ၵၢၼ်ငၢၼ်းၵူၼ်းႁူဝ်ၸိၾႃႉ မိူင်းၶူင်းၵၢင်ႁဝ်း တူင်ႉၼိုင်ႁဵတ်းသၢင်ႈယူႇ ၵူႈၸဝ်ႉၼႂ်ဝၼ်းၶမ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ၵၢၼ်သုၼ်ႇတူဝ်ပုၼ်ႈတႃႇၸဝ်ႈၵဝ်ႇ၊ ၼႃႈႁိူၼ်း လုၵ်ႈမေး တူဝ်ၵဝ်ႇၵေႃႈယဝ်ႉ – ပဵၼ်ၵၢၼ် သုၼ်ႇႁူမ်ႈ ပုၼ်ႈတႃႇၵူၼ်းတင်းလၢႆ ၊ ၼႃႈဝၢၼ်ႈတႃသူၼ် ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်း ၵေႃႈလီ -မီးလွင်ႈထုၵ်ႇလႆႈၶႄႉၶႅင်ႇၵၼ်ႁဵတ်း လႄႈ ဢမ်ႇထုၵ်ႇလႆႈ ၶႄႉၶႅင်ႇ ၵၼ်ႁဵတ်း – ၼႆယူႇ သွင်လွင်ႈ သွင်ပိူင်။ ပဵၼ်သင်လၢႆလၢႆၼႆၼၼ်ႉ  ယေႈႁွမ်ႁိူင်းတေႁၢႆးငၢၼ်းၼေပၼ်ၵႂႃႇၶႃႈဢေႃႈ။

ၵၢၼ်ထုၵ်ႇလႆႈ ၶႄႉၶႅင်ႇ ၵၼ်ႁဵတ်း  ဢမ်ႇထုၵ်ႇလႆႈၶႄႉၵၼ်ႁဵတ်း သွင်ဢၼ်သွင်ယၢင်ႇၼၼ်ႉ ပဵၼ်သင်ၼႆ ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈၵူၼ်းတင်းၼမ်ၵေႃႈႁူႉထိုင်ယူႇ။

ပဵၼ်ဢၼ်ၶႄႉၶႅင်ႇၵၼ် ႁဵတ်းလွင်ႈလီ တၢင်းလီ ၵၢၼ်လီလႄႈ ၶႄႈၶႅင်ႇၵၼ်ႁဵတ်းလွင်ႈတၢင်း ဢမ်ႇလီ ၵၢၼ်ဢမ်ႇလီၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ပေႃးတေဝႃႈထႅင်ႈလၢႆးၼိုင်ႈၵေႃႈ ၵၢၼ်ၵူၼ်းႁဝ်းၵေႃႉ႞ တင်းၵေႃႉ႞  ၾၢႆႇ႞ တင်းၾၢႆႇ႞ ထုၵ်ႇလႆႈ ၶႄႉၶႅင်ႇၵၼ်ၼႆႉ ပဵၼ်လွင်ႈၶႄႉၶႅင်ႇၵၼ်ႁဵတ်းလီလႄႈ ၶႄႉၶႅင်ႇၵၼ်ႁဵတ်း ဢမ်ႇလီ (လွင်ႈႁၢႆႉ တၢင်းၸႃႉ) ၼၼ်ႉၵူၺ်း။

“ မွၵ်ႈၼႆႉၵူၺ်းတႄႉ ၽႂ်ၵေႃႈႁူႉ ၽႂ်ၵေႃႈမေႃဝႃႈၵႂႃႈ- လွတ်ႈလၢတ်ႈယဝ်ႉယူဝ်း” ၵမ်ႈၽွင်ႈတေဝႃႈ ၼႆယူႇ။

ၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵေႃႈလီ ပေႃးပဵၼ်လွင်ႈသုၼ်ႇႁူမ်ႈၵူၼ်းတၢင်းလၢႆ ပုၼ်ႈတႃႇၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၽႅၼ်ႇလိၼ် ပုၼ်ႈတႃႇၵၢၼ်ပၢႆးမိူင်းၼႆႉ( ယွၼ်ႉဝႃႈမၼ်းယႂ်ႇၵႂၢင်ႈၶိုၵ်ႉလိုၵ်ႉလိူဝ်သေ လွင်ႈသုၼ်ႇတူဝ် ၵၢၼ်လုၵ်ႈမေး ၼႃႈႁိူၼ်းလႄႈ)  ဢၼ်ဢမ်ႇလီၶႄႉၵၼ်ႁဵတ်းလႃးလႃး (ထုၵ်ႇလီၾၢင်ႉၵႅမ်း ငိူင်ႉဝႄႈတႄႉတႄႉ) ၼႆႉ ပဵၼ်လွင်ႈၶီႈၵႄႉၵၼ်၊  ၵိူၼ်ႉၼိင်ႈၵၼ်၊ ႁိမ်ၸိင်းၵၼ်၊ ၸီးၸွၼ်း ၶွၼ်းယဝ်ႈ၊ ၵဝ်ႇသဝ်ႈဝဝ်းလမ် သႄႇတမ်ၸူၵ်ႉတႅင်းၵၼ်။

ဢၼ်လီၶႄႉၶႅင်ႇၵၼ် ႁဵတ်းၼမ်ၼမ် ႁဵတ်းတိၵ်းတိၵ်း ႁဵတ်းၶိူဝ်းၶိူဝ်းယႂ်းယႂ်း ဢမ်ႇလိုဝ်ႈ ဢမ်ႇသဝ်းသမ်ႉ ပဵၼ်လွင်ႈၶဝ်ႈႁႃမႃးသူႇၵၼ်၊ ယုမ်ႇယမ်ၵၼ်၊ မၵ်းမၼ်ႈၵၼ်၊ ယွင်ႈယေႃးၵၼ်၊ ၼပ်ႉယမ်ၵၼ်၊ ၵမ်ႉၸွႆႈၵၼ်၊ ပိုင်ႈဢိင်ၵၼ်။

ၼႆႉၵေႃႈလၢတ်ႈငၢႆႈႁဵတ်းယၢပ်ႇလႄႈ ထိုင်တီႈလွင်ႈၶႄႉၵၼ်ႁဵတ်းၸႃႉၼၼ်ႉ တိုၵ်ႉၼမ်လိူဝ်သေ လွင်ႈၶႄႉၵၼ်ႁဵတ်းလီယူႇႁိုဝ်ဢမ်ႇႁူႉ။

ပေႃးတေဢဝ်ၸွမ်းၵႂၢမ်း ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ် လွင်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈ – ၸဝ်ႈၵွၼ်းၸိူင်းဝႃႈၸိုင်- ၵၢၼ် မႄး/ႁၵ်ႉ/ၽွမ်ႉ/ၸွႆႈ ၼႆႉလီၶႄႉၵၼ်ႁဵတ်းၼမ်ၼမ်။ ၵၢၼ် ၼႄး/ၸင်း/တႅၵ်ႇ/ယႃႉ သမ်ႉ ဢမ်ႇလီၶႄႉၵၼ်ႁဵတ်းသေဢိတ်း။ ပေႃးလၢတ်ႈပွတ်းပွတ်း ႁုပ်ႈႁွတ်းတီႈၸႂ်မၼ်းတႄႉ လွင်ႈၸႂ်ယဵၼ်/ယိူၼ်ႉ/ယၢဝ်း/ယွၼ်ႇ/ယွမ်း/ယႂ်ႇ – ၼၼ်ႉတၵ်းလႆႈၶႄႉၵၼ်လူင်လၢင်။လွင်ႈၸႂ် ၵိတ်ႇၵႅပ်ႈ/ ၵဝ်းၵိူၼ်ႉ/ ၵႅၵ်းၵူတ်ႉ/ၵူင်းၵိုမ်ႉ တေႃႇၵၼ်ၼၼ်ႉ ငိူင်ႉဝႄႈပိုၼ်ႉပႅတ်ႈ ယႃႇပေၶႄႉၶႅင်ႇၵၼ်ႁဵတ်းလႃးလႃး။

ၵၢၼ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ /ၽႅၼ်ႇလိၼ်၊ ၵၢၼ်ပၢႆးမိူင်းဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ  ၽႂ်- ၸုမ်းလႂ်ၵေႃႈဢမ်ႇမႃး ႁပ်ႉမဝ်(ၸၼ် ၵၼ်ႊထရႅၵ်ႊ) ႁုပ်ႈငမ် သုမ်ႇငမ်းဝႆႉႁင်းၵူၺ်းၵေႃႉလဵဝ် ၸုမ်းလဵဝ်လႄႈ မီးသုၼ်ႇလႆႈ (လွင်ႈထုၵ်ႇလႆႈ)ႁဵတ်းလႆႈသိုဝ်ႈၽႂ်ႁင်းမၼ်းၵူႈၵေႃႉၵူႈၸုမ်းယူႇ။ ၽႂ်မႃးႁၢမ်ႈတပ်ႉႁႄႉတၢင်းၽႂ်လႆႈ သေတႃႉၵေႃႈ တွၼ်ႈတႃႇတၢင်တူဝ်/ ဢွၼ်ႁူဝ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်း ပတ်းပိုၼ်ႉႁင်းၵူၺ်းၼၼ်ႉတႄႉဢမ်ႇလီမႃးၵိူၼ်ႉၼိင်ႈၵၼ်၊ ၶီႈၵႄႉၵၼ်၊ ႁိမ်ၸိင်းၵၼ်၊ ၶႄႉၶႅင်ႇၵၼ် တၢင်တူဝ်ဢွၼ်ႁူဝ်။ 

ၵွပ်ႈၼၼ် ၸိူဝ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ဝၢၼ်ႈမိူင်းႁဝ်း ၵူႈၾၢႆႇၵူႈၸုမ်းၼႆႉ ယိင်ႈၶႅၼ်းလူဝ်ႇလႆႈငိူင်ႉဝႄႈလွင်ႈၶႄႉၶႅင်ႇႁိမ်ၸိင်းၵၼ် ၶီႈၵႄႉ ၵိူၼ်ႉၼိင်ႈၵၼ်ၵမ်ႈၼမ် ယိင်ႈၶႅၼ်းထုၵ်ႇလႆႈ ပိၼ်ႇပႆႇယုမ်ႇယမ် မၵ်းမၼ်ႈယွမ်းႁပ်ႉၵၼ်  ပိုင်ႈဢိင်ထႅမ်ႁႅင်းၵၼ်လိူဝ်ၵဝ်ႇ၊ ၶဝ်ႈႁႃဢုပ်ႇၵုမ် ၽွမ်ႉၽဵင်ႇႁူမ်ႈမိုဝ်း၊ ၵၢၼ်ဝၢင်းၽႅၼ်တူင်ႉၼိုင်ၶိုင်ပွင် ၸွႆႈၵမ်ႉယၼ်ပၼ် ယႃႇႁႂ်ႈပိူၼ်ႈလႆႈမိပ်ႇငႅၼ်း တဵၵ်းတဵင်ယႃႉလႅဝ် ပႃႇတီႇတႆးႁဝ်း တပ်ႉသိုၵ်းတႆးႁဝ်း မူႇၸုမ်းတူင်ႉၼိုင်တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းတႆးႁဝ်းတႃႉ။

ၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ

ပပ်ႉၵွၼ်းၶေႃ

သွႆႉ 18 မၢႆ 186 ပီ 2001