မၢႆတွင်းဝၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸိုင်ႈတႆး ၶွပ်ႈတဵမ် 79 ပီၼႆသေ ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆးတပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA လႆႈပၢင်းပပ်ႉပိတၵၢတ်ႈသၢမ်ၵွင် ၶိုၼ်ႈဝႆႉတီႈလွႆတႆးလႅင်း။ ပပ်ႉပိတၵၢတ်ႈ 3 ၵွင်ၼၼ်ႉ လုၵ်ႉတၢင်းလႂ်မႃး၊ တေသိုပ်ႇဢဝ်မိူဝ်းဝႆႉတီႈလႂ်။ ၸၢႆးၶုၼ်ၶိင်း ၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ ဢုပ်ႇၵုမ်တွင်ႈထၢမ် ၶူးပိုၼ်ၶမ်း ၽူႈၵိူဝ်းၵုမ် ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး ဝႆႉၼင်ႇၼႆၶႃႈဢေႃႈ။

ထၢမ် – ဢၼ်လႆႈၽိတ်ႈပၢင်းမႃးပပ်ႉပိတၵၢတ်ႈ သၢမ်ၵွင်ၼႆႉ ၽႂ်ပဵၼ်ၸဝ်ႈတႃႇၼမၼ်းၶႃႈ။

တွပ်ႇ – ပိတၵၢတ်ႈ သၢမ်ၵွင်ၼႆႉ ဢဝ်မႃးၼိူဝ်လွႆသေလႄႈ ႁဝ်းၶိုၼ်းဢွၼ်ဢဝ်မႃးဝၢင်းတမ်း ဝႆႉတီႈ ပၢင်ပွႆးဝၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈပဵၼ်မင်ႇၵလႃႇယူႇတေႃႈလဵဝ်ၼႆႉ။   ၸဝ်ႈတႃႇၼမၼ်းတႄႉပဵၼ် ၸုမ်းသုၼ် ထၼႃးထမ်းၼမ်းသုၵ်း  ၼႆႉပဵၼ်ၵေႃႉဢွၵ်ႇတိုၼ်းမၼ်း ၊ ၶူင်းၵၢၼ်ဢၼ်ႁဵတ်း သမ်ႉပဵၼ် ၶူင်းၵၢၼ် ပပ်ႉထမ်းပိတၵၢတ်ႈသႃႇၵူလ်း ၊ ပပ်ႉထမ်းပိတၵၢတ်ႈ သၢမ်ၵွင် လုမ်ႈၾႃႉ ၼႆၼၼ်ႉသမ်ႉ မုၵ်ႉၸုမ်းဢၼ် ၼၼ်ႉသမ်ႉၶဝ်မီးထႅင်ႈၸုမ်းၼိုင်ႈ ၶဝ်ၼၼ်ႉသမ်ႉ ၵေႃႉဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းသေ ပိုၼ်ၽႄႈ ၊ ၸဝ်ႈတႃႇၼ မၼ်းတႄႉပဵၼ်  ပေႃးဢဝ်ၵႂၢမ်းထႆးလၢတ်ႈ ပဵၼ် မုလၼိထိ ၽရႃႉတရႆႊပီႊၻူၵ်ႊသႃႊၵူၼ်ႊ  ပေႃးဢဝ် ၾၢႆႇတႆး ဝႃႈတႄႉ ပဵၼ်မုၵ်ႉၸုမ်း ဢမ်ႇၼၼ်  ၽွင်ႊတေႊသျိၼ်ႊ ပိတၵၢတ်ႈ သၢမ်ၵွင်လုမ်ႈၾႃႉၼႆႉ ပဵၼ်ၸဝ်ႈတႃႇၼမၼ်း ပဵၼ်ၸုမ်းၼႂ်းမိူင်းထႆး ။ ၸုမ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၸုမ်းဢၼ်ယူႇတႂ်ႈ ပီႈၼၢင်းၸဝ်ႈႁေႃၶမ်း တူၼ်ထီႉ 9 ဢွၼ်ႁူဝ်သေလႄႈ ႁဵတ်းဝႆႉ။

ထၢမ် – ပပ်ႉပိတၵၢတ်ႈၼႆႉ ပၢင်းတီႈတၢင်းလႂ်မႃး ၊ ၶၢဝ်းတၢင်းပဵၼ်ၸိူင်ႉႁိုဝ် မႃးမီးတီႈလွႆတႆးလႅင်းၼႆႉၶႃႈ ။

တွပ်ႇ – ဢွၼ်တၢင်းမၼ်းတႄႉ ၶဝ်ၸဝ်ႈတႄႉ ႁဵတ်းတီႈၵုင်းထဵပ်ႈ ၊ ယဝ်ႉၵေႃႈဢဝ်မႃးဝႆႉတီႈဝဵင်းပႃပဝ်ႉ ၊ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈဝတ်ႉၶဝ်ၸဝ်ႈမီးတီႈၼၼ်ႈ ၊ ဝတ်ႉပႃႇ ဢႃရဵင်ႇၺႃႉဝႃႇသီႇမီးတီႈဝဵင်းပႃပဝ်ႉ မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃး သွင် လိူၼ်ၼႆႉ ၸွင်ႇၵွႆႈၶဝ်ၸဝ်ႈမွပ်ႈပၼ် တႃႇမႃးဝႆႉတီႈလွႆတႆးလႅင်း ။ ႁႂ်ႈလွႆတႆးလႅင်းၼႆႉ ဢဝ်သိုပ်ႇၵႂႃႇဝႆႉ တီႈၵျွင်းပိတၵၢတ်ႈ ပၢင်လူင် ၼႆၵေႃႈ ၽိတ်ႈမွၵ်ႈ ႁူဝ်ပဝ်ႈ ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး ၵႂႃႇႁၢပ်ႉပၢင်းမႃး တင်းမူတ်းမီး 45 ပပ်ႉ ၊  ၵႂႃႇႁပ်ႉတီႈ ဝဵင်းပႃပဝ်ႉ ၊ၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈၵဵင်းႁၢႆး ၊ယဝ်ႉၵေႃႈဢဝ် မႃး ဝႆႉတီႈၵဵင်းမႂ်ႇ လုၵ်ႉတီႈၵဵင်းမႂ်ႇဢဝ်ၶိုၼ်ႈမႃးဝႆႉတီႈၼိူဝ်လွႆ။

ထၢမ် – ဢၼ်တေပၢင်းမိူဝ်းတီႈဝတ်ႉပိတၵၢတ်ႈပၢင်လူင်ၼႆႉ တေပဵၼ်မိူဝ်ႈလႂ်ၶႃႈ။  

တွပ်ႇ – ပိတၵၢတ်ႈဢၼ်ၼႆႉ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈမၼ်းပဵၼ်ပိတၵၢတ်ႈ ၶဝ်ႁွင်ႉဝႃႈ ပိတၵၢတ်ႈၸွမ်းလၵ်းပိူင် သတ်ႉသႃႇယ ၊ သတ်ႉသႃႇယၼႆႉ ထွႆႈၵႂၢမ်းပႃလိၼၼ်ႉ ဢမ်ႇႁႂ်ႈမီးတူၼ်းသဵင်မၼ်း ႁႂ်ႈၵႂႃႇယူဝ်းယူဝ်းၼၼ်ႉ ၶဝ်ႁွင်ႉဝႃႈ သတ်ႉသႃႇယ ။ ဢၼ်ၼႆႉပဵၼ်ၵမ်းဢၼ်တင်းသုတ်းယဝ်ႉ ဢၼ်ႁဵတ်းဢဝ်မႃးတီႈၼိူဝ်လွႆတႆးလႅင်းမိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉ ၵႃႈပဵၼ်ပိတၵၢတ်ႈႁဝ်းတၢင်းမူတ်းၼႆႉ ၾၢႆႇတႆးႁဝ်းၵေႃႈပႃး ၊ ၾၢႆႇၵူႈၽႃႇသႃႇၵႂႃႇၼေႃႈ ၊ ၾၢႆႇတႆးၼႆႉ ဢဝ်မႃးၼႆႉ ပဵၼ်ဢွၼ်တၢင်းသုတ်းယဝ်ႉ ။ ပိတၵၢတ်ႈ ဢၼ်ႁဝ်းမီးဝႆႉ ဢၼ်ၵဝ်ၵဝ်ၵေႃႈ မၼ်းပဵၼ်ဢၼ်ၵဝ်ၵူၺ်း ၊ တွၼ်ႈတႃႇထွႆႈၵႂၢမ်းပႃလိဝႃႈ ၊ ထွႆႈၵႂၢမ်းၵမ်းသင် သွၼ်ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈဝႃႈ မၼ်းမိူၼ်ၵၼ်ယဝ်ႉ ၊ ၵူၺ်းၵႃႈသဵင်သုတ်ႇမၼ်းၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈမၼ်းပဵၼ်လုမ်ႈၾႃႉ ၊ ၶႄႇမႃးႁေႃးလွတ်ႈၵေႃႈယဝ်ႉ တႆးႁေႃးလွတ်ႈၵေႃႈယဝ်ႉ ၵလႃးႁေႃး လွတ်ႈ ၵေႃႈယဝ်ႉ ဢိင်းၵလဵတ်ႈ ထႆးလၢဝ်း ၵူႈၶိူဝ်း မႃးႁေႃးလွတ်ႈၵေႃႈယဝ်ႉ ႁႂ်ႈမၼ်းပဵၼ်သဵင်လဵဝ် မိူၼ်ၸိူင်ႉၼႆ ႁဝ်းပဵၼ်ယူႇမိူဝ်ႈလဵဝ် တႆးႁဝ်းၵေႃႈ ပဵၼ်သဵင်တႆးႁဝ်း မၢၼ်ႈၼႆၵေႃႈ ပဵၼ်သဵင်မၢၼ်ႈ ထႆးၼႆၵေႃႈ ပဵၼ်သဵင်ထႆး ၶိုၼ်ႈၶိုၼ်ႈလူင်းလူင်း ဢင်းၵဵတ်ႉၼႆၵေႃႈ ပဵၼ်သဵင်ဢၢင်းၵဵတ်ႉ မီးတူၼ်းသဵင်ႁင်းၽႂ်မၼ်း မီးထူၼ်ႊ (tone )လႄႈ ဢၼ်ၼႆႉသမ်ႉဢမ်ႇမီးထူၼ်ႊ တီႈတေလႆႈပဵၼ် ဝၼ်းထူၼ်း (one tone ) ၵူၺ်း ၼႆႉႁဵတ်းဝႆႉ ပဵၼ်ပိတၵၢတ်ႈဢၼ်တႃႇတေဢဝ်ၵႂႃႇ ၊ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈပဵၼ်ဢၼ်တႆး ဢဝ်ဝႆႉတီႈပၢင်လူင် ၊ ပေႃးပဵၼ်လိၵ်ႈထမ်းၼႆသမ်ႉ ဢဝ်ဝႆႉတီႈၵဵင်းတုင် ဢၼ်ၼႆႉၵေႃႈတိုၵ်ႉဢဝ်ႁဵတ်းယူႇယဝ်ႉ ပေႃးပဵၼ်ၶွင် လၢဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ၵႂႃႇဝႆႉမိူင်းလၢဝ်း ၊ ပေႃးပဵၼ်လိၵ်ႈ ဢႃႊႁူမ်ႊၼႆႉၵေႃႈ ၵႂႃႇဝႆႉတီႈမိူင်းဢႃႊႁူမ်ႊပုၼ်ႉ ၊ ပေႃးပဵၼ်လိၵ်ႈထမ်း သိပ်းသွင်ပႃးၼႃးၼႆၵေႃႈ ၵႂႃႇဝႆႉမိူင်းၶႄပုၼ်ႉၼၼ်ႉၼႃႇ ၊ ဢၼ်ႁဵတ်းယူႇမိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉ ၵႃႈပဵၼ်ၵူၼ်းၶိူဝ်းတႆးၼႆႉပႃးၵူႈၶိူဝ်းၶိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ ၸႃႉဢၼ်မီးလိၵ်ႈၼၼ်ႉ ။

ထၢမ် – ပပ်ႉပိတၵၢတ်ႈၾၢႆႇတႆးၼႆႉ မၼ်းပွင်ႇဝႃႈ ဢဝ်တူဝ်လိၵ်ႈတႆး တီႈပွင်ႇၾၢႆႇတႆးၶႃႈႁႃႉ တူဝ်လိၵ်ႈ တႆးဢမ်ႇၼၼ်ၵေႃႈလိၵ်ႈပႃလိၸိူင်ႉၼၼ်ၶႃႈႁႃႉ ။

တွပ်ႇ – တၢင်းယိူင်းဢၢၼ်းၶဝ်ၸဝ်ႈတႄႉ ပိၼ်ၽႃႇသႃႇႁႂ်ႈမၼ်းပဵၼ်ၾၢႆႇတႆးၵႂၢမ်းတႆးၼၼ်ႉယဝ်ႉ ၊ ၵူၺ်းၵႃး ဢၼ်ပိုၼ်ၾၢႆႇတႆးၼၼ်ႉၼႆတႄႉ ၼႂ်းမိူင်းၵေႃႈယဝ်ႉ ၊ တႆး ၵူႈၶိူဝ်းၶိူဝ်း တၢင်းမၢၼ်ႈ တၢင်းၶႄႇ ၊ တၢင်းဢင်းၵိတ်ႉ ပေႃးပိုၼ်ၼႆၵေႃႈ ပိူၼ်ႈၵေႃႈ ပိၼ်မူတ်းယဝ်ႉ မီးဝႆႉ ႁင်းၽႂ်ႁင်းမၼ်းယဝ်ႉ တႆးႁဝ်း ၵေႃႈမီးယဝ်ႉ ၊ ၵွပ်ႈၼႆဢၼ်ႁဵတ်းမိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉ ဢၼ်ၶဝ်ၸဝ်ႈဢၢၼ်းဝႆႉဢွၼ်တၢင်းသုတ်းၼႆႉ ပဵၼ်ပႃလိၵူၺ်း ၊ ဢၼ်မႃး 41 မိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉၵေႃႈ ပဵၼ်ပႃလိၵူၺ်း ၊ ဢဝ်လိၵ်ႈတႆးတႅမ်ႈပႃလိ ၊ သိပ်းသွင်ပၼ်းၼႃးၵေႃႈ ဢဝ်လိၵ်ႈသိပ်းသွင်ပႃးၼႃး တႅမ်ႈပႃလိ ၊ တီႈၵဵင်းတုင်ၵေႃႈ ဢဝ်လိၵ်ႈၶိုၼ် တႅမ်ႈပႃလိ ၊ ပေႃးတီႈ ဢႃႊသမ်ႊ ဢႃႊႁူမ်ႊၵေႃႈ တေဢဝ်လိၵ်ႈဢႃႊႁူမ်ႊတႅမ်ႈ ပႃလိ ၊ မိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉ ဢၼ်မႃးၼႄၼႆႉတီႈၼႂ်းပၢင်ပွႆးဝၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၼႆႉ 79 ပီၼႆႉ ၼႂ်း 2026 ၼႆႉတႄႉ ပဵၼ်ထွႆႈၵႂၢမ်းပႃလိ ၵူၺ်းဢဝ်လိၵ်ႈတႆးတႅမ်ႈဝႆႉ ။

ထၢမ် – မိူဝ်ႈႁဝ်းၶႃႈ ၵေႃႉလဵၵ်ႉၼၼ်ႉၶႃႈၼေႃႈ ႁဝ်းၶႃႈ ယၢမ်ႈယိၼ်းဝႃႈ တီႈလႂ်ၵေႃႈယဝ်ႉ ပေႃးဝႃႈ မီး ပိတၵၢတ်ႈသၢမ်ၵွင်ဝႆႉၼႆႉ မၼ်းမျၢတ်ႈၼႆႉၶႃႈႁႃႉၼၼ်ႉ ပဵၼ်ယွၼ်ႉသင်ၶႃႈ ။  

တွပ်ႇ – ဢၼ်ၼႆႉတႄႉ ပဵၼ်တၢင်းယုမ်ယမ် လွင်ႈယုမ်ယမ် တီႈလႂ်တီႈၼၼ်ႈ ပဵၼ်ၵႂၢမ်းသင်သွၼ် ၽြႃး ၊ ၽြႃးႁဝ်းသွၼ်ၼႆႉတႄႉမၼ်းပေႃးႁုပ်ႈတၢင်းမူတ်း တင်း 45 ပပ်ႉၼၼ်ႉ မၼ်းတေမီး 3 ၶေႃႈၵူၺ်း ၊ ၼိုင်ႈၼႆႉ ငိူင်ႉဝႄႈၵၢၼ်ႁၢႆႉ ၊ သွင်ၼႆႉ ႁဵတ်းၵၢၼ်လီ ၊ သၢမ်ၼႆႉ သုၵ်ႈသီႁူဝ်ၸႂ်ႁဝ်းႁႂ်ႈၽိူၵ်ႇၸိုၼ်ႈ ၊ ၼႂ်းပိတၵၢတ်ႈတင်းမူတ်းၼႆႉ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈသွၼ်ႁႂ်ႈၵူၼ်းလီလႄႈ ပေႃးဢဝ်ပုတ်ႉထၽႃႇသႃႇႁဝ်းဝႃႈၵေႃႈ မၼ်းပဵၼ်မင်ႇၵလႃႇ ၊ ပေႃးပဵၼ်တၢင်းလီၼႆ မၼ်းပဵၼ်မင်ႇၵလႃႇ ၊ ၵွပ်ႈၼႆ ပေႃးဝႃႈ ပိတၵၢတ်ႈ သၢမ်ၵွင် ၵႂႃႇမီးတီႈလႂ်ၵေႃႈ တီႈၼၼ်ႈမီးမင်ႇၵလႃႇဢိူဝ်ႈ မျၢတ်ႈဢိူဝ်ႈၼႆၼၼ်ႉ ႁဝ်းယုမ်ယမ် ၸိူင်ႉၼၼ်ၼၼ်ႉၼႃႇ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၼမ်ႉထမ်းၽြႃးၵႂၢမ်းသွၼ်မၼ်းၸဝ်ႈၼၼ်ႉ သွၼ်ႁႂ်ႈႁဝ်းလီၼၼ်ႉၼႃႇ ၊ ယွၼ်ႉၼၼ် ႁဝ်းဢဝ်ၵႂႃႇဝႆႉတီႈလႂ်ၵေႃႈယဝ်ႉမၼ်းၵေႃႈလီၼႆလႄႈ ႁဝ်းလႆႈဢၢၼ်ႇ လႆႈတူၺ်း မၼ်းၵေႃႈလီၼႆလႄႈ ၵေႃႈယုမ်ယမ်ဝႃႈ မီးတီႈလႂ်ၵေႃႈမျၢတ်ႈ ။

ထၢမ် – ပပ်ႉပိတၵၢတ်ႈၼႆႉ မၼ်းပဵၼ်သၢမ်ၵွင် မိူၼ်ၸိူင်ႉၼၼ် မိူဝ်ႈၵေႃႉလဵၵ်ႉ ႁဝ်းၶႃႈႁူႉၼၼ်ႉၶႃႈႁႃႉ ၸွင်ႇမၼ်းၸႂ်ႈဢၼ်ၼၼ်ႉၶႃႈၼၼ်ႉၼေႃႈ ၵၢပ်ႈပၢၼ်ယၢမ်းလဵဝ်သမ်ႉ ပိူၼ်ႈႁဵတ်းၸိူင်ႉႁိုဝ်မႃးၼၼ်ႉ ၶႃႈၼႃႇၼေႃႈ ။

တွပ်ႇ – ပဵၼ်ဢၼ်လဵဝ်ၵၼ်ၵူၺ်း ၊ တၢင်းမိူဝ်ႈႁဝ်းၵေႃႉလဵၵ်ႉလဵၵ်ႉ ယၢမ်ႈႁူႉသေ မႃး တေႃႇထိုင်မိူဝ်ႈလဵဝ် ပိူၼ်ႈသွၼ် ပဵၼ်ဢၼ်လဵဝ်ၵူၺ်း ။ မၼ်းတေမီး ဝိၼႆး(ဝိနည်း) ပဵၼ်မၢႆမီႈ လွင်ႈယူႇလွင်ႈသဝ်းၼႆႉပဵၼ်ၵွင်ၼိုင်ႈ ။ ထႅင်ႈၵွင်သမ်ႉပဵၼ်ၵႂၢမ်းသင်ႇၵႂၢမ်းသွၼ် သူႁဵတ်းဢၼ်ၼႆႉဢမ်ႇလီ ပေႃးႁဵတ်းဢၼ်ၼႆႉၼႆႉ ၸၢင်ႈမီးဢပႅတ်ႈၸိူင်ႉၼႆဢိူဝ်ႈ ၸၢင်ႈမီးတၢင်းၽိတ်းၼႆႉဢိူဝ်ႈၼႆ ပေႃးႁဵတ်းၸိူင်ႉၼႆၼႆႉ ၽွၼ်းၵၢၼ်လီၸိူင်ႉၼႆဢိူဝ်ႈၼႆ သွၼ်ၸိူင်ႉၼႆႉ ၼႆႉပဵၼ်သုၵ်ႉတၢင်ႇပိတၵၢတ်ႈ ။ မီး ဝီၼႆး ပိတၵၢတ်ႈ ၊ သုတ်ႈတၢၼ်ႇ ပိတၵၢတ်ႈ ယဝ်ႉၵေႃႈ ၸွင်ႇမီး ဢၽိထမ်ႇမႃႇ ပိတၵၢတ်ႈ ပဵၼ်ဢၼ်ပၢႆးဝူၼ်ႉ ၼႂ်းထမ်း ဝီၼႆး ၊ ၼႂ်းထမ်းသုတ်ႈသေ ဢဝ်ဢွၵ်ႇမႃး ပၼ်ဢွၵ်းဢေႃ ႁႂ်ႈမီးပၢႆးဝူၼ်ႉမႂ်ႇ ၊ ႁႂ်ႈမီးတြႃး ႁႂ်ႈႁူႉလွင်ႈတြႃး ဢၼ်မီးၼႂ်းသုတ်ႈတၢၼ်ႇၼၼ်ႉ လွၼ်ႉမၼ်းပဵၼ်သင် ၊ တီႈပွင်ႇမၼ်းပဵၼ်သင် ၊ ဢဝ်မႃးၸႂ်ႉတီႈလႂ်ၼႆ ဢဝ်မႃးၶွၼ်ႈၵၼ်တီႈ ဢပိတမႃႇပိတၵၢတ်ႈၼၼ်ႉၼႃႇ ၊ ပဵၼ်ၵႂၢမ်းသွၼ်တၢင်းသၢမ်ဢၼ်ယဝ်ႉ ။

ထၢမ် – ပိတၵၢတ်ႈသၢမ်ၵွင် ၾၢႆႇတႆးၼႆႉ တေတႄႇမႃးမိူဝ်ႈပၢၼ်လႂ်ၶႃႈၼၼ်ႉ ၊ၽႂ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇမႃးဢွၼ်တၢင်း 

တွပ်ႇ – ၾၢႆႇတႆးႁဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ၸဝ်ႈသြႃႇဝတ်ႉယုမ်းပွင်ႇမိူင်းသူႈဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉၶၢႆႉမႃး ၸဝ်ႈၾႃႉလူင်ယွင်ႁူၺ်ႈ ၸဝ်ႈသူၺ်ႇတႅၵ်ႈၼႆႉ မၼ်းပဵၼ်ၸွမ်ၸိုင်ႈၼၼ်ႉ မိူင်းမၢၼ်ႈၼႆႉ ၽိတ်ႈမွၵ်ႇမိူင်းလုမ်ႈၾႃႉတင်းမူတ်း မိူဝ်ႈပီ သႃႇသၼႃႇ 2500 ၼၼ်ႉ 1956 – 57 ၼႆႉ မႃးၸူႉၵၼ်ၼႆလႄႈ ပိူၼ်ႈမႃးထတ်းပိတၵၢတ်ႈၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈၼၼ်ႉ ၊ ၽွင်းၼၼ်ႉၵူႈမိူင်းမိူင်းၵေႃႈၵႂႃႇၶဝ်ႈႁူမ်ႈၸွမ်း ၊ ထႆး ၊  လၢဝ်း ၊ သီႇႁူဝ်ႇ တီႈလႂ်ၵေႃႈမႃး  ၸဝ်ႈသူၺ်ႇတႅၵ်ႈ ၵေႃႈဝႃႈ ၾၢႆႇတႆးႁဝ်းၵေႃႈ လူဝ်ႇမီးဢိူဝ်ႈၼႆ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၼၼ်လႄႈ ၾၢႆႇတႆးၵေႃႈလူဝ်ႇႁဵတ်းယဝ်ႉၼႆ ။ ၵူၼ်းႁူႉ ၵူၼ်းလင်မီးလႂ်ဢေႉၼႆႉ ၸဝ်ႈသြႃႇယုမ်းပွင်ႇ မိူင်းသူႈဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈပၺ်ၺႃႇၽေႃးၵ ဢဝ်ႁဵတ်းၶူးမေႃ ၼႂ်း10 ပႃးၼၼ်ႉ မၼ်းၸဝ်ႈၼႆႉယၢမ်ႈၵႂႃႇယူႇ သီႇႁူဝ်ႇ ဢွၼ်တၢင်းသုတ်းယဝ်ႉ ။ ၼႂ်းမိူင်းတႆးႁဝ်းတႄႉ  မၼ်းၸဝ်ႈၼႆႉ ပေႃးလိၵ်ႈပႃလိၼႆၵေႃႈ မၼ်းၸဝ်ႈဢမ်ႇလူဝ်ႇတူၺ်းပပ်ႉၽႂ်ယဝ်ႉ ပိၼ်ႇႁင်းၵူၺ်းလႆႈ လၢတ်ႈႁင်းၵူၺ်းလႆႈ ၊ ၸဝ်ႈၾႃႉယွင်ႁူၺ်ႈၼႆႉ ၸွင်ႇၵႆႈၵႂႃႇဝႆႈသႃမၼ်းၸဝ်ႈသေလႄႈ ႁဵတ်းလႆႈဢမ်ႇႁဵတ်းလႆႈၼႆသေ မၼ်းၸဝ်ႈၵေႃႈဝႃႈ ႁဵတ်းလႆႈၼႆႈသေလႄႈ မႃးႁဵတ်းၵျွင်းတီႈပၢင်လူင် ၊ တီႈပၢင်လူင်ၼႆႉသမ်ႉ မီးၼႂ်း ပႃႈတႂ်ႈၸဝ်ႈၾႃႉလၢႆးၶႃႈၼႃႇၼေႃႈ လၢတ်ႈၸဝ်ႈၾႃႉလၢႆးၶႃႈသေယဝ်ႉၵေႃႈ ၸဝ်ႈၾႃႉလၢႆးၶႃႈ ဢွၵ်ႇပဵၼ်တၵႃႇသေ ႁဵတ်းၵျွင်း တင်းၸဝ်ႈၾႃႉတၢင်းလၢႆ ၊ ပဵၼ်ၵျွင်းပိတၵၢတ်ႈပၢင်လူင် ၼႆ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈတႄႇပဵၼ်တီႈၼၼ်ႈလႄႈ တၢင်ႇၸိုဝ်ႈဝႃႈ ပိတၵၢတ်ႈ ပၢင်လူင် ၼၼ်ႉၼႃႇၼေႃႈ ။ ပိတၵၢတ်ႈတႆးၼႆႉ တႄႇမႃး 1957-58 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉၵေႃႈသွၼ်ၵၼ် ၽႄႈၵႂႃႇမိူင်းတႆးၵူႈတီႈတီႈ တႄႇမႃးမိူဝ်ႈတီႈပၢင်လူင် ။

ထၢမ် – ပေႃးဝႃႈ မိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉ ႁဝ်းၶႃႈ တေလူႇ ပိတၵၢတ်ႈၼႆ ၸွင်ႇတေၸၢင်ႈၶႃႈၼႄ ဢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇမႃး 45 ပပ်ႉၼႆႉဢေႃႈ ။

တွပ်ႇ – လူႇလႆႈယူႇ ၊ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈသင်ၼႆႉ ယင်းလူဝ်ႇသိုပ်ႇ ႁဵတ်းထႅင်ႈၼၼ်ႉၼႃႇၼေႃႈ ဢၼ်ႁဝ်းႁဵတ်းယူႇမိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉ မၼ်းပဵၼ်ပႃလိသေ သဵင်လွတ်ႈမၼ်းၵူၺ်း ၊ သဵင်လွတ်ႈမၼ်းၼႆႉ ၵႂႃႇႁဵတ်းတီႈၵုင်းထဵပ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ ၊ ၼႂ်းၸုမ်းၶဝ်ၸဝ်ႈ ( ၸုမ်း သုၼ်ထၼႃးထမ်း ၼမ်းသုၵ်း) ၵေႃႈ ဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းဝႆႉလူးၼေႃႈ ၊ တေႁဵတ်းဢွၵ်ႇမႃးထႅင်ႈတိၵ်းတိၵ်းယဝ်ႉ ။ တႆးႁဝ်းၵေႃႈ တေသိုပ်ႇႁဵတ်းထႅင်ႈ ႁႂ်ႈမၼ်းပဵၼ်ပိတၵၢတ်ႈ ႁႂ်ႈမၼ်းပဵၼ်ၾၢႆႇတႆးႁဝ်း ၊ တေလႆႈပိုင်ႈဢၼ်ႁဝ်းပိၼ်ႇဝႆႉၼၼ်ႉၼႃႇ ၊ ပဵၼ်ဢၼ်ၵဝ်ၵူၺ်း ပဵၼ်ဢၼ်ၼၼ်ႉၵူၺ်း ပဵၼ် တေႁဵတ်းမႂ်ႇထႅင်ႈၼၼ်ႉ၊ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၶဝ်ၸဝ်ႈပဵၼ် တႃႇၼမၼ်းလႄႈ တေပဵၼ်လၢႆးၶၵ်ႉတွၼ်ႈၶဝ်ၸဝ်ႈဝၢင်းဝႆႉၼၼ်ႉၼႃႇၼေႃႈ ။

ထၢမ် – ပေႃးႁဝ်းၶႃႈ သိုဝ်ႉလူႇၸွင်ႇလႆႈၶႃႈ။  

တွပ်ႇ – သိုဝ်ႉလူႇၵေႃႈလႆႈ ၊ ပေႃးၶႂ်ႈ ႁဵတ်းၸဝ်ႈတႃႇၼမၼ်း ဢိတ်ႇမႂ်ႇတင်း 45 ပပ်ႉၼႆၵေႃႈလႆႈ ၊ ၼိုင်ႈၶျုတ်ႉ  45 ပပ်ႉၼႆႉ တေမီးယူႇၵႃႈၶၼ် 6 သႅၼ်ဝၢတ်ႇ ( ငိုၼ်းထႆး ) ယဝ်ႉမူတ်းပႃးၼႂ်းၼၼ်ႉမူတ်းယဝ်ႉ ၊ ဢမ်ႇၼၼ် ႁဝ်းၶႃႈ ၶႂ်ႈလူ သၢမ်ပပ်ႉ ၼိုင်ႈပပ်ႉၼႆၵေႃႈလႆႈ မၼ်းမီးတီႈ ၸေႇတၼႃႇ ၵူၺ်း ၊ ၼၼ်ႉၵေႃႈလူႇလႆႈ လူႇတီႈႁေႃၸဝ်ႈ ။

ထၢမ် – သင်ၸိူဝ်ႉမီးပီႈၼွင်ႉႁဝ်းၶႃႈ ထွမ်ႇငိၼ်း ပၼ်ႁႅင်းႁဝ်းၶႃႈသေၵေႃႉၵေႃႉ ဢမ်ႇၼၼ် သေၸဝ်ႈၸဝ်ႈ သမ်ႉၶႂ်ႈလူႇပိတၵၢတ်ႈၼႆႉၼႆ ယၢမ်းလဵဝ်သမ်ႉ တေလႆႈၵပ်းသိုပ်ႇတီႈလႂ်ၶႃႈ။

တွပ်ႇ – တိတ်းတေႃႇ ၸၢႆးၼုမ်ႇမိူင်း ၼႂ်းႁွင်ႈၵၢၼ်ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ ၼႂ်းၸုမ်း RCSS ၼႆႉလႆႈ ၶဝ်ၵေႃႈၵပ်းသိုပ်ႇ တိတ်းတေႃႇတင်း ထိမ်းငၢၼ်း ပိတၵၢတ်ႈ တႃႇသေ ၊ ပေႃးတိတ်းတေႃႇမၼ်းသေ ထၢမ်တူၺ်းလႆႈဝႃႈ ၶႂ်ႈလူႇၸိူင်ႉ လၢႆပပ်ႉၸိူဝ်ႉၼၼ်ႉ လၢတ်ႈႁူဝ်ယွႆႈမၼ်းလႆႈယူႇ ။

ထၢမ် – လႆႈယိၼ်းဝႃႈ တေပၢင်းမိူဝ်းၼႂ်းမိူင်းတႆး ၼႆႉသမ်ႉတေၽိတ်ႈပၢင်းမိူဝ်ႈလႂ်ၶႃႈ ။

တွပ်ႇ – တေႃႈလဵဝ်ၼႆႉ တိုၵ်ႉတူၺ်း ငဝ်းလၢႆးမၼ်းယူႇ ၊ တိတ်းတေႃႇသေ ၸႅင်ႈတႄႉၸႅင်ႈၵႂႃႇယဝ်ႉ ၊ ပေႃးဝႃႈ ငဝ်းလၢႆးမၼ်းလီမႃးယဝ်ႉၼႆတႄႉ တူဝ်ႁူဝ်ပဝ်ႈလူင် RCSS တေပဵၼ်ၵေႃႉၵႂႃႇ ၊ ၶဝ်ၸဝ်ႈၵေႃႈ မွပ်ႈပၼ်ဝႃႈ ပေႃးဝႃႈ ၾၢႆႇတႆးႁဝ်း ၊ ၾၢႆႇတႆးတင်းမူတ်းၶႃႈ ဢမ်ႇၸႂ်ႈတႆးလူင်ၵူၺ်း တႆးမၢဝ်းၵေႃႈယဝ်ႉ တႆးဢႃႊႁူင်ႊ ၵေႃႈယဝ်ႉ တႆးသိပ်းသွင်ပႃးၼႃးၵေႃႈယဝ်ႉ တႆးၶိုၼ်ၵဵင်းတုင်ၵေႃႈယဝ်ႉ တႆးယူၼ်း တီႈၵဵင်းမႂ်ႇၵေႃႈယဝ်ႉ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈပဵၼ်တႆးၼႆလႄႈ ၶဝ်ၸဝ်ႈႁႂ်ႈႁူဝ်ပဝ်ႈ RCSS ၸွမ်သိုၵ်းလူင် ယွတ်ႈသိုၵ်းၼႆႉ ႁႂ်ႈပဵၼ်တူဝ်တႅၼ်း ၸုမ်းၶဝ်ၸဝ်ႈသေလႄႈၵႂႃႇဢၢပ်ႈပၼ်ၵူႈတီႈတီႈ ၊ ၵွပ်ႈၼႆလႄႈ ပေႃးငဝ်းလၢႆးပၼ်မိူဝ်ႈလႂ်ၼႆၵေႃႈ တူဝ်ၸွမ်သိုၵ်းလူင်ၸဝ်ႈယွတ်ႈသိုၵ်း တေဢွၼ်ၸုမ်း ပိတၵၢတ်ႈၼႆႉသေလႄႈ ၵႂႃႇလူႇပၼ်တီႈပၢင်လူင် ၊ ၵူၺ်း ပႆႇလႆႈတႅပ်းတတ်းဝႃႈ ၶိင်ႇလႂ် ယၢမ်းလႂ် တူၺ်းငဝ်းလၢႆးမၼ်းၵွၼ်ႇ။

ထၢမ် – ၵဵဝ်ၵပ်းလွင်ႈ ပပ်ႉပိတၵၢတ်ႈ ၼႆသေ ၶႂ်ႈပၼ်တင်းႁူႉၽူႈလႆႈထွမ်ငိၼ်း ႁဝ်းၶႃႈ ပီႈၼွင်ႉၼႂ်းမိူင်းတႆးၼၼ်ႉၶႃႈၼေႃ ဢၼ်ၼႆႉ မီးၸိူင်ႉႁိုဝ်ၽွင်ႈၶႃႈ ။

တွပ်ႇ – ပေႃးဝႃႈ ပိတၵၢတ်ႈၼႆၵေႃႈ မၼ်းပွင်ႇဝႃႈ ၵႂၢမ်းသင်သွၼ်ၽြႃး ၊ လွင်ႈၼႆႉ ဢမ်ႇလီႁဵတ်း လွင်ႈၼႆႉလီႁဵတ်းဢိူဝ်ႈၸိူင်ႉၼႆ ၊ ပေႃးႁဵတ်းဢၼ်ၼႆႉတေလႆႈလွင်ႈလီၸိူဝ်းၼႆႉ ပေႃးႁဵတ်း ဢၼ်ၼႆႉ တေလႆႈတင်းၽိတ်း ၽွၼ်းႁၢႆႉၸိူဝ်းၼႆႉ မၼ်းၸဝ်ႈၼႄဝႆႉ  တၢင်းသွင်သဵၼ်ႈ ၊ တၢင်ၽိတ်းလႄႈတၢင်းလီ ႁႂ်ႈႁဝ်းၼႆႉမေႃလိူၵ်ႈၵႂႃႇ တေႁဵတ်းသင် ႁႂ်ႈႁဝ်းမေႃဝူၼ်ႉမႃး ။ သမ်ႉထႅင်ႈ ပိတၵၢတ်ႈၼႆႉ ပၼ်ပႃးပၢႆးဝူၼ်ႉၵူၼ်း သေဢမ်ႇၵႃး ၼႄႇပႃးတၢင်း 8 သဵၼ်ႈ ၊ ႁွင်ႉဝႃႈ မၢၵ်ႈၵၢင်ႇ 8 ပႃးၼၼ်ႉ ၊ တေလႆႈဝူၼ်ႉၸိူင်ႉႁိုဝ် တေလႆႈႁဵတ်းၸိူင်ႉႁိုဝ် တေလႆႈၶဝ်ႈပိူၼ်ႈၸိူင်ႉႁိုဝ် ႁႂ်ႈမၼ်းလွတ်ႈတၢင်းၽိတ်းၼၼ်ႉ တေလႆႈၶတ်းၸႂ်ႁဵတ်းၵၢၼ်ၸိူင်ႉႁိုဝ် ၶဝ်ႈႁႃပိူၼ်ႈၸိူင်ႉႁိုဝ် ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ သမ်ႉတေလႆႈဝႆႉ တူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ၼႆႉ ႁႂ်ႈပေႃးၶဝ်ႈထိုင်ၸၼ်ႉဝႃႈ ပဵၼ်ၵူၼ်းမီး ပၺ်ႇၺႃႇ ပဵၼ်ၵူၼ်းႁူႉ ၊ ပဵၼ်ၵူၼ်းဢၼ်ၸွႆႈတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းလႆႈၼၼ်ႉ တေႁဵတ်းႁိုဝ် ၼႆၼၼ်ႉ မၼ်းမီး ၼႂ်းၼၼ်ႉမူတ်းယဝ်ႉ ၊ ပေႃးဝႃႈၵႂႃႇၽႅဝ် တီႈလႂ်ၵေႃႈယဝ်ႉ ပေႃးဝႃႈသင်ၶ ၶဝ်ၸဝ်ႈ လႄႈသင် ဢမ်ႇၼၼ် ၵူၼ်းႁိူၼ်းၵေႃႈယဝ်ႉ ၵူၼ်းႁူႉၶဝ်ၸဝ်ႈလႄႈသင် ၶိုၼ်းသိုပ်ႇဢဝ်လၢတ်ႈၼႄ တီႈလႂ်တီႈၼၼ် ပေႃးဝႃႈၵႂႃႇလၢတ်ႈၼႄ ၊ သွၼ်ပၼ်သေ ၾိုၵ်းပၼ်သေၼႆ ၵူၼ်းဢၼ်လႆႈထွမ်လႆႈယိၼ်းလႆႈႁူႉၼၼ်ႉ ၶိုၼ်းဢဝ်ၵႂႃႇ ႁဵတ်းၸွမ်းၼႆၵေႃႈ မၼ်းၵေႃႈမီးၽွၼ်းလီတေႃႇတူဝ်မၼ်းဢမ်ႇၵႃး မီးၽွၼ်းလီတေႃႇၼႃႈႁေႃတေႃႁိူၼ်း ၊ မီးၽွၼ်းလီတေႃႇ မုၵ်ႉၸုမ်း ၊ မီးၽွၼ်းလီတေႃႇလုမ်ႈၾႃႉ တင်းမူတ်း ႁႂ်ႈပေႃးမီးလွင်ႈၵတ်းယဵၼ် ႁႂ်ႈလွတ်ႈလေႃးၽ ၊ တေႃးသ ၊ မေႃးႁႃႉ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ ၊ ႁႂ်ႈပေႃးဝၢၼ်ႈမိူင်းၵတ်းယဵၼ်လႆႈ ၊ တူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ် ဢၼ်လႆႈထွမ် လႆႈယိၼ်း ၼၼ်ႉၵေႃႈ လူဝ်ႇဢဝ်ႁဵတ်းၸွမ်း ၊ ပေႃးၵႂႃႇထွမ်ႇလၢႆလၢႆတႄႉၵေႃႈ မၼ်းဢမ်ႇဢွၵ်ႇၽွၼ်းၵၢၼ်သင် ၊ ၵွပ်ႈၼႆ ထွမ်သေ ဢဝ်ၶဝ်ႈၸႂ်သေ ယဝ်ႉၵေႃႈ ဢဝ်ၵႂႃႇႁဵတ်းၸွမ်းသေၼႆ ပေႃးႁဵတ်းၼႆၵေႃႈတူဝ်ႁဝ်းၵေႃႈ တေလႆႈၽွၼ်းလီၸွမ်းလႄႈ ႁိမ်းႁွမ်းႁဝ်းၵေႃႈ တေလႆႈၽွၼ်းလီၸွမ်း ၊ ပဵၼ်လွင်ႈလွတ်ႈၽေးၵတ်းယဵၼ်တၢင်းၸႂ် ဢၼ်ႁဝ်းႁွင်ႉဝႃႈ ၼိၵ်ႊပၢၼ်ႊၼၼ်ႉ ၊ လွင်ႈလွတ်ႈၽေးၵတ်းယဵၼ်တၢင်းၸႂ်ၼၼ်ႉ ႁဝ်းဢမ်ႇမႆႈၸႂ်သင်ၼၼ်ႉၼႃႇၼေႃႈ ၊ လေႃႈၵတမ်ႇ ဢၼ်လီမႃးၵေႃႈယဝ်ႉ ၊ ဢၼ်ႁၢႆႉမႃးၵေႃႈယဝ်ႉ ဢမ်ႇမႃးတိုဝ်ႉၸႂ်ႁဝ်းလႆႈ ၼၼ်ႉပဵၼ်တၢင်းယိူင်းဢၢၼ်း ပိူင်လူင် ပိတၵၢတ်ႈ တႃႇတေၶဝ်ႈထိုင် ႁူဝ်ၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်း ပေႃးၽႂ်ႁဵတ်းၸွမ်း မၼ်းၵေႃႈလႆႈၸွမ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ ၼႆႉပဵၼ်ၽွၼ်းလီ ဢၼ်ႁဝ်းတေလႆႈႁပ်ႉတီႈပိတၵၢတ်ႈ ။

ယိၼ်းၸူမ်းၶႃႈ ။