႉ ။