ဝၢၼ်ႈမိူင်းသုၵ်ႉမႃး ၶၢဝ်းတၢင်းပေႃးႁိုင် ထိုင်မိူဝ်ႈလဵဝ် ပႆႇႁၼ်သဵၼ်ႈတၢင်းတႃႇၵတ်းယဵၼ်။ ၵူၼ်းမိူင်းတႆးၵေႃႈ ၽၢတ်ႇဝၢၼ်ႈယၢၼ်မိူင်းၼပ်ႉႁူဝ်လၢၼ်ႉ။ ပၢႆႈၵႂႃႇယူႇၵေႃႉတီႈၵေႃႉတၢင်း၊ ၸိူဝ်းပၢႆႈၶဝ်ႈမိူင်းထႆး မီးၼမ်လၢႆ။ ၼႂ်းၼၼ်ႉ ၸိူဝ်း ႁဵတ်းဝတ်းဝႂ် ထုၵ်ႇၸွမ်းပၵ်းပိူင်သေ ယူႇထင်မိူင်းထႆးၵေႃႈမီး။ ၵမ်ႈၽွင်ႈသမ်ႉ ဢမ်ႇႁူႉ ဢမ်ႇလဵပ်ႈႁဵၼ်း ပၵ်းပိူင်ယူႇ သဝ်းၼႂ်း ၸိုင်ႈမိူင်းပိူၼ်ႈ။ ပေႃးၵဵဝ်ႇၵပ်းဝတ်းဝႂ်ယူႇသဝ်း/ ႁဵတ်းၵၢၼ်မႃး ႁူႉၵႃႈၶႂ်ႈႁဵတ်းၶႂ်ႈမီးၵူၺ်း။ လႃႈလီႈယုမ်ႇပိူၼ်ႈ၊ ၵမ်ႈၼမ် ၺႃးလွၵ်ႇလႅၼ်ၵဝ်းၵိၼ်ငိုၼ်းသေ ႁဵတ်းဝတ်းဝႂ်ဢၼ်ဢမ်ႇ ၸႂ်ႉလႆႈၵေႃႈမီး။

ၼႂ်းဝူင်ႈဝၢင်ႈၼႆႉၵေႃႈ ၵူၼ်းဢႃယုယႂ်ႇ ၵူၼ်းထဝ်ႈၵူၼ်းၵႄႇ ဢွၼ်ၵၼ်ယုမ်ႇသေ ႁဵတ်းဝတ်းၵူၼ်းထဝ်ႈ- သဵင်ႈငိုၼ်း တွင်းၼပ်ႉႁူဝ်ႁဵင်ဝၢတ်ႇ။

ၸဵမ်မိူဝ်ႈၼႂ်းႁူဝ်ပီ 2025 ၼႆႉမႃး လွင်ႈႁဵတ်းဝတ်းဝႂ်ၵူၼ်းထဝ်ႈၼႆႉ လိုဝ်းႁူင် ၼႂ်းတူင်ႇဝူင်းႁႅင်းၵၢၼ်ယၢၼ်မိူင်း ၼႂ်းမိူင်းထႆးဝႆႉ။ လႆႈႁၼ်မီးၵူၼ်းပိုၼ်ၽၢဝ်ႇတၢင်း သိုဝ်ႇၼႅင်ႈသၢၼ်ဝႃႈ တေႁဵတ်းပၼ်ဝတ်းၵူၼ်းထဝ်ႈၼႆလႄႈ ၸိူဝ်းဢမ်ႇလဵပ်ႈႁဵၼ်း ဢမ်ႇႁူႉလွင်ႈႁူႉတၢင်း မၢင်ႇဢၢၼ်းၶႂ်ႈဢဝ်ပေႃႈထဝ်ႈမႄႈၵႄႇၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၵႂႃႇတႂ်ႈမိူဝ်းၼိူဝ်ၼႆသေ ဢွၼ်ၵၼ်ၵႂႃႇႁဵတ်းပၼ်ဝတ်းၵူၼ်းထဝ်ႈ သဵင်ႈငိုၼ်းတွင်းၼမ်။ တီႈတႄႉမၼ်း ဢမ်ႇၸႂ်ႈဢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ႁဵတ်းပၼ်တႃႇႁႅင်းၵၢၼ်။  

ထွင်းၶမ်း ၽူႈၵိူဝ်းၵုမ် ၸုမ်းႁႅင်းၵၢၼ်ယၢၼ်မိူင်း MAP Foundation လၢတ်ႈၼႄၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ – “ႁဝ်းၵေႃႈ ၵႆႉပၼ်ၾၢင်ႉသတိယူႇ ယႃႇပေၵႂႃႇယုမ်ႇသေႁဵတ်းတိၵ်းတိၵ်း။ မၼ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈ ၵမ်ႉတေၺႃးယွၵ်ႇလႅၼ်ၼႆ။ ႁဝ်းၵေႃႈ ၶႂ်ႈႁၼ်တူၺ်းၵျႃႉ ဝတ်းၵူၼ်းထဝ်ႈဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉပဵၼ်ႁိုဝ်။ ၵူၺ်းၼႃႇ ဢမ်ႇမီးတူဝ်ယၢင်ႇတႃႇတေမႃးၼႄ။ ယႃႇပေၵႂႃႇ လႃႈလီႈယုမ်ႇ မၼ်းဢမ်ႇႁဵတ်းလႆႈတႄႉ ဢၼ်ႁဵတ်းမႃး ၸဵမ်မိူဝ်ႈပီဢွၼ်ပီဢႅၼ်ပုၼ်ႉၵေႃႈ ၺႃးလႅၼ်ၼမ်ၼႃႇယဝ်ႉ”- ဝႃႈၼႆ။

ဢိင်ၼိူဝ် လွင်ႈသူင်ႁဵတ်းဝတ်းၵူၼ်းထဝ်ႈပၼ်ၵၼ်ၼႆႉသေ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၾၢႆႇၵဵဝ်ႇၶွင်ႈၶဝ် တိုၵ်ႉႁႃငဝ်ႈႁႃငိူၼ်ႈ မၼ်းယူႇဝႃႈ ပဵၼ်ၽႂ် ႁဵတ်းဢွၵ်ႇမႃးတီႈလႂ် ႁဵတ်းတႃႇသင်ၼႆ ၸိူဝ်းၼႆႉ။

မိူၼ်ၼင်ႇ ပွတ်းတၢင်း မိူင်းၾၢင်၊ ဝဵင်းႁႅင် ၸႄႈတွၼ်ႈၵဵင်းမႂ်ႇ ၸိုင်ႈထႆးၼႆႉၵေႃႈ မီးၵူၼ်းဢွၼ်ႁဵတ်း။ ၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢၼ်ငၢႆးမိူၼ်ဝတ်းဝႂ်သီၶွင်ႇၵေႃႈမီး ဢၼ်ပဵၼ်ၸေႈၶၢဝ်မၢင်မၢင်သေႁဵတ်းပၼ်ၵူၺ်းၵေႃႈမီး။ 

မိူၼ်ၼင်ႇ ပွတ်းတၢင်းၸႄႈတွၼ်ႈလမ်းပုၼ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ မီးၵူၼ်းႁဵတ်းဝတ်းၵူၼ်းထဝ်ႈၼႆသေ ဢွၼ်ၵၼ်ၶဝ်ႈႁဵတ်း။

ပေႃးဢၢၼ်ႇတူၺ်းတႄႉ ပဵၼ်ဝႂ်ၶဝ်ႈၸုမ်း (Member Card – အဖွဲ့ဝင်) ၵၢၼ်တူင်ႉၼိုင်ၵူၼ်းထဝ်ႈၼႂ်းၶူင်ႇၼႂ်း ဝၢၼ်ႈ ၵူၺ်း။ ဢမ်ႇၸႂ်ႈတႃႇဢဝ်ၸႂ်ႉၵႂႃႇတႂ်ႈမိူဝ်းၼိူဝ်၊ ၸႂ်ႉႁဵတ်းတၢင်ႇၸိူဝ်ႉတၢင်ႇပိူင်ဢမ်ႇလႆႈ။ ယွၼ်ႉဝႃႈ တီႈဝတ်းၽူႈသုင် ဢႃယုၼၼ်ႉ ဢမ်ႇမီးမၢႆတူဝ် 13 တူဝ်။

လွင်ႈၼႆႉ ၵမ်ႈၽွင်ႈသမ်ႉ ဢမ်ႇပွင်ႇၸႂ်။ ထၢင်ႇဝႃႈ ပေႃးမီးဝႂ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ၵႂႃႇလႂ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇလူဝ်ႇၵူဝ်သင်ၼႆသေ ၸူဝ်းၵၼ် ၵႂႃႇႁဵတ်း။ ၵမ်းလိုၼ်းၵေႃႈ ၵူၼ်းယူႇၵႄႈၵိၼ်ၵၢင်မၼ်းၵူၺ်း လႆႈငိုၼ်းလႆႈတွင်းၵႂႃႇတင်းၼမ်ၼႆ – ထွင်းၶမ်း ၽူႈၵိူဝ်းၵုမ် ၸုမ်းႁႅင်းၵၢၼ်ယၢၼ်မိူင်းသိုပ်ႇလၢတ်ႈ။

မီးႁႅင်းၵၢၼ်ယၢၼ်မိူင်းလၢတ်ႈဝႃႈ တီႈဝတ်ႉၵူႇမၼ်ႈ ၼႂ်းဝဵင်းၵဵင်းမႂ်ႇ ႁဵတ်းပၼ်ဝႂ်ၵူၼ်းထဝ်ႈ ဝႃႈၼႆ။ လွင်ႈၼႆႉ ၽူႈၵဵဝ်ႇ ၶွင်ႈ ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းၼႂ်းဝတ်ႉတႄႉလၢတ်ႈဝႃႈ – ပဵၼ်ဝတ်းသမႃႇသျိၵ်ႉၵူၼ်းထဝ်ႈ ပဵၼ်ဝႂ်ၶဝ်ႈၸုမ်းၵူၺ်း။ ပိူင်လူင် မၼ်း ၽူႈၵဵဝ်ႇၶွင်ႈၼႂ်းပွၵ်ႉယွမ်ႇၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ၶႂ်ႈႁူႉဝႃႈ မီးႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းထဝ်ႈ ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၼႆႉလၢႆၵေႃႉ ၼႆသေ ၸင်ႇႁဵတ်းပၼ်ဝႂ်ၶဝ်ႈၸုမ်းၼႂ်းဝၢၼ်ႈ။ ဢမ်ႇၸႂ်ႈတႃႇဢဝ်ၵႂႃႇၸႂ်ႉဢွၵ်ႇတႃႈဢွၵ်ႇတၢင်း။ ဢမ်ႇလႆႈတႅမ်ႈဝႆႉဝႃႈ ပဵၼ်ဝတ်းၽူႈသုင်ဢႃယု/ ဢမ်ႇလၢတ်ႈဝႆႉဝႃႈဝတ်းၵူၼ်းထဝ်ႈ ဝႃႈၼႆ။

လွင်ႈႁဵတ်းပၼ်ဝတ်းဝႂ်ၵူၼ်းထဝ်ႈၼႆႉ မၼ်းတိုၼ်းလိုဝ်းမႃး ၸဵမ်မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃး 10 ပီယၢဝ်း 20 ပီႁိုင်။ ၽွင်းၼၼ်ႉ သူဝ်ႊ သျႄႊမီႊတီႊယိူဝ်ႊပႆႇႁိူင်းလႄႈ ဢမ်ႇလိုဝ်းမိူၼ်ယၢမ်းလဵဝ်။ ၽွင်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ၺႃးလွၵ်ႇလႅၼ်ၵိၼ်ၵႂႃႇၸိူင်ႉ ၼႆၼင်ႇ ၵဝ်ႇ။

ၽွင်းၼၼ်ႉ ဢၼ်ဢၢင်ႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ ဝတ်းၵူၼ်းထဝ်ႈဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉလႆႈပၼ်ၼိုင်ႈၵေႃႉလႂ် 500 ဝၢတ်ႇ။ သင်ၸႂ်ႉၼႂ်း မူႇၼႂ်းဝၢၼ်ႈတီႈလႂ်တီႈၼၼ်ႈၵူၺ်းတႄႉ ဢမ်ႇမီးပၼ်ႁႃသေတႃႉ- ပေႃးၸႂ်ႉဢွၵ်ႇၼွၵ်ႈပိုၼ်ႉတီႈ ၵႂႃႇတႂ်ႈမိူဝ်းၼိူဝ်တႄႉ တိုၼ်းဢမ်ႇလႆႈၼႆ ထဝ်ႈယိင်းၵေႃႉၼိုင်ႈ ဢၼ်ယၢမ်ႈႁဵတ်းဝတ်းၵူၼ်းထဝ်ႈၼၼ်ႉ လၢတ်ႈၼႄဝႆႉၼင်ႇၼႆ  –

“ၼႂ်းၵဵင်းမႂ်ႇၼႆ ၵႂႃႇတၢင်းလႂ်ၵေႃႈ လႆႈၼႆလႄႈႁဵတ်းၵူၺ်း။ ၵမ်းၼႆႉသမ်ႉဝႃႈ မၼ်းဢမ်ႇလႆႈ။ သႂ်ႇသႂ်ႇမႃး ၵႂႃႇမိူင်းၼႃႉ ၵေႃႈဢမ်ႇလႆႈ။ တေႃႈၼင်ႇႁဵတ်းတၢင်းမိူင်းၼႃႉၵူၺ်းၵေႃႈ ၸႂ်ႉဝႂ်ၼႆႉဢွၵ်ႇမိူင်းၼႃႉၶိုၼ်းဢမ်ႇလႆႈ”- ဝႃႈၼႆ။

မိူဝ်ႈလဵဝ် ၵၢၼ်ၼႂ်းဢွၼ်ႊလၢႆႊၵေႃႈ ႁိူင်းလႄႈ ၸိူဝ်းပိုၼ်ၽၢဝ်ႇႁဵတ်းဝတ်းၵူၼ်းထဝ်ႈ ၼႂ်းတိၵ်းတွၵ်ႇ TikTok ၼႂ်း ၾဵတ်ႉသ်ပုၶ်ႉ ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈၼမ်မႃး။ ၵူၼ်းၸိူဝ်းၶႂ်ႈႁဵတ်းဝတ်းဝႂ်ၵူၼ်းထဝ်ႈ ၼိုင်ႈၵေႃႉလႂ် တေတူၵ်းယူႇငိုၼ်းထႆး 3,000 ၶိုၼ်ႈၼိူဝ် ဝႃႈၼႆ။

ၵူၼ်းၸိူဝ်းမီးၵူၼ်းထဝ်ႈၵူၼ်းၵႄႇဝႆႉ ၼႂ်းမိူင်းတႆးၵေႃႈ မၢင်ႇၵိူဝ်းတေဢဝ်ၵူၼ်းထဝ်ႈၵႂႃႇယႃတူဝ်လႄႈသင် တႃႇလႄႇ ဝၢၼ်ႈလၢဝ်းမိူင်းလႄႈသင်ၼႆသေ ၼႅတ်ႈဢူၼ်းငိုၼ်းသိုဝ်ႉႁဵတ်းၵေႃႈမီးမႃး။

လွင်ႈၼႆႉ ဢမ်ႇႁူႉႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းႁဵတ်းတႅတ်ႈတေႃးသေတႃႉ ၼႂ်းတူင်ႇတႆးပွတ်းတွၼ်ႈလႂ်သေဢမ်ႇဝႃႈ ၵႆႉမီးၶၢဝ်ႇလိုဝ်း ၵၼ်ဝႆႉ။ တႃႇႁူႉႁူဝ်ယွႆႈၼၼ်ႉ ၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ ၵပ်းသိုပ်ႇၸုမ်း MIC – သုၼ်ၶေႃႈမုၼ်း ႁႅင်းၵၢၼ်ယၢၼ်မိူင်းဝႆႉယူႇ။ႇ။ႉယူႇ။

ၵူၼ်းမိူင်းတႆးသမ်ႉ တူၵ်းယူႇၼႂ်းၵႄႈလွင်ႈယၢပ်ႇလၢႆၾၢႆႇလႄႈ တႃႇယူႇလွတ်ႈလႆႈ ၽွင်းယူႇမိူင်းထႆးၼၼ်ႉ ႁႃလၢႆးတၢင်း ၽႂ်မၼ်းသေယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ သမ်ႉဢမ်ႇမႅၼ်ႈၸွမ်းလွၵ်းၸွမ်းလၢႆး။

ၸဝ်ႈၶွင်ဢေႊၵျႅၼ်ႊသီႊ ဢၼ်ႁပ်ႉႁဵတ်းဝတ်းဝႂ် ၵေႃႉၼိုင်ႈ လၢတ်ႈၼႄၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ – “လၢတ်ႈငၢႆႈငၢႆႈၵေႃႈ ဝတ်း ၵူၼ်းထဝ်ႈဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ တေပဵၼ်ဝႂ်ဢၼ်တႃႇၵႂႃႇၼင်ႈတြႃး ၸိူဝ်းၼႆႉၵူၺ်း ဢမ်ႇၸၢင်ႈၵႂႃႇလႆႈတီႈလႂ်ၶႃႈ။ ပေႃး မိူၼ်မိူင်းတႆးႁဝ်းၵေႃႈ ၶႂ်ႈငၢႆးမိူၼ်ဝႂ်တႃႇၵႂႃႇၼွၼ်းၵျွင်း ဢမ်ႇၼၼ် တႃႇလွတ်ႈႁေႃးထမ်ႇမ ၸၵ်ႉၵျႃႇၸိူဝ်းၼႆႉၵူၺ်း။ တီႈတႄႉမၼ်း ၸႂ်ႉတီႈလႂ်ၵေႃႈဢမ်ႇလႆႈ။ ယွၼ်ႉဝႃႈဢမ်ႇမီးမၢႆၼပ်ႉ 13 တူဝ်ဢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈထႆးဢွၵ်ႇပၼ်”- ဝႃႈၼႆ။  

သင်ဝႃႈ တေႁဵတ်းဝတ်းဝႂ်ယူႇၼႂ်းမိူင်းထႆးသေဢၼ်ဢၼ် တၵ်းလူဝ်ႇထၢမ်မူႇၸုမ်းၸွႆႈထႅမ်ႁႅင်းၵၢၼ်ယၢၼ်မိူင်း ဢၼ် ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်၊ လူဝ်ႇဢုပ်ႇဢူဝ်းတွင်ႈထၢမ်တီႈ ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇလွင်ႈဝတ်းဝႂ် ၸိူဝ်းၼႆႉၸင်ႇတေႁူႉဝႃႈထုၵ်ႇ ဢမ်ႇ ထုၵ်ႇ။ သင်ယုမ်ႇငၢႆႈသေ ႁဵတ်းဝႂ်ၵူႈသႅၼ်းသႅၼ်းၸိုင် ၸၢင်ႈၺႃးလွၵ်ႇဢဝ်ငိုၼ်းသုမ်းလၢႆ။

ၵၢပ်ႈယၢမ်းလဵဝ် ၵူၼ်းလႅၼ်ၵိၼ်ငိုၼ်းၼႂ်းဢွၼ်ႊလၢႆႊၵေႃႈ လူဝ်ႇၾၢင်ႉ ၵူၼ်းၸိူဝ်းပႅတ်ႉၵိၼ်လႅၼ်ၵိၼ်ၼႂ်းဢိူင်ႇ ၼႂ်းဝၢၼ်ႈၵေႃႈ လူဝ်ႇၾၢင်ႉယဝ်ႉၼႆ – ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်တူင်ႇၵူၼ်း ၵေႃႉၼိုင်ႈလၢတ်ႈ။