ၸုပ်ႈပၢၼ်ဝၢၼ်ႈမိူင်းဢၼ်တူင်ႇဝူင်းသၢင်ႈၾၢင်ႁၢင်ႈ ၼႂ်းၵၢၼ်ဢွၵ်ႇၼႃႈဢွၵ်ႇတႃ ပဵၼ်ၵၢၼ်ႁိတ်ႉႁိူဝ်ႇၶႅင်ႇၵၢၼ် မီးၼႃႈမီးတႃၼႂ်းတူင်ႇဝူင်းၽူႈၵူၼ်းလီ ၼႄထိုင်ၵၢၼ်မီးၸၼ်ႉထၢၼ်ႈၽူႈ သုင် တႅမ်ႇ ၼႂ်းတူင်ႇဝူင်းလူၺ်ႈၵၢၼ်မီး မွၵ်ႇၼႃႈ ဢမ်းၼၢၸ်ႈ ဢူငဝ်း ဢၼ်တိုတ်ႉလုတ်ႇၸၼ်သၢႆတႃၽူႈၵူၼ်းမၢၵ်ႈလၢႆ ပၵ်းၸွင်ႉဢွင်ႉသႂ်ႇ ၼွင်ႇၼၢဝ်ႉ ပဵၼ်ၵႂၢမ်းသူၼ်ၸႂ် ၼႂ်းသၢႆတႃၽူႈၵူၼ်း တေႃႇၼႃႈတၼ်းတႃၵမ်းသိုဝ်ႈၼၼ်ႉႁဵတ်းႁႂ်ႈပဵၼ်တီႈၽူႈၵူၼ်းလိူမ်ႈသႂ်။

ၵၢၼ်ႁဵၼ်းႁူႉလႄႈၵၢၼ်ယူၵ်ႉမုၼ်းတူဝ်ၵဝ်ႇ တၵ်းမုင်ႈႁၼ်တိုဝ်ႉတၢင်းလႄႈၵၢၼ်ႁဵၼ်းႁူႉတီႈႁဵတ်းလႆႈသၢင်ႈလႆႈႁၼ် ၼမ်ႉႁၼ်တူဝ် ႁိုဝ် မီးပၺ်ၺႃတၢင်းႁူႉၵၢၼ်လူင်ႉလႅၼ်ႇ ဢၼ်ၼမ်းမႃးသၢင်ႈ ၼမ်ႉၵတ်ႉတူဝ်ၵဝ်ႇ။ သၢင်ႈႁႅင်း ထိပ်ႈပုင်ႈပဵၼ်ႁႅင်းၸႂ် မုင်ႈႁၼ်ၵႂၢင်ႈႁၼ်ၵႆ ၸွႆႈႁႂ်ႈႁၼ်ပဝ်ႈမၢႆၸႅင်ႈလႅင်း ႁဵတ်းႁႂ်ႈပဵၼ်ၵၢၼ်သၢင်ႈငၢၼ်း လႄႈ ၵၢၼ်ၶပ်းၶိုင်ၶွင်ၸူဝ်ပၢၼ်။ ၵၢၼ်ဢွၼ်ႇၼွမ်းတူဝ် ပဵၵ်ႉသမ်ႉယူႇတႅမ်ႇၵေႃႈတၵ်းဢမ်ႇၵူမ်ႈၼွမ်းယွမ်းၵၢၼ်ႉႁူၼ်ထွႆ ႁိုဝ် မိူဝ်ႈယင်းမီးႁႅင်း တၵ်းႁွမ်ႁႅင်းမဵတ်ႇပႅင်းႁၵ်ႉသႃလွင်ႈလီငၢမ်းဝႆႉ။  တႅၵ်ႈတၢင်းၽူလ်ၽွၼ်းလႆႈ မုင်ႈၽူႈယူႇတီႈသုင်လိူဝ် ပိူဝ်ႈယူင်းႁႂ်ႈယွၼ်ႈထိုင်ႁႂ်ႈၵိူတ်ႇၵၢၼ်ၵၢဝ်ႉၼႃႈ ဢမ်ႇၸႂ်ႈတူၺ်းႁႂ်ႈသီႈၵႄႉႁႄႈတႃ ၸီးဝိတ်ႉမီးတင်းၶိုၼ်ႈလႄႈလူင်း ။ ပဵၵ်ႉသမ်ႉယူႇသုင်ၵေႃႈ ဢမ်ႇလူမဝ်ၼႃႈတီႈတၼ်းႁဵင်း၊ ယိင်ႈသုင် ယိင်ႈဢွၼ်ႇၼွမ်း ထွမ်ႇတူဝ် ဢမ်ႇသမ်ႇမႅၼ် ဢမ်ႇႁဵတ်းႁႂ်ႈၽူႈၵူၼ်းႁိမ်းၶၢင်ႈၶွင်ႈၶမ်ၸႂ်။

ၵၢၼ်ႁဵတ်းၸွမ်းလၵ်းၵၢၼ်ၼၼ်ႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈလႆႈႁပ်ႉၵႂၢမ်းဝႆႉဝၢင်းၸႂ် မီးလွင်ႈမၼ်ႈၵိုမ်းၼႂ်းၼႃႈတီႈတၼ်းႁဵင်းလႄႈ လွင်ႈၵိူဝ်းလီႁူမ်ႈၽူႈၵူၼ်းမၢၵ်ႈၼမ်ယိုၼ်းယၢဝ်း ဢိၵ်ႇတင်းယင်းပဵၼ်ၵၢၼ်သၢင်ႈၵႂၢမ်းလီငၢမ်းတေႃႇၸၢတ်ႈပၢၼ်။

ယူႇသုင်ႁႂ်ႈမေႃတူၺ်းတႅမ်ႇ

 လွၼ်ႉၵႂၢမ်းပူႇမွၼ်ႇဝႃႈ ယူႇသုင်ႁႂ်ႈမေႃတူၺ်းတႅမ်ႇ ဢူၼ်ႈဢွၼ်ႇၼွမ်းတူဝ် မီးသတိ လႄႈ ဢမ်ႇဝဝ်ဝၢင်တေႃႇသၢႆၸႂ်တူဝ်ၵဝ်ႇ၊  သၢင်ႈၼႃႈတီႈၵၢၼ်ငၢၼ်းႁႂ်ႈလီလႄႈ ၽွမ်ႉတၼ်းယူႇၵူႈမိူဝ်ႈ။  ဢမ်ႇလူဝဝ်ႇ ၽူႈၵူၼ်းဢၼ်တႅမ်ႇတွႆႈလိူဝ်တူဝ်ၵဝ်ႇႁူမ်ႈတင်းႁူႉၸၵ်းတူဝ်ၵဝ်ႇ မီးသတိ ႁႂ်ႈယူႇၸွမ်းၵႂၢမ်းပဵၼ်ယူႇသၽႃဝ ငဝ်းလၢႆးလႄႈ ၵိုင်ႇငၢမ်ႇတင်း ၸၢတ်ႈပၢၼ်ၵၢၼ်ပဵၼ်ယူႇတင်းတူဝ်ၵဝ်ႇ မုင်ႈမၼ်ႈတေႃႇၵႂၢမ်းမၼ်ႈၸႂ် ဢိၵ်ႇတင်း ၵၢၼ်ယွမ်းႁပ်ႉၽူႈၵူၼ်းတင်းၼမ်။

ယူႇသုင်ႁႂ်ႈမေႃမုင်ႈတႅမ်ႇ ၶဝ်ႈၸႂ်ၼိူဝ်လွင်ႈဢမ်ႇတဵင်ႈထမ်း ၵႂၢမ်းဢၼ်ဝႃႈယူႇတႅမ်ႇ ႁႂ်ႈမေႃတူၺ်းသုင် ယူႇသုင်ႁႂ်ႈမေႃ တူၺ်းတႅမ်ႇ ၵႂၢမ်းၶႂၼ်ဝႃႈ ႁႂ်ႈႁူႉၸၵ်းၵၢၼ်မေႃဢွမ်ႇၼွမ်ႉထွမ်ႇတူဝ် လႄႈ မီးသတိ  လႄႈၶဝ်ႈၸႂ်ၵူႈယၢင်ႇမီးလွင်ႈ ပိၼ်ႇပႆႇ လူၺ်ႈၽူႈဢၼ်မီးတၼ်းႁဵင်းသုင် တၵ်းဢမ်ႇလူဝဝ်ထၢင်ႇလဵၵ်ႉၽူႈယူႇတႅမ်ႇ လီသႂ်ႇၸႂ် ၸိူဝ်းယူႇတႅမ်ႇ လိူဝ် တူဝ်ၵဝ်ႇ လႄႈႁပ်ႉထွမ်ႇပၢႆးဝူၼ်ႉၵူၼ်းၼမ်ၼၼ်ႉဢမ်ႇႁဵတ်းႁႂ်ႈၼမ်ႉၵတ်ႉတူဝ်ၵဝ်ႇလူတ်းယွၼ်ႇလူင်း လိူဝ်ၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၵိုတ်းဢမ်ႇလိုဝ်ႈ တၵ်းမုင်ႈႁႃတိုဝ်ႉတၢင်းသူႇတီႈသုင်။

ပဵၵ်သမ်ႉၽၢၼ်ႇၵၢပ်ႈၽၢၼ်ႇပၢၼ်မႃးထိုင်ၸုပ်ႈပၢၼ် ဢႆႊထီႊ ယဝ်ႉၵေႃႈ ၵူၼ်းယူႇသုင်ၵမ်ႈၽွင်ႈယင်းတူၺ်းၵူၼ်း ယူႇတႅမ်ႇလႄႈယႅၵ်ႈၽႄၸၼ်ႉထၢၼ်ႈသုင်ႇတႅမ်ႇၼႂ်းတူင်ႇဝူင်း တိုၵ်ႉမီးယူႇ ႁူမ်ႈဝႃႈဢမ်ႇဝူင်ႇဝွၵ်ႇလၢတ်ႈဢွၵ်ႇ တၢင်းသူပ်းတၢင်းပၢၵ်ႇၵေႃႈ ၵၢၼ်ၼႂ်းဝူင်းဝူင်း ၽူႈမီးၵႂၢမ်းႁူႉ ၽူႈမိုတ်ႈမၵ်ႉသူင်သၢင်ႈၾၢင်ႁၢင်ႈမၢၵ်ႈမီး ႁိုဝ် ၼႂ်းၼႃႈ တီႈၵၢၼ်ငၢၼ်းဢၼ်ပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ် ၼႂ်းထႃႇၼပိုၼ်ႉထၢၼ်ငိုၼ်းတွင်းသေတႃႉ ။

ၽူႈသူင်ၵိၼ်ယူႇၼုင်ႈဝႆဢႅဝ်ႇ(လႄႇ) ၸႂ်ႉတိုဝ်းၶူဝ်းၶွင်ၵႃႈၶၼ်ယႂ်ႇႁိုဝ်  တၼ်းၵၢပ်ႈ ၽႄႊသ်သျၼ်ႊ  ပဵၼ်ၵုမ်ႇၼိုင်ႈၼႂ်း တူင်ႇဝူင်းၸၼ်ႉသုင်ၶဝ် တေပဵၼ်ၼႂ်းတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းမိုတ်ႈသူင်ႇ ၵၢၼ်ၼုင်ႈဝႆ ဢွၵ်ႇႁၢင်ႈၾၢင်ၽူႈလီ ႁိုဝ် ၽူႈမီးၸၼ်ႉ ပိူဝ်ႈမီးႁၢင်ႈၾၢင်ၼႂ်းၵုမ်ႇၵူၼ်းသႅၼ်းၼိုင်ႈ ၵမ်းၼမ်ၵူၼ်းၵုမ်ႇၼႆႉ တေယူႇၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈမီးၸိုဝ်ႈမီးသဵင်။

သူၼ်ႇၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၸႂ်ႉႁႅင်းၵၢၼ် ပဵၼ်ၵုမ်ႇၼိုင်ႈဢၼ်ဢမ်ႇသူၼ်သၢႆတႃၽႂ် ဢမ်ႇဝႃႈၵႂႃႇမီးယူႇၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈလႂ် တီႈၶဝ်ပဵၼ်လႆႈ ၵႂႃႇလႆႈ ၶဝ်ႈလႆႈ ပွင်ပဵၼ်လႆႈၵႃႈၸႂ်ႉၸၢႆႇ ဢမ်ႇဝႃႈၽႂ်တေဝႃႈႁိုဝ်ၵေႃႈဢမ်ႇသူၼ်ႇၸႂ် ၾၢႆႇၼိုင်ႈ ၵေႃႈပႅင်းၵိၼ်ပႅင်းၸၢႆႇမီးႁဵတ်ႇမီးၽူလ် ၵဵဝ်ႇၵပ်းၵၢၼ်ၸႂ်ႉၸၢႆႇငိုၼ်းဢၼ်ႁႃမႃးလူၺ်ႈၼမ်ႉႁိူဝ်ၼမ်ႉၶႆးၶဝ်ၼၼ်ႉ မီးၵႃႈမီးၶၼ်တေႃႇၸီးဝိတ်ႉသၢႆၸႂ်ၶဝ်လႄႈ ပဵၼ်လိူင်ႈယႂ်ႇၼႂ်းၵၢၼ်ပေႃးပဵင်းတႃႇၼႃႈႁိူၼ်း။

 ၽူႈမီးၸၼ်ႉသုင်တၢင်းပၺ်းၺႃး ဢမ်ႇတူၺ်းဢမ်ႇလိူၵ်ႈလႄႈဢမ်ႇသူၼ်ႇသူၼ်ၸႂ်ၵူၼ်းမီးၵူၼ်းၽၢၼ် ဢမ်ႇသူၼ် ၸႂ် ၸၼ်ႉသုင်ၸၼ်ႉတႅမ်ႇ ဢမ်ႇလိူၵ်ႈၼႃႈလိူၵ်ႈတႃ ဢမ်ႇဢဝ်ၵုၼ်းၵႃႈၶၼ်ၸီးဝိတ်ႉၽူႈၵူၼ်းပဵၼ်လိူင်ႈယႂ်ႇ ၽူႈလႂ် ၶဝ်ႈႁႃၵေႃႈလႆႈ ဢမ်ႇလႆႈလူဝဝ်ထၢင်လဵၵ်ႉၽႂ်။

ပႅၵ်ႇၵၼ်တင်းၽူႈမီးငိုၼ်း မီးဢူငဝ်း မီးဢမ်းၼၢၸ်ႈ တၵ်းမီးၶိူဝ်းၶၢႆႇ မီးသဵၼ်ႈမီးသၢႆ ယူႇၼႂ်းၸၼ်ႉတူင်ႇဝူင်းၸၼ်ႉ သုင် ၵမ်ႈၼမ်ၵၢၼ်တိတ်းတေႃႇၵပ်းသိုပ်ႇၵၼ်တင်းၽူႈမီးၸၼ်ႉထၢၼ်ႈပဵင်းၵၼ် ႁိုဝ် မီးၸိုဝ်ႈသဵင်ၼႂ်းမူႇမၢၵ်ႈ ၵူၼ်းၼမ် ႁိုဝ်ၵႂႃႇမႃးႁႃၵၼ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ တၵ်းပဵၼ်ၸၼ်ႉသႅၼ်းလဵဝ်ၵၼ် တႃႇၵူၼ်းထမ်းမၻႃး ဢမ်ႇမီးၶိူဝ်းၶၢႆ ၵူႈၵေႃႉၵူႈတေယိုၼ်းၶိုတ်းၶဝ်ႈႁႃဢမ်ႇငၢႆႈ။

တူင်ႇဝူင်းၵၢၼ်မိူင်းၵေႃႈ ၵမ်ႈၼမ် တေပဵၼ်ၵုမ်ႇသႅၼ်းလဵဝ်မိူၼ်ၵၼ်ၶဝ်ႈႁႃၵၼ်ၵွႆး ပဵၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈ ပဵၼ်တူဝ်တႅၼ်း ၵူၼ်းမိူင်း ႁိုဝ် ပဵၼ်ပၢၵ်ႇပဵၼ်သဵင်ပၼ်တႃႇၵူၼ်းမိူင်းၼႆသေတႃႉၵေႃႈ ၽူႈၵူၼ်းထမ်းမၻႃးတေၶဝ်ႈႁႃယၢပ်ႇယဵၼ်း မိူၼ်ၵၼ် ၾၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈတေဝႃႈၵၢၼ်ၼမ် ဢမ်ႇမီးၶၢဝ်းယၢမ်းႁူပ်ႉထူပ်း ႁူမ်ႈဝႃႈမိူဝ်ႈၶႂ်ႈလႆႈသဵင်ၵၢင်ၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်း ၵမ်ႉထႅမ်လိူၵ်ႈၶဝ်ႈသၽႃးၼၼ်ႉ ပိူဝ်ႈဢဝ်ဢူၵ်းဢဝ်ၸႂ် ၶႂ်ႈႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းလိူၵ်ႈယွၼ်ႇဝႂ်ပၼ် ဢႅဝ်ႇလူင်းၸွမ်းဝၢၼ်ႈၸွမ်း ၶူင်ႇ တွႆႇၽၵ်းတူႁွင်ႉ ယွၼ်းသဵင်ၵမ်ႉထႅမ်ၼၼ်ႉဢမ်ႇဢူၵ်းဢမ်ႇဢၢႆၵေႃႈ မိူဝ်ႈပဵၼ်ၽူႈတႅၼ်းႁိုဝ် ၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင် ယဝ်ႉ ဢမ်ႇမီးၶၢဝ်းယၢမ်းႁူပ်ႉထူပ်းၵူၼ်းမိူင်း။

ၵုမ်ႇၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းၵေႃႈလီ ပဵၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈႁဵတ်းၵၢၼ်ၸွႆႈထႅမ်ပုၼ်ႈတႃႇၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်းၼႆၵေႃႈ ၵမ်ႈၼမ်ဢမ်ႇပေႃးၵႆႉလႆႈႁၼ်ၶဝ်ႈႁႃၵူၼ်းမိူင်း တေၶဝ်ႈႁႃၸဝ်ႈတႃႇၼ ဢၼ်ၸွႆႈငိုၼ်းတွင်းၶဝ်ႈၼမ်ႉတၢင်းၵိၼ်ၵွႆး လႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းၵေႃႈဢမ်ႇပေႃးလႆႈႁူႉၸၵ်းမိုတ်ႈၵိုဝ်းၵႃႈၸိူဝ်းၶဝ်ၵႃႈႁိုဝ် ပဵၵ်ႉသမ်ႉတေႃႉတႄႉမီးၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ် တူင်ႇ ဝူင်းၵူၼ်းၵမ်ႈၽွင်ႈၶဝ်ႈႁႃတွင်ႈထၢမ်လီၸႃႉ ႁဵတ်းၵေႃႉၸမ်ၸႂ်တင်းၵူၼ်းမိူင်းၼၼ်ႉမီးယူႇၽွင်ႈၵေႃႈ ၵမ်ႈဢေႇၵွႆး ၵမ်ႈၼမ်ၵူၼ်းမိူင်းတေဢမ်ႇပေႃးႁူႉၸၵ်းၵူၼ်းၵုမ်ႇၼႆႉၵႃႈႁိုဝ် တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းၵုမ်ႇၼၼ်ႉ ၵူၼ်းမိူင်းယင်း ဢမ်ႇႁူႉ လူးၵွၼ်ဝႃႈၶဝ်ပဵၼ်ၽႂ် ၶဝ်ႁဵတ်းၵၢၼ်သင်။

ၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵေႃႈလီၵၢၼ်ယူႇတႅမ်ႇတိၼ်တိတ်းယႃႈ မုင်ႈၼႃႈသူႇၾႃႉသုင်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၽွၼ်းလီလူင်တႃႇၽူႈႁႃ တၢင်း ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ ႁႃတိုဝ်ႉတၢင်းသၢင်ႈမၼ်ႈၶိုၼ်ႈမႃး တေလႆႈၽွၼ်းလီတူဝ်ၵဝ်ႇလႄႈတူင်ႇဝင်းၵူၼ်းတင်းၼမ် ႁူမ်ႈတင်းပဵၼ် ငဝ်းလၢႆဢၼ်သၢင်ႇထုၵ်ႇပုၼ်ႈတႃႇၽူႈၵူၼ်းၵူႈၵေႃႉမုင်ႈႁႃ ပဵၼ်ၵၢၼ်လမ်ႇလွင်ႈလူင်ၽူႈယူၵ်ႉမုၼ်းတူဝ်ၵဝ်ႇ။