မိူင်းတႆးႁဝ်းၶႃႈယၢမ်းလဵဝ် ဢမ်ႇထၢင်ႇႁၢင်ႈယူႇသဝ်းလႆႈလွတ်ႈလႅဝ်း၊ ၵူၼ်းမိူင်းတႆး လႆၶဝ်ႈမိူင်းထႆး ၼပ်ႉႁူဝ်လၢၼ်ႉ။ ထိုင်မိူဝ်ႈလဵဝ် ပႆႇၸၢင်ႈလၢတ်ႈၶိူဝ်းတႃႇပွၵ်ႈၶိုၼ်း ယွၼ်ႉမိူင်းတိုၵ်ႉသုၵ်ႉ။ ၵူၼ်းမိူင်း တႆးၸိူဝ်းႁွတ်ႈ မိူင်းထႆးၼႆႉ ၸွမ်းၼင်ႇၽူႈၶူၼ်ႉၶႂႃႉၶဝ်လၢတ်ႈဝႆႉတႄႉ ၵမ်ႈၼမ် ဢမ်ႇႁတ်းပိုတ်ႇတူဝ် ၼႄပိူၼ်ႈဝႃႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇပဵၼ်တႆး ဢမ်ႇႁတ်းလၢတ်ႈၵႂၢမ်းတႆး ဢမ်ႇႁတ်းၼုင်ႈၶူဝ်းတႆးၼႆ ၸိူဝ်းၼႆႉ။ ၼင်ႇႁိုဝ် တေဢမ်ႇသိုပ်ႇပဵၼ်ၵႂႃႇၸိူင်ႉၼႆထႅင်ႈၼၼ်ႉ ၸုမ်းသိုဝ်ႇႁႅင်းၼုမ်ႇလႄႈ ၸုမ်းတူင်ႇၵူၼ်း မိူင်းထႆး လၢႆၸုမ်းႁူမ်ႈၵၼ်သေ ၸတ်းပၢင် ဢုပ်ႇၶႆႈၵႂႃႇတီႈၵဵင်းမႂ်ႇ။

တႃႇၶိူဝ်းၵူၼ်းၼင်ႇၵၼ် တေဢမ်ႇၸႅၵ်ႈၸၼ်ႉထၢၼ်ႈၵၼ် တႃႇတေႁႂ်ႈယူႇႁူမ်ႈၵၼ် ၵႂႃႇလႆႈၵတ်းၵတ်းယဵၼ်ယဵၼ် ဢၼ်မီးလွင်ႈၽဵင်ႇပဵင်းၼၼ်ႉ ယူႇတီႈၸုမ်းသိုဝ်ႇႁႅင်းၼုမ်ႇ ၼမ်းၸတ်းပၢင်ဢုပ်ႇ ဢူဝ်း ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈၶွင်ႈၶမ်ၽႃသႃၵႂၢမ်းလၢတ်ႈတႆး ၼႂ်းမိူင်းထႆး တီႈႁွင်ႈပၢင်ၵုမ် ห้องประชุมหอสมุดแห่งชาติราชมังคลาภิเษก ၸႄႈတွၼ်ႈၵဵင်းမႂ်ႇ ၸိုင်ႈထႆး မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 24/05/2025 ၼႆႉ။

ၼႂ်းပၢင်ၼႆႉ ၽူႈၶဝ်ႈႁူမ်ႈ မီးထိုင် 200 ပၢႆသေ မီးၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇ ၾၢႆႇၶိူဝ်းၵူၼ်းလႄႈ ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇ ၾၢႆႇၾိင်ႈငႄႈၾိင်ႈထုင်း ၽူႈၶူၼ်ႉၶႂႃႉၾၢႆႇၽႃသႃၵႂၢမ်းလၢတ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉ ၶဝ်ႈႁူမ်ႈဢုပ်ႇဢူဝ်းၶႆႈၼႄ ႁႂ်ႈၵူၼ်းတင်းၼမ် ပွင်ႇၸႂ်လွင်ႈၶိူဝ်းၵူၼ်း။

ပိူင်လူင်မၼ်း ၶႂ်ႈႁႂ်ႈတူင်ႇၵူၼ်းၵူႈတီႈၼႂ်းမိူင်းထႆး ႁပ်ႉႁူႉလွင်ႈၶွင်ႈၶမ်ၵႂၢမ်းလၢတ်ႈ – တူဝ်ယၢင်ႇမၼ်း မိူၼ်ၼင်ႇ ပဵၼ်တႆး ဢမ်ႇႁတ်းလၢတ်ႈၵႂၢမ်းတႆး ဢမ်ႇႁတ်းၼုင်ႈၶူဝ်းတႆး ဢမ်ႇႁတ်းလၢတ်ႈၼႄပိူၼ်ႈ ဝႃႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇပဵၼ်တႆး ၼႆၸိူဝ်းၼႆႉ။ ပိူင်းၼႄဝႃႈ မၼ်းပဵၼ်ယွၼ်ႉသင်။

တႃႇၵႄႈလိတ်ႈလႆႈ (ဢၶတိ) လွင်ႈပႅင်းဝႆႉၼႂ်းၸႂ် ၸိူဝ်းၼႆႉလႄႈ ၸင်ႇလႆႈၸတ်းပၢင်ဢုပ်ႇၶႆႈ ဢၼ်မီး ႁူဝ်ၶေႃႈဝႃႈ “อคติทางภาษากับโอกาสทางสังคมและเศรษฐกิจในประเทศไทย: กรณีศึกษา ภาษาไต ။ ပိူင်လူင်ၵေႃႈ လၢတ်ႈႁႂ်ႈ ၵူၼ်းထႆး ပွင်ႇၸႂ်ပၼ်လွင်ႈတႆး ၊ ႁႂ်ႈႁၼ်ထိုင်ၵၢင်ၸႂ်ၵူၼ်းတႆး။

လွင်ႈၼႆႉ ပေႃႈၶူးသၢင်ႇၶမ်း ၸၢင်းယွတ်ႈ ၶူးပူင်သွၼ်ၾိင်ႈငႄႈၾိင်ႈထုင်းတႆးၼႂ်းၸိုင်ႈထႆး လၢတ်ႈၼႄ ဝႆႉၼင်ႇၼႆ –

“မၼ်းပဵၼ်ဢၶတိ တၢင်းတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း ဢၶတိဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ မၼ်းပွင်ႇဝႃႈ ႁၼ်ၽိတ်းၵူၺ်းၼင်ႇ ၵဝ်ႇ။ မိူၼ်ၼင်ႇဝႃႈ ပေႃးႁဝ်းၼုင်ႈၶူဝ်းတႆးၼႆ ပိူၼ်ႈတေႁူႉလွင်ႈႁဝ်းဢိူဝ်ႈ။ ၵူၼ်းတၢင်ႇၶိူဝ်းၵေႃႈသမ်ႉ တေဝႃႈ ၶဝ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၼုင်ႈၶူဝ်းတႆးဝႆႉ ၸွင်ႇၶဝ်မီးဝတ်းမီးဝႂ်လႃႇၼၼ်ႉ ၼႆၸိူဝ်းၼႆႉ ၸၢင်ႈမီး ဢၶတိၼိူဝ်လွင်ႈၼႆႉ။ ႁဵတ်းႁႂ်ႈတႆးႁဝ်း ဢမ်ႇႁတ်းၼုင်ႈ ဢမ်ႇႁတ်းလၢတ်ႈ ယဝ်ႉၵေႃႈ ဢၼ်ႁတ်းၸႂ်ႉလိၵ်ႈ တႆး ၸိူဝ်းၼႆႉၼၼ်ႉဢေႃႈ”- ဝႃႈၼႆ။

ၼႂ်းပၢင်ၼႆႉ တွၵ်ႊတိူဝ်ႊ သူႇဝိၶျၢၼ်ႊ ၽတ်းထၼႃႊ ၽရႆႊဝၼ်ႊ ၸၼ်ႉၸွမ်မႄႈၾႃႉလူင် ၼမ်းဢုပ်ႇ သေ  ဢၼ်ႁပ်ႉပုၼ်ႈၽွၼ်းမႃး ဢုပ်ႇၶႆႈၵေႃႈ ပဵၼ်ၼၢင်းသၢဝ်ပုၼ်ႊၼၽႃႊ သုၵ်ႇသႃၶွၼ်ႊ ၽူႈၸတ်း ၵၢၼ်ႁူင်းလူလိၵ်ႈ ห้องประชุมหอสมุดแห่งชาติราชมังคลาภิเษก တီႈၵဵင်းမႂ်ႇ၊ တွၵ်ႊတိူဝ်ႊ ပၼတ်ႉတႃ ရိုၵ်ႊပလျဵၼ်ႇ ၶူးပူင်သွၼ်လူင်ၾၢႆႇပၢႆးသၢႆႊတူင်ႇ ၵူၼ်း ၸၼ်ႉၸွမ်ၵဵင်းမႆႇ ၊ ဢႃႊၸၢရ်သၵ်ႊတႃႊ သႅၼ်မိ ၽူႈတႅၼ်း ၾၢႆႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းမိူင်းထႆး ၊ ပေႃႈၶူးသၢင်ႇၶမ်း ၸၢင်းယွတ်ႈ ၶူးပူင်သွၼ်ၾိင်ႈငႄႈၾိင်ႈထုင်းတႆး ၼႂ်းၸိုင်ႈထႆး ၊ ၼၢႆႊပတ်ႊထဝီႊ ၽိတ်းၶျမၼ်ႊ ၽူႈၵွင်ႉသၢၼ်ၾၢႆႇပူင်သွၼ်ၽႃသႃ ၵႂၢမ်းလၢတ်ႈၶိူဝ်းတူဝ်ၵဝ်ႇလႄႈ မေႃသွၼ်ၼၢင်းသၢဝ်ၼူၼ်းမူဝ် သိုဝ်ႇႁႅင်းၼုမ်ႇလႄႈ ၸၢႆးသူမ်ၶျႆႊ ၼွႆႉသူမ် တၢင်တူဝ်ၵူၼ်း ၼုမ်ႇတႆးသေ ၶဝ်ႈႁူမ်ႈဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်ဝႆႉ။

ၶႂ်ႈတိုၵ်းသူၼ်းထိုင်ၵူႈၾၢႆႇၾၢႆႇ ဢၼ်ၵဵဝ်ႇၶွင်ႈလွင်ႈၼႆႉ ႁႂ်ႈၸွႆႈတူၺ်းလူလွမ်ပၼ် လွင်ႈၶွင်ႈၶမ်ႈ ၵႂၢမ်း လၢတ်ႈ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၸိူဝ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈထႆး ၼႂ်းမိူင်းထႆး။ ယွၼ်ႉဝႃႈ လိၵ်ႈလၢႆးၵႂၢမ်းလၢတ်ႈ ဢၼ်ဢမ်ႇၸႂ်ႈ ၽႃသႃထႆးၸိူဝ်းၼႆႉ ဢမ်ႇမီးတိုဝ်ႉတၢင်းလႆႈယုၵ်ႉမုၼ်း ၊ ဢမ်ႇမီးပၵ်းပိူင် ဢၼ်လႂ်ပူၵ်းပွင်ဝႆႉလႄႈ သႅၼ်းႁုၼ်ႈမႂ်ႇၸိူဝ်းယႂ်ႇၶိုၼ်ႈမႃးၵေႃႈ ဢမ်ႇမေႃလၢတ်ႈၵႂၢမ်းငဝ်ႈငႃႇၸိူဝ်းၶိူဝ်းတူဝ်ၵဝ်ႇၼႆ မေႃသွၼ် ၼၢင်းၼူၼ်းမူဝ် ၼႂ်းၸုမ်းသိုဝ်ႇႁႅင်းၼုမ်ႇလၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။

ပၼ်ႁႃၸိူဝ်းၼႆႉ ၼႂ်းၵၢပ်ႈယၢမ်းလဵဝ် ဢမ်ႇထုၵ်ႇလီမီးယဝ်ႉ ၵူၼ်းၵူႈၸၢဝ်းၶိူဝ်း လူဝ်ႇမီးသုၼ်ႇႁတ်းႁပ်ႉ ဝႃႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇပဵၼ်ၶိူဝ်းသင်ၼႆ၊ ၵူၼ်းၵူႈၶိူဝ်း လူဝ်ႇမေႃဝႆႉၵႃႈၶၼ်တေႃႇၵၼ် ဝႆႉလွင်ႈၼပ်ႉယမ်ၵၼ်ၼႆ ပေႃႈၶူးသၢင်ႇၶမ်း သိုပ်ႇလၢတ်ႈ။

ၼႂ်းမိူင်းထႆးၼႆႉ ဢမ်ႇၵွမ်ႉမီးၸၢဝ်းထႆးၵူၺ်း မီးထႅင်ႈလၢႆၸၢဝ်းၶိူဝ်း ဢၼ်ဢမ်ႇၸႂ်ႈၶိူဝ်းထႆး ပႃးၸဵမ် ဢႃးၶႃႇ၊ လႃးႁူႇ၊ မႅဝ်ႉ၊ ယၢင်း တႄႇၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ မီးထႅင်ႈတင်းၼမ်။ မိူင်းထႆး တွၼ်ႈၼိူဝ် တွၼ်ႈၵၢင် တွၼ်ႈတႂ်ႈ လွင်ႈလၢၵ်ႇလၢႆ ဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ် မီးလၢႆၸၢဝ်းၶိူဝ်းယူႇႁူမ်ႈဝႆႉ။ ပၢင်ဢုပ်ႇၶႆႈၵမ်းၼႆႉ ပိူင်းၼႄ ၵႂႃႇဝႃႈ ဢမ်ႇမီးၵႂၢမ်းလၢတ်ႈၶိူဝ်းလႂ် ၵျႃႉသေၽႂ် ဢမ်ႇမီးၽႃသႃၵႂၢမ်းလၢတ်ႈဢၼ်လႂ် သုင်လိူဝ်ၽႂ်ၼႆ ၸိူဝ်းၼႆႉ။

ယွၼ်ႉၵွမ်ႉၵူၺ်း ၵႂၢမ်းလၢတ်ႈဢမ်ႇမိူၼ်ထႆးၼႆႉသေ ၺႃးပိူၼ်ႈထၢင်ႇလဵၵ်ႉႁၼ်မဝ် ၊ ႁၼ်ၽိတ်းႁၼ်ပိူင်ႈ။ ဢမ်ႇဝႃႈ ၼႂ်းၵၢၼ်ႁဵၼ်းႁိုဝ် ၼႂ်းၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၵေႃႈယဝ်ႉ သင်ဝႃႈ လၢတ်ႈ ၵႂၢမ်းဢမ်ႇမိူၼ် ထႆးယဝ်ႉၵေႃႈ ၵႆႉၺႃးပိူၼ်ႈ ပၢၵ်ႈပႅတ်ႈလႄႈ သုမ်းသုၼ်ႇသေဢမ်ႇၵႃး တုမ်ႉတိူဝ်ႉပႃးပၢႆးၸႂ်လူးၵွၼ်ႇၼႆ – ၵူၼ်းၼုမ်ႇ ၽူႈၶဝ်ႈႁူမ်ႈ ပၢင်ဢုပ်ႇၶႆႈ ၵေႃႉၼိုင်ႈလၢတ်ႈ။

ဢၼ်ဢဝ်ဢုပ်ႇလၢတ်ႈၵၼ်ၵႂႃႇၼႂ်းပၢင်ၼႆႉ ပိူင်လူင်ၵေႃႈ လၢတ်ႈလွင်ႈတႆး ၊ တႆးၼႆႉ ယူႇသဝ်းမိူင်းထႆး မႃးၸဵမ်မိူဝ်ႈၸူဝ်ႈပူႇပၢၼ်မွၼ်ႇသေတႃႉ တိုၵ်ႉၺႃးထၢင်ႇထိူမ်ဝႃႈ ပဵၼ်ၵူၼ်းဢမ်ႇယူႇၸွမ်းပၵ်းပိူင် ပဵၼ်ၵူၼ်းလၵ်ႉၶဝ်ႈမိူင်း။ တႆးမိူင်းထႆးၵေႃႈ ၼင်ႇႁိုဝ်ပိူၼ်ႈတေဢမ်ႇထၢင်ႇၼင်ႇၼၼ်ၼၼ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ်လၢတ်ႈသဵင်ထႆးၵူၺ်းလႄႈ ၶေႃႈၵႂၢမ်းတႆးတႄႉတႄႉ ယဵၼ်းသေႁၢႆၵႂႃႇၵမ်းလွႆးလွႆး။

သဵင်ၵၢင်ၸႂ်တႆး ၼႂ်းပၢင်ဢုပ်ႇၶႆႈၵမ်းၼႆႉ တေလင်တူဝ်ႈထိုင် တူင်ႇၵူၼ်းၼႂ်းမိူင်းထႆးသေ တေႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၵူၼ်းထႆးပွင်ႇၸႂ်သေဢမ်ႇၵႃး တၢင်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းၵေႃႈ တေလႆႈလွင်ႈၽဵင်ႇပဵင်း ၵၼ်ၵႂႃႇ ၸွမ်းလႆႈထႅင်ႈ ယူႇ။ ပွၵ်ႈၼႆႉ တႆးၵေႃႉၸတ်းပၢင်ဢၼ်ၼႆႉဝႃႈၼႆသေတႃႉ မၼ်းၵဵဝ်ႇၶွင်ႈၵၼ်တင်းၵူႈၸၢဝ်းၶိူဝ်းယဝ်ႉ –  ၼႆ ၽူႈဢုပ်ႇၶႆႈ ၼၢင်းသၢဝ်ပုၼ်ႊၼၽႃႊ လၢတ်ႈပၼ်ႁႅင်းၵႂႃႇၼႂ်းပၢင်ၼင်ႇၼႆ။

ၾၢႆႇၶူၼ်ႉၶႂႃႉၽႃသႃၵႂၢမ်းၶဝ်လၢတ်ႈဝႃႈ ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ ၵၢၼ်ပၼ်တၢင်းႁူႉဢၼ်လႂ်သေဢမ်ႇဝႃႈ ပေႃးဢဝ်ၵႂၢမ်းလၢတ်ႈၶိူဝ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇသေ ပူင်သွၼ်ပၼ်ၸိုင် တၢင်းႁူႉၵူႈပိူင်ပိူင်ၵေႃႈ တေပွင်ႇၸႂ်ငၢႆႈ ၊ တေထိုင်တီႈလီလိူဝ်သေ ဢဝ်ၽႃသႃတၢင်ႇဢၼ်မႃးသွၼ်လၢတ်ႈပၼ် လွင်ႈၼႆႉၵေႃႈ လႆႈဢုပ်ႇၵၼ်ၵႂႃႇၼႂ်း ပၢင်ၼႆႉ။

ပေႃးမႃးတူၺ်း ၼႂ်းၵဵင်းမႂ်ႇၼႆၸိုင် ပီႈၼွင်ႉတႆးၸိူဝ်းလီၵူဝ်လီဢၢႆသေ ဢမ်ႇႁတ်းလၢတ်ႈၵႂၢမ်းတႆး မီး တင်းၼမ်တင်းလၢႆ။ ပေႃးလၢတ်ႈၵႂၢမ်းၼႆ တေထၢင်ႇၸဝ်ႈၵဝ်ႇပဵၼ်ၵူၼ်းဢမ်ႇမီးၵႃႈၶၼ်၊ ပဵၼ်ၵူၼ်း ဢမ်ႇၶိုတ်းၵၢပ်ႈ ၼႆၸိူဝ်းၼႆႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈ မိူၼ်တင်းပိၵ်ႉဢိုတ်းပႅတ်ႈသဵၼ်ႈတၢင်း တႃႇႁႂ်ႈၽႃသႃ ၵႂၢမ်းလၢတ်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇႁိူဝ်ႈႁိူင်းၵူၺ်းယဝ်ႉၼႆ – ၼၢႆႊပတ်ႊထဝီႊ ၽိတ်းၶျမၼ်ႊ ဢုပ်ႇၶႆႈၵႂႃႇၼင်ႇၼႆ။