ဝၼ်းတီႈ 1 လိူၼ်ၵျုၼ်ႊၼႆႉပဵၼ်ဝၼ်း လုၵ်ႈဢွၼ်ႇလုမ်ႈၾႃႉ International Children’s Day။ မၵ်းမၼ်ႈဝၼ်းလုၵ်ႈဢွၼ်ႇလုမ်ႈၾႃႉမႃး မီးၸမ် 80 ပီယဝ်ႉသေတႃႉ ၵူၼ်းတင်းလုမ်ႈၾႃႉၼႆႉ ယင်းပႆႇဝႆႉၼၵ်းႁူႉၸၵ်းသုၼ်ႇလႆႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇၵၼ်။ မိူၼ်ၼင်ႇ  ငဝ်းလၢႆးၵၢၼ်သိုၵ်း ၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီး တင်းလုမ်ႈၾႃႉ ၼႂ်းဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ သမ်ႉၶႅၼ်းႁၢႆႉၸႃႉမႃးတိၵ်းတိၵ်းလႄႈ ပႆႇဝႃႈတေဢွၼ်ၵၼ် သႂ်ႇၸႂ်ၼႂ်းၵၢၼ်သုၼ်ႇလႆႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇ ၵူၼ်းလူင် ၼၢင်းယိင်း ၵူၼ်းထဝ်ႈ – တႃႇၸဝ်ႈၵဝ်ႇတေယူႇလွတ်ႈ ယင်းဢမ်ႇၶႂ်ႈငၢႆႈ။ ၵူၺ်းၵႃႈတႃႇၵႅတ်ႇၶႄသုၼ်ႇလႆႈလုၵ်ႈလၢင်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇ တႃႇပူၵ်းပွင်သုၼ်ႇလႆႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၼၼ်ႉ ပေႃႈမႄႈၵူႈၵေႃႉသမ်ႉတၵ်းတေလႆႈႁဵတ်းယူႇဢမ်ႇႁၢင်ႉလႄႈ – ထုၵ်ႇလီႁူႉသင်ဝႆႉ – ထုၵ်ႇလီ ႁဵတ်းသင် ၽွင်ႈ  ။

ဢိင်ၼိူဝ်ၶေႃႈဢုပ်ႇဢူဝ်း လွင်ႈၸွႆႈထႅမ်လုၵ်ႈဢွၼ်ႇလုမ်ႈၾႃႉ World Conference on Child Welfare ၼႂ်းပၢင်ၵုမ်ဢၼ်ႁဵတ်း တီႈဝဵင်းၵျီႊၼီႊဝႃႊ  မိူင်းသုၺ်ႊၸႃႊလႅၼ်ႊ မိူဝ်ႈပီ 1925 ၼၼ်ႉသေ   ၸုမ်းတီႊမူဝ်ႊၶရႅတ်ႉတိတ်ႉ ၼၢင်းယိင်းလုမ်ႈၾႃႉ Women’s International Democratic Federation ၶိုၼ်းဢဝ်မႃးဢုပ်ႇၵုမ် ၵၼ်ၼႂ်းပၢင်ၵုမ်လူင် တီႈဝဵင်းမွတ်ႊသၵူဝ်ႊ မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 4/11/1949  ၼၼ်ႉယဝ်ႉ မၵ်းမၼ်ႈဝႃႈ – တႃႇပဵၼ် တီႈမၢႆတွင်း ဝၼ်းဢၼ်လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ တၢႆယွၼ်ႉ ၼမ်ႉမိုဝ်း သိုၵ်းၼႃႊသီႊၵျႃႊမၼီႊ ၽွင်းသိုၵ်းလုမ်ႈၾႃႉပွၵ်ႈ 2  ၼၼ်ႉ –  ဝၼ်းတီႈ 1 လိူၼ်ၵျုၼ်ႊၼႆႉ မၵ်းမၼ်ႈပဵၼ်ဝၼ်းၵႅတ်ႇၶႄ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇလုမ်ႈၾႃႉ International Day for Protection of Children။  ယိူင်းဢၢၼ်းတႃႇၸွႆႈထႅမ် လွင်ႈသုၼ်ႇလႆႈပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ ပၢႆးယူႇလီ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ လုမ်ႈၾႃႉဝႃႈၼႆ။

ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၼၼ်လႄႈ ထိုင်မႃးပီ 1950 လိူၼ်ၵျုၼ်ႊ ဝၼ်းတီႈ 1 ၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉ 51 မိူင်း ၸိူဝ်း ယွမ်း ႁပ်ႉ မၵ်းမၼ်ႈ ဝၼ်းလုၵ်ႈဢွၼ်ႇလုမ်ႈၾႃႉ ၼၼ်ႉ တႄႇၸတ်းပၢင်ၵႅဝ်ႈမၢႆတွင်း ဝၼ်းလုၵ်ႈ ဢွၼ်ႇ လုမ်ႈၾႃႉၼႆ ပဵၼ်ပွၵ်ႈဢွၼ်တၢင်းသုတ်း  – ၸတ်းၵူႈပီ တေႃႇထိုင်မႃးဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ထိုင်မႃး ၶၢဝ်းတၢင်း 76  ပီ။

ဢုပ်ႇၵုမ်ၵၼ် ႁူမ်ႈၵၼ်တူင်ႉၼိုင်ႁဵတ်းသၢင်ႈ ႁူမ်ႈၵၼ်တုၵ်းယွၼ်း ႁႂ်ႈလုမ်ႈၾႃႉဝႆႉၼၵ်း သုၼ်ႇ လႆႈ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ၊  ႁႄႉၵင်ႈပၼ် ယႃႇႁႂ်ႈမီးႁႅင်းၵၢၼ်လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ၊ တႃႇၸွႆႈထႅမ်ပၼ် လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ ၸိူဝ်းတုၵ်ႉ ယၢၵ်ႈလႄႈ ၸိူဝ်းထုၵ်ႇပူၼ်ႉပႅၼ်သုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်းၸိူဝ်းၼႆႉ။

 ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ UN တႄႉမၵ်းမၼ်ႈဝႃႈ ဝၼ်းတီႈ 20 လိူၼ်ၼူဝ်ႊဝႅမ်ႊပိူဝ်ႊ ပဵၼ်ဝၼ်း သုၼ်ႇလႆႈ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇဝႃႈၼႆသေတႃႉ မိူၼ်ၼင်ႇ ၸိုင်ႈမိူင်းယူႊရူပ်ႊ  ၶႄႇ ရတ်ႉသျႃႊ လႄႈ ဝႅတ်ႉၼၢမ်း ဢိၵ်ႇၸိုင်ႈ မိူင်း တၢင်းၵုၼ်ၶဵဝ်ဢေႊသျႃႊ ၸိူဝ်းၼႆႉ တိုၵ်ႉသိုပ်ႇယိပ်းတိုဝ်းဝၼ်းတီႈ 1 ၵျုၼ်ႊ ပဵၼ်ဝၼ်းၵႅတ်ႇၶႄ သုၼ်ႇလႆႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇယူႇတေႃႇထိုင်ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ။

 ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ၸွမ်းၼင်ႇသဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ၵူၼ်းဢၼ် Worldometer ၵဵပ်းမၢႆတႅမ်ႈ တၢင်ႇ ဝႆႉ ၼၼ်ႉမီး 55 လၢၼ်ႉပၢႆ။ ၼႂ်းၼၼ်ႉ ၸိူဝ်းဢႃယု 18 လူင်းတႂ်ႈ ဢၼ်ပဵၼ်ပၢၼ် လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ မီး 15 လၢၼ်ႉ ၵေႃႉ။  ဢိင်ၼိူဝ်ၵၢၼ်မိူင်း ၵၢၼ်သိုၵ်း ၵၢၼ်ႁႃၵိၼ်လဵင်ႉတွင်ႉယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ ပိူင်လူင် ယွၼ်ႉမၢႆမီႈႁၢပ်ႇၵၢၼ် သိုၵ်းသေ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ ၵူၼ်းၼုမ်ႇ ႁၢမ်းသုၼ်ႇလႆႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇ၊ ဢမ်ႇလႆႈႁပ်ႉလွင်ႈလုမ်းလႃးပၢႆးယူႇလီ ဢမ်ႇလႆႈႁဵၼ်းသွၼ်ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ  မီးမွၵ်ႈ 7 လၢၼ်ႉၵေႃႉ ဝႃႈၼႆဝႆႉ။

 UNICEF Myanmar ၵေႃႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႆႉ ၼႂ်းၽိုၼ်ႁၢႆးငၢၼ်း Statement on Children Killed ၼၼ်ႉဝႃႈ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇမိူင်းမၢၼ်ႈ ဢၼ်ထူပ်းၽေးဢိုပ်းယၢၵ်ႈမီးယူႇ 4 လၢၼ်ႉ 9 သႅၼ်ပၢႆ  ။

ၸိူဝ်းၶဝ် ထူပ်းၽေး မၢၵ်ႇလူင်ႁိူဝ်းမိၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈ – ထူပ်းၽေးမၢၵ်ႇမႅင်းၾင်လိၼ်လႄႈ မၢၵ်ႇလူင်ၸိူဝ်းၵိုတ်းၶၢင်ႉ ၽွင်းပၢင် တိုၵ်း ။ ၸိူဝ်းၶဝ်ဢမ်ႇၸၢင်ႈႁဵၼ်းသွၼ်လိၵ်ႈလႆႈလီလီ။ 

သိုၵ်းမၢၼ်ႈမႃးယိုဝ်းသႂ်ႇ ႁူင်းႁဵၼ်းလႆႈလူႉၵွႆ လုၵ်ႈ ဢွၼ်ႇ ႁဵၼ်းလႆႈတၢႆၵိုၵ်းတင်ႇႁဵၼ်းလိၵ်ႈ ။ ၵွပ်ႈၼႆ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇတုမ်ႉတိူဝ်ႉ ပၢႆးတူဝ်လႄႈပၢႆးၸႂ် – ၸိူဝ်းၶဝ် ၵူဝ်ႁႄ ဢမ်ႇႁတ်းၵႂႃႇႁူင်းႁဵၼ်းသေ ဢွၼ်ၵၼ်ၵႂႃႇသွၼ်ႈယူႇဝႆႉယူႇၼႂ်းလုၵ်းပဵမ်ႇၵေႃႈ မီးယူႇတင်းမိူင်း။

မိူၼ်ၼင်ႇတီႈႁူင်းႁဵၼ်း ၼႂ်းဝၢၼ်ႈၼႂ်းဝဵင်းၸိူဝ်းဢမ်ႇထူပ်းၽေးသိုၵ်းၼၼ်ႉသမ်ႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဢမ်ႇမီး မေႃသွၼ်၊ ဢမ်ႇမီးၶိူင်ႈၸႂ်ႉသွႆၼႂ်းႁူင်းႁဵၼ်းတဵမ်ထူၼ်ႈလႄႈ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇႁၢမ်းသုၼ်ႇလႆႈႁဵၼ်းလိၵ်ႈလၢႆး တဵမ်ထူၼ်ႈ၊ ဢွၼ်ၵၼ်ဢွၵ်ႇႁူင်းႁဵၼ်းသေ ၵႂႃႇႁဵတ်းၵၢၼ်ႁႃၵိၼ်လဵင်ႉတွင်ႉ ဝၢၼ်ႈတႂ်ႈမိူင်းၼိူဝ်။

ၸိူဝ်းၼႆႉဢမ်ႇၸႂ်ႈတၢင်းၽိတ်းပေႃႈမႄႈ ဢမ်ႇၸႂ်ႈတၢင်းၽိတ်းၽူႈၵုမ်းလုၵ်ႈဢွၼ်ႇ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈ ၸိူဝ်း ပဵၼ်ပေႃႈမႄႈ ၽူႈၵုမ်းလုၵ်ႈဢွၼ်ႇတႄႉ ၽႂ်ၽႂ်ၵေႃႈ တေၶႂ်ႈသူင်ႇလုၵ်ႈလၢင်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇၵႂႃႇႁဵၼ်းလိၵ်ႈလၢႆး တေၶႂ်ႈႁႂ်ႈလုၵ်ႈလၢင်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇ  ပဵၼ်ၵူၼ်းၵတ်ႉၵူၼ်းၶႅၼ်ႇ ၼႆလွၼ်ႉလွၼ်ႉ။

ပေႃးတေဝႃႈတႄႉတႄႉၸိုင် ႁူင်းႁဵၼ်းဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ၵူၼ်းၵူႈၵေႃႉၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉ ယွမ်းႁပ်ႉဝႆႉဝႃႈ ပဵၼ်တီႈဢၼ်ၾိုၵ်းသွၼ်ပၼ်ၵူၼ်း တႃႇမႃးသၢင်ႈ တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းဢၼ်ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ ၵတ်းယဵၼ် လွတ်ႈလႅဝ်း – ၼႆၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

တႆးႁဝ်းတႄႉ ပွင်ႇၸႂ်ဝႃႈ ပဵၼ်တီႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇလႆႈႁဵၼ်းတၢင်းႁူႉတၢင်းမေႃ တင်ႈတႄႇသႅၼ်းပၢၼ်တႄႇမေႃ မၢႆ မေႃတွင်းသေ တႃႇဢဝ်လၢႆးၼႂ်းႁူင်းႁဵၼ်းၼၼ်ႉ ၵႂႃႇသိုပ်ႇႁဵၼ်းတေႃႇၼႂ်းၸၢတ်ႈပၢၼ်ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ် – တေႃႇထိုင်ပေႃးထဝ်ႈ ပေႃးတၢႆ။

ၵွပ်ႈၼႆလႄႈ ႁူင်းႁဵၼ်းၼႆႉ ဢမ်ႇပွင်ႇဝႃႈပဵၼ်တီႈႁဵၼ်းလိၵ်ႈလၢႆး – မဵဝ်းလဵဝ်။ ပဵၼ်ပႃးတီႈႁဵၼ်း – လွၵ်းလၢႆး ႁဵၼ်းဢဝ် ၵူႈၸိူဝ်ႉၵူႈလွင်ႈ  ၸွမ်းသႅၼ်းလႂ်ပၢၼ်ၼၼ်ႉ။ တႃႇႁႂ်ႈၵူၼ်းၼိုင်ႈၵေႃႉမီးၼမ်ႉၵတ်ႉၵူၼ်း ၊ မီးၼမ်ႉၵတ်ႉၺၢၼ်ႇ ၵတ်ႉယဝ်ႉႁႂ်ႈၵတ်ႉထႅင်ႈ။ တႃႇႁႂ်ႈပဵၼ်ၵူၼ်းဢၼ်မီးၾိင်ႈယဵၼ်ႇငႄႈ  ႁူႉလွင်ႈၵူၼ်း ၼင်ႇၵၼ်ပႃးထႅင်ႈ။ ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းၼိုင်ႈၵေႃႉ ပဵၼ်မႃးၽူႈၼမ်းလီ ၼႆႉၵေႃႈ ပိုၼ်ႉထၢၼ် တႄႇတီႈ ႁူင်းႁဵၼ်းသွၼ်လိၵ်ႈလၢႆးပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇၼႆႉမႃး ၵူၺ်း။

ႁူင်းႁဵၼ်းၼႆႉပဵၼ်ပိုၼ်ႉတီႈဢၼ်မီးမင်ႇၵလႃႇမိင်ႈၶႂၼ်သုတ်း တီႈၼိုင်ႈ ၼႂ်းၸိုင်ႈမိူင်း။ ပဵၼ်တီႈ ဢၼ် ၾိုၵ်း ပၼ် ၵူၼ်းၼိုင်ႈၵေႃႉ ႁႂ်ႈပေႃးမီး ပၢႆးယူႇလီတူဝ် လႄႈတင်းၸႂ်၊ ႁႂ်ႈပေႃးမီးတၢင်းႁူႉ လွင်ႈပၢႆးပိူင်ၵူၼ်း၊  ႁႂ်ႈပေႃးမီးပၵ်းပိူင်ၾိင်ႈတိုဝ်းၵမ်လီတႃႇတူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၊ တႃႇၸွႆႈထႅမ်ပိူၼ်ႈ၊ တႃႇႁႂ်ႈပဵၼ်ၵူၼ်းလီ သႅမ်းၵႃႈ မေႃလၢတ်ႈမေႃၸႃ မေႃဝႆႉၸႂ်လီၸႂ်မျၢတ်ႈ ၊ ႁႂ်ႈပေႃးမီးၼမ်ႉၵတ်ႉ မေႃၵႄႈလိတ်ႈပၼ်ႁႃတၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ၊ ႁႂ်ႈပေႃးမီးပၵ်းပိူင်မၢႆမီႈ ႁႂ်ႈမေႃၸွမ်းမၢႆမီႈ ၊ ႁႂ်ႈမီးၸႂ်ၶႂ်ႈမေႃႁဵၼ်းႁူႉပၢႆးမွၼ်း ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈၸႂ်ၵူၼ်းတေ ဢမ်ႇ လိူင်းၸိူင်း၊ ပဵၼ်ပိုၼ်ႉတီႈဢၼ်ယူႇႁူမ်ႈၵၼ်လႄႈ ပိူင်လူင် ႁႂ်ႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇမေႃပွင်ႇၸႂ်သေယွမ်းႁပ်ႉ လွင်ႈလၢၵ်ႇလၢႆ လွင်ႈဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ် – လွင်ႈဢၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင်ပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။

တႃႇႁႂ်ႈမေႃႈႁႃၵိၼ်လဵင်ႉတွင်ႉၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး တႃႇႁႂ်ႈမေႃၵႅတ်ႇၶႄပၼ်ၵၼ် တႃႇႁႂ်ႈမေႃႁဵၼ်းႁူႉဝႆႉသေ ၶိုၼ်းသိုပ်ႇၽႄတၢင်းႁူႉပၼ်ၵၼ် တႃႇႁႂ်ႈႁၵ်ႉသႃၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ၽႃႇသႃႇ သႃႇသၼႃႇ ၶိူဝ်းၵူၼ်း ၶိူဝ်းမိူင်း ၼႆႉၵေႃႈ တႄႇငဝ်ႈပိုၼ်ႉတၢင်းႁူႉၼႂ်းႁူင်းႁဵၼ်းဢွၼ်တၢင်း။

  ႁူင်းႁဵၼ်းဢၼ်ဝႃႈၼႆႉပဵၼ်ပိုၼ်ႉတီႈ ဢၼ်ႁၢင်ႈႁႅၼ်းပၼ်လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၼိုင်ႈၵေႃႉ တႃႇႁႂ်ႈမီး ဢၼႃႇၵၢတ်ႈမိူဝ်းၼႃႈမၼ်း ႁိူဝ်ႈႁိူင်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ ၼႆ ၽႂ်တေဢမ်ႇထဵင်လႆႈ။

ၵွပ်ႈၼႆလႄႈ ၵူႈၸိုင်ႈမိူင်းၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉၼႆႉ လႆႈႁဵတ်းသၢင်ႈတႃႇယုၵ်ႉယွင်ႈပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ ၸိုင်ႈမိူင်းၽႂ်မၼ်း။ မိူင်းဢၼ်ဢမ်ႇမီးလွင်ႈယုၵ်ႉယွင်ႈပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇၼႆသမ်ႉပေႃးဢမ်ႇၶႂ်ႈမီးယဝ်ႉ။  ၵူၺ်းၵႃႈၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉၼႆႉ မိူင်းဢၼ်ဢႅဝ်ႇႁႃယိုဝ်းယႃႉႁူင်းႁဵၼ်းၼႂ်းၸိုင်ႈမိူင်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇၶိုၼ်း ယူႇၼႆႉ မီးမိူင်းလဵဝ်ၵူၺ်း- ပဵၼ်မိူင်း ဢၼ်သိုၵ်းယိုတ်းဢႃႇၼႃႇသေ ၶိၼ်ၽွင်းငမ်းဝၢၼ်ႈမိူင်းယူႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ႁူင်းႁဵၼ်းၼႆႉ ပဵၼ်ပိုၼ်ႉတီႈဢၼ်လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၵူႈၵေႃႉ ဢမ်ႇဝႃႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇၽၢၼ်မီးပီးယွမ် ဢမ်ႇဝႃႈ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၸိူဝ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈၼိူဝ်ႉလိူတ်ႈၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ဢမ်ႇဝႃႈပဵၼ်လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ ၽူႈၶဵၼ်ဢူၺ်းလီ မီးသုၼ်ႇၶဝ်ႈႁဵၼ်းၵူႈၵေႃႉ။

ၼႆလႄႈ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ – ႁူင်းႁဵၼ်းထုၵ်ႇၸုမ်းမီးဢႃႇၼႃႇ မီးၵွင်ႈၵၢင်ႇ ယႃႉယူႇတိၵ်းတိၵ်း ၸိူင်ႉၼင်ႇ ယၢမ်းလဵဝ် ၼႆႉၸိုင် – တႃႇတေမီးၼေႃႇတႅၼ်းၶိူဝ်း ဢၼ်မေႃပွင်ႇၸႂ်ၼိူဝ် လွင်ႈလၢၵ်ႇလၢႆသေယွမ်းႁပ်ႉ ၼၼ်ႉၵေႃႈတေဢမ်ႇမီး။ ၵွပ်ႈၼႆလႄႈ တႃႇတေမီးလုၵ်ႈဢွၼ်ႇဢၼ် မီးၸႂ်ၶႂ်ႈလႆႈတီႊမူဝ်ႊၶရေႊသီႊ တႃႇဝၢၼ်ႈမိူင်း တႃႇၶိူဝ်းၵူၼ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉၵေႃႈတေဢမ်ႇမီးယဝ်ႉ။

ပေႃးဢမ်ႇႁူႉလွင်ႈတီႊမူဝ်ႊၶရေႊသီႊ ၸိုင် တႃႇတေမေႃယူႇၸွမ်းလွင်ႈလၢၵ်ႇလၢႆၵေႃႈတေဢမ်ႇမီး။ ၵွပ်ႈၼႆ ဝၢၼ်ႈမိူင်းဢၼ်ယူႇႁူမ်ႈၵၼ်ၵတ်းၵတ်းယဵၼ်ယဵၼ် Peace and Harmony ၼႆၼၼ်ႉၵေႃႈ တိုၼ်းတေဢမ်ႇႁၼ်တၢင်းတေမီးလႆႈငၢႆႈငၢႆႈ။ ၵွပ်ႈၼႆ ၽူႈၶွင်ႈမၢၵ်ႇ ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်းတူၵ်းတႅမ်ႇ ဢၼ်သၢၼ်ၶတ်း တီႊမူဝ်ႊၶရေႊသီႊ သုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်း ၊ ဢၼ်တဵၵ်းႁႂ်ႈၼေႃႇတႅၼ်းၶိူဝ်းၸူမ် ဢၼ်ပိၵ်ႉ ႁူပိၵ်ႉတႃၵူၼ်းၼုမ်ႇ ဢၼ်ၸၼ်ၵူၼ်းၼုမ်ႇ တူၵ်းၼႂ်းလုၵ်းၼႂ်းလဝ်ၼႆႉတႄႉ တိုၼ်းပဵၼ် ၸုမ်းဢဝ် ဢႃႇၼႃႇ ဢဝ်ၶိူင်ႈၵွင်ႈၵၢင်ႇသေ ၶိၼ်ၽွင်းငမ်းဝၢၼ်ႈမိူင်းၼၼ်ႉၵူၺ်း။

ပဵၼ်ႁိုဝ်ၵေႃႈယဝ်ႉ ၽူႈၽွင်းငမ်းမိူင်း ယႃႉဝၢၼ်ႈမိူင်းၵႃႈႁိုဝ်ၵေႃႈယဝ်ႉ ယူႇတီႈပေႃႈမႄႈ ၽူႈပူၵ်းပွင် လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ တႄႉ သင်ဝႃႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၶႂ်ႈႁႂ်ႈလုၵ်ႈလၢၼ် ၸဝ်ႈၵဝ်ႇပဵၼ်ၵူၼ်းၵတ်ႉၵူၼ်းၶၼ်ၸိုင်  ၵႃႈတေလႆႈတူၺ်းလုၵ်ႈလၢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ပူၵ်းပွင်ပၢႆးတူဝ်လႄႈပၢႆးၸႂ်လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၸဝ်ႈၵဝ်ႇႁင်းၵူၺ်း ယူႇဢမ်ႇထၢတ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ၸွမ်းၼင်ႇမေႃယႃၾၢႆႇပၢႆးၸႂ်လုၵ်ႈဢွၼ်ႇတႅမ်ႈတၢင်ႇဝႆႉတႄႉ တႃႇႁူႉလွင်ႈပၢႆးယူႇလီတူဝ်လႄႈတင်းၸႂ် လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၸဝ်ႈၵဝ်ႇႁႂ်ႈၶိုတ်းတၼ်း- တႃႇပူၵ်းပွင်လုၵ်ႈလၢင်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼၼ်ႉ တေလႆႈၾၢင်ႉတူၺ်း 3 လွင်ႈၼႆႉ။

1-ၾၢင်ႁၢင်ႈယူႇၵိၼ်လႅတ်းသႅဝ်း Active lifestlye 2-ပၢႆးဝူၼ်ႉလႅတ်းသႅဝ်း Active and mindful thinking  3- ၸႂ်ႁၼ်လီၼမ် Positive Attitude ။ ပေႃးမီး 3 ဢၼ်ၼႆႉတဵမ်ထူၼ်ႈ ၸင်ႇတေပဵၼ်လုၵ်ႈဢွၼ်ႇဢၼ် မီးၼမ်ႉၵတ်ႉ ဢၼ်ၵူၼ်းၼိုင်ႈၵေႃႉထုၵ်ႇလႆႈမီး- ဝႃႈၼႆ။

1-ၾၢင်ႁၢင်ႈယူႇၵိၼ်လႅတ်းသႅဝ်း Active lifestlye ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ – တေလႆႈၾၢင်ႉတူၺ်း – ၾၢင်ႁၢင်ႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇ ၸွင်ႇလႅတ်းသႅဝ်း ၽႂ်းၽၢႆ ၊ တူင်ႉတိုၼ်ႇၵႂႃႇမႃးမဝ်တူဝ်မဝ်ၸႂ်ယူႇတႃႇသေႇ။ ယွၼ်ႉဝႃႈ ပေႃးမီးလွင်ႈတူင်ႉၼိုင်ၸိူင်ႉၼၼ် ဢွၵ်းဢေႃလုၵ်ႈဢွၼ်ႇၸင်ႇတေၽႂ်းၽၢႆ။ ပေႃးလုၵ်ႈဢွၼ်ႇလႆႈလဵၼ်ႈလီလီ ၶဝ်ၸင်ႇတေႁဵၼ်းႁူႉမၢႆတွင်း လိၵ်ႈလႄႈ တၢင်းႁူႉတၢင်းမေႃႇဢၼ်ၶဝ်ႁၼ်ယူႇၵူႈဝၼ်းၼၼ်ႉလႆႈလီလီ။ သင်ၸိူဝ်ႉ ဢမ်ႇႁၼ်လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၸဝ်ႈၵဝ်ႇ တူင်ႉၼိုင်ၵႂႃႇမႃးလဵၼ်ႈလူၼ်းမိူၼ်လုၵ်ႈဢွၼ်ႇတၢင်ႇၵေႃႉႇၸိုင် ဢၼ်ပဵၼ်ပေႃႈမႄႈ ၽူႈၵုမ်းၼႆႉ ယင်းထုၵ်ႇလီႁွင်ႉလုၵ်ႈလၢင်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇၵႂႃႇပႆတၢင်း၊ လဵၼ်ႈဢွၵ်ႇ ဢဵၼ်ႁႅင်း၊ ပိတ်ႉမၢၵ်ႇၼင်၊ လဵၼ်ႈမၢၵ်ႇၶူၼ်ၵႆႇ၊ ၵႃႈတဵၼ်ဢေႊရူဝ်ႊပိၵ်ႉ ၸွမ်းၵၼ်လူးၵွၼ်ႇ။ လိူဝ်ၼၼ်ႉ ဢၼ်ပေႃႈမႄႈၽူႈၵုမ်းၸၢင်ႈႁဵတ်းၸွႆႈလႆႈထႅင်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈၵေႃႈ တူၺ်းလူပၼ်လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ႁႂ်ႈမီးလွင်ႈၵိၼ်လွင်ႈယမ်ႉဢၼ်မႅၼ်ႈပၢႆးယူႇလီ လႄႈ ႁႂ်ႈလႆႈၼွၼ်းလိုဝ်ႈတဵမ်ဢိမ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

 2-ပၢႆးဝူၼ်ႉလႅတ်းသႅဝ်း Active and mindful thinking ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉသမ်ႉ ၾၢင်ႉတူၺ်း ပၢႆးဝူၼ်ႉလႄႈ လွၵ်းလၢႆး လုၵ်ႈလၢၼ် ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ  ၵႄႈလိတ်ႈပၼ်ႁႃ ဢၼ်ပဵၼ်မႃးတေႃႇၼႃႈတေႃႇတႃ။  သင်ဝႃႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇ တွပ်ႇလႆႈၶေႃႈထၢမ် ဢၼ် ပိူၼ်ႈ/တၢင်ႇၵေႃႉထၢမ်မႃး ၼၼ်ႉလႆႈၵမ်းသိုဝ်ႈ လူၺ်ႈဝႆးၽႂ်း-  ဝူၼ်ႉသၢင်ႈတႅပ်းတတ်းၵႄႈလိတ်ႈၼႃႈၵၢၼ်ဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ လႆႈ ႁပ်ႉ ပုၼ်ႈၽွၼ်း ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၸိုင်ပွင်ႇဝႃႈ လုၵ်ႈလၢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇပႃးၼႂ်းသႅၼ်းဢၼ် ယူႇလီလႅတ်းသႅဝ်းတဵမ်ထူၼ်ႈတင်းပၢႆးတူဝ်လႄႈပၢႆးၸႂ် ၵူႈၾၢႆႇ။

သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼႆႉ တေႁဵတ်းသင်ၵေႃႈ ဝူၼ်ႉၼၵ်း ၵူဝ်ႁႄ မႆႈၸႂ် ဢၢႆ ယူႇတိၵ်းတိၵ်းၸိုင် လႆႈဝႃႈ  ပေႃႈမႄႈၼႆႉ လူဝ်ႇၸွႆႈပၼ်တႃႇႁႂ်ႈ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇႁတ်းႁၢၼ် မႃးလိူဝ်ၵဝ်ႇ။  တေဢမ်ႇလႆႈပွင်ႉထႃႉ တၢင်းၽိတ်းလုၵ်ႈဢွၼ်ႇၼၼ်ႉယူႇလၢႆးၵဝ်ႇလၢႆးလဵဝ် ။ တေဢမ်ႇလႆႈ လၢတ်ႈၸႃဢဝ်လုၵ်ႈပိူၼ်ႈမႃးတႅၵ်ႈလုၵ်ႈႁဝ်း။ တေဢမ်ႇလႆႈၶၢတ်ႈၶွပ်ႇၶၢတ်ႈပိူင်ပၼ် ႁႂ်ႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ယူႇၼႂ်းၶွပ်ႇၼႂ်းပိူင်ဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၶႂ်ႈႁႂ်ႈပဵၼ်ၼၼ်ႉတိၵ်းတိၵ်း။ တေလႆႈပၼ်လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ဝူၼ်ႉဢွၵ်ႇၼွၵ်ႈၶွပ်ႈ ၊ ပၼ်တိုဝ်ႉတၢင်းၶဝ်ႁဵတ်း၊ တိုၵ်းသူၼ်းႁႂ်ႈၶဝ်ၶဝ်ႈပႃးၸွႆႈတႅပ်းတတ်း ၼႂ်းၼႃႈၵၢၼ်ဢၼ်ပေႃႈမႄႈႁဵတ်းယူႇၵူႈဝၼ်းၼၼ်ႉယိင်ႈၶႅၼ်းလီ  ။ တၵ်းလႆႈၾိုၵ်းပၼ်လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ – ဢၼ်ဢမ်ႇႁူႉၼၼ်ႉႁႂ်ႈမေႃထၢမ်။ ပေႃးၶဝ်ထၢမ်မႃး ပေႃႈမႄႈတၵ်းလႆႈဝႆႉၸႂ်ယႂ်ႇၸႂ်ယၢဝ်းသေ တွပ်ႇပၼ်လီလီ။  ပိူင်လူင် ပေႃႈမႄႈတၵ်းလႆႈဢွၼ်လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၼင်ႈတြႃး လဵၼ်ႈယေႃးၵၸွမ်းၵၼ် – ၼၼ်ႉၸင်ႇပၢႆးဝူၼ်ႉလုၵ်ႈဢွၼ်ႇၸဝ်ႈၵဝ်ႇ တေမၢၵ်ႈမုၼ်းယႂ်ႇၵႂၢင် ၶိုၼ်ႈသင်ႉၶိုၼ်ႈသုင်။

 3- ၸႂ်ႁၼ်လီၼမ် Positive Attitude ၼႆၼၼ်ႉသမ်ႉပဵၼ်- လွင်ႈဢၼ်လုၵ်ႈဢွၼ်ႇႁဝ်းဝႆႉၸႂ်ၸိူင်ႉႁိုဝ် ၼိူဝ် ဢၼ်လႆႈႁူပ်ႉလႆႈႁၼ်ယူႇၵူႈဝၼ်းဝၼ်း။ မေႃႁၼ်လီ /ယွင်ႈဢၢမ်းပိူၼ်ႈၼမ်ႁႃႉဢမ်ႇၼၼ် မေႃ ႁၼ်ၸႃႉ /သႄႉၼႄး/တၢင်ႇတၢင်းၽိတ်းပိူၼ်ႈၼမ်။ သင်ၸိူဝ်ႉမေႃႁၼ်ၽိတ်း ၼိူဝ်ႈပိူၼ်ႈၼမ်ယူႇ သေတႃႉ ယင်းမေႃ ႁဵၼ်းႁူႉသေဢဝ်မႃးပဵၼ်တွၼ်ႈသွၼ် မူၼ်ႉမႄးၸႂ်ႉတိုဝ်းတႃႇတူဝ်ၵဝ်ႇၸိုင် ယင်းၶႅၼ်း။ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇမီးၼမ်ႉၸႂ်ၸိူင်ႉၼၼ်ႁူႉယူႇၵေႃႈ သင်ဝႃႈပေႃႈမႄႈဢမ်ႇၸွႆႈမႄးပၼ် သဵၼ်ႈတၢင်း လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၸိုင် – လုၵ်ႈဢွၼ်ႇတေၸပ်းယၢမ်ႈ ၼိူဝ်လွင်ႈဢမ်ႇႁၼ်လီပိူၼ်ႈတၢင်ႇၵေႃႉၵႂႃႇတိၵ်းတိၵ်း။ ပေႃးပဵၼ်ၼၼ်မႃးလုၵ်ႈဢွၼ်ႇၼႆ တေမီးလွင်ႈၸႂ်ဢမ်ႇသိူဝ်းသႃႇ၊ တေဢမ်ႇမေႃတႅပ်းတတ်းလွင်ႈ ထုၵ်ႇလွင်ႈၽိတ်း၊ တူဝ်လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး တေၸၢင်ႈဢဝ်ပႃးတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း ယဵၼ်းပဵၼ် Toxic ၵွင်ႉငူၼ်ႉၵႂႃႇသေ  ဝၢၼ်ႈဢိူင်ႇတေဢမ်ႇမီးလွင်ႈၵတ်းယဵၼ်လႆႈ။

ပေႃးလုၵ်ႈလၢင်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇ တဵမ်ထူၼ်ႈယူႇတင်း 3 ၶေႃႈၼႆႉတႄႉ ယူႇလႂ်ၵေႃႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇတေမီးတၢင်း သိူဝ်းၸႂ်။ ႁဵတ်းသင်ၵေႃႈတၢင်းၽိတ်းတေဢႄႇယွမ်း။ ႁဵၼ်းသင်ၵေႃႈတေၸဵဝ်းႁူႉၸဵဝ်းမေႃ ၸဵဝ်းပွင်ႇ ၸႂ်သေ တေပဵၼ်လုၵ်ႈဢွၼ်ႇဢၼ်မီးၼမ်ႉၵတ်ႉၼႂ်းတူဝ်။ ၶူပ်ႇမိူဝ်ႈလုၵ်ႈလၢင်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ဢမ်ႇလႆႈႁဵၼ်း လိၵ်ႈၵေႃႈ တေပဵၼ်ၵူၼ်းမီးၼမ်ႉၵတ်ႉ ၵူၼ်းလီတႃႇတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းၵေႃႉၼိုင်ႈဢမ်ႇႁၢင်ႉ – ဝႃႈၼႆဝႆႉ။

ၵွပ်ႈၼႆလႄႈ ၼႂ်းဝၼ်းလုၵ်ႈဢွၼ်ႇလုမ်ႈၾႃႉၼႆႉ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈဢမ်ႇသႂ်ႇၸႂ်တူၺ်းလူလုၵ်ႈလၢင်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇ – တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းဢမ်ႇတၼ်းပူၵ်းပွင်ပၼ်လုၵ်ႈလၢင်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇလႆႈၵေႃႈ – ႁႂ်ႈပေႃႈမႄႈ ၸၢင်ႈလႆႈၾၢင်ႉတူၺ်း – မူၼ်ႉမႄး- ပူၵ်းပွင်ပၼ်လုၵ်ႈလၢင်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ႁႂ်ႈႁွတ်ႈထိုင်ၼိူဝ်သဵၼ်ႈတၢင်းဢၼ်လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၼိုင်ႈၵေႃႉထုၵ်ႇလႆႈထိုင်ၼၼ်ႉ သေၵမ်း။