ဝၼ်းမႁႃသင်ၶၢၼ် ႁိုဝ် ဝၼ်းၽျႃးဝၼ်းမႃး ပဵၼ်ဝၼ်းဢၼ်လႆႈႁပ်ႉဢူငဝ်း တီႈၾိင်ႈႁိတ်ႈႁွႆး ႁူဝ်ႊလီႊ Holy ၸိုင်ႈ မိူင်းဢိၼ်ႊၻီႊယိူဝ်ႊ ၼၼ်ႉမႃးလႄႈပီႈၼွင်ႉထႆးၼႂ်းမိူင်းထႆးတေႁွင်ႉဝႃႈ “ဝၼ်းသူင်ၵရၢၼ်ႊတ်” မၢၼ်ႈသမ်ႉဝႃႈ “သင်္ကြန်” တႆးၵမ်ႈၽွင်ႈၵေႃႈ တေဢွၵ်ႇငၢႆးမၢၼ်ႈဝႃႈ- “သၢင်းၵျၢၼ်ႇ” ။ ၵွႆးၵႃႈ ပီႈၼွင်ႉတႆးတၢင်းမိူင်းတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇၶူင်း ထႆးယူၼ်း သိပ်းသွင်ပၼ်းၼႃး ၶဝ်တႄႉႁဵၵ်ႈၶၢၼ်ၵၼ်ဝႃႈ “ဝၼ်းသင်ၶၢၼ် ၽျႃးဝၼ်းမႃး” ၼႆယဝ်ႉ။

ၾိင်ႈႁိတ်ႈႁွႆးႁူဝ်ႊလီႊ Holy မိူင်းၵြႃး ဢိၼ်ႊတီႊယႃႊတႄႉ ၽွင်းၶၢဝ်း သင်ၶၢၼ် သၢင်းၵျၢၼ်ႇၼႆႉ ၶဝ်ဢဝ်သီၽွင် ၽုၵ်းသႂ်ႇၵၼ် ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ တၢင်းပွတ်းမိူင်းထႆး မၢၼ်ႈ တႆး လႄႈလၢႆလၢႆမိူင်းတႄႉ ဢဝ်ၼမ်ႉမႃးႁူတ်းၵၼ် တႅၼ်းတၢင် ၽွင်သီ။ ႁႂ်ႈမႅၼ်ႈတင်းၶၢဝ်းၾိင်ႈၾႃႉမႆႈႁွၼ်ႉ ၼႂ်းၽွင်းလိူၼ်ဢေႊပရိူဝ်ႊလ်။ ၾၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈ ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ ဢဝ်ၼမ်ႉလၢင်ႉ လွင်ႈႁုၵ်းႁၢႆႉၸႃႉလွင်ႈဢမ်ႇလီတၢင်းလူင်ဢွၵ်ႇႁၢင်ႇယၢၼ်တူဝ်ၶိင်း – ႁႂ်ႈမီးတၢင်းၵတ်းယဵၼ် တူဝ်လႄႈ တင်းၸႂ်။

ၵႂၢမ်းဝႃႈသူင်ၵရၢၼ်ႊတ် ႁိုဝ် သင်ၶၢၼ်ၼၼ်ႉ လုၵ်ႉတီႈၽႃသႃ သၼ်သၵရိတ်ႇမႃး။ မီးၵႂၢမ်းမၢႆဝႃႈ “ၵၢၼ်လိူၼ်ႈၶၢႆႉ” ။ ဢွၼ်ၵၼ်ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ ဝၼ်းသင်ၶၢၼ် ႁိုဝ် ဝၼ်းသူင်ၵရၢၼ်ႊတ် ပဵၼ်ၽွင်းၶၢဝ်းယၢမ်း ရႃႇသီႇဢုတု လႅၵ်ႈလၢႆႈ။ ထႅင်ႈပိူင်ၼိုင်ႈၵေႃႈ ပဵၼ်ၶၢဝ်းလႅၵ်ႈလၢႆႈပီမႂ်ႇၵေႃးၸႃႇ။  ပီလိူၼ်တႆးႁဝ်း တေတူၵ်းမႅၼ်ႈၼႂ်းၶၢဝ်းလိူၼ် 5 ၼႆသေတႃႉ ၵေႃႈ ထႆးတႄႉ တေၼပ်ႉဝႃႈ ပီမႂ်ႇထႆးၼႆ ၸွမ်းပီၵေႃးၸႃႇ ။

ဝၼ်းပီမႂ်ႇ “ၸိုင်ႈမိူင်းသယၢမ်” ထိုင် “ဝၼ်းပီမႂ်ႇ ၸိုင်ႈမိူင်းထႆး”

တင်ႈတႄႇၸုပ်ႈၵွၼ်ႇပၢၼ်ၵဝ်ႇထိုင်ၵၢပ်ႈပၢၼ်မိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉဝၼ်းပီမႂ်ႇ ဢၼ်ထိုဝ်ၵၼ်ယူႇၵူႈဝၼ်းၼႆႉ မီးၵၢၼ်ပိၼ်ႇပႆႇ မႃးယူႇၶိူဝ်းၶိူဝ်း။ ၼႂ်းၽိုၼ်လိၵ်ႈၽိုၼ်လၢႆးဢၼ်ပိုၼ်ၽႄႈ လႅၵ်ႈပိၼ်ႇႁဵၼ်းႁူႉ ၽႃသႃ ပၢႆးပိူင်ၵူၼ်းလႄႈ ၸုမ်းၶူၼ်ႉ ၶႂႃႉ ၶူဝ်းၵဝ်ႇၶူဝ်းမွၼ် ၸၼ်ႉၸွမ်ပၢႆးမွၼ်း (သိလ်ပႃႊၵွၼ်ႊ) တႅမ်ႈၶဵၼ်လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈဝၼ်းပီမႂ်ႇ ၸိုင်ႈမိူင်း သယၢမ် လႄႈၸိုင်ႈမိူင်းထႆး ပဵၼ်ဢၼ်လီသူၼ်ၸႂ်တႄႉတႄႉ။

1) လိူၼ်ဢၢႆႈ ပီမႂ်ႇထႆးသယၢမ် – ပူၼ်ႉမႃးလၢႆႁဵင်ပီ မိူင်းသယၢမ်ၸိုင်ႈထႆး ၼပ်ႉဝၼ်းပီမႂ်ႇပဵၼ် လိူၼ်ဢၢႆႈ (လိူၼ်ၸဵင်) မႂ်ႇ 1 ၶမ်ႈ ။ လိူၼ် 12 လပ်း ပဵၼ်ဝၼ်းပီသဵင်ႈ။ ပေႃးတူၺ်းၼႂ်းပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်းတႄႉ တေတူၵ်းမႅၼ်ႈမွၵ်ႈ ႁၢင်လိူၼ် ၼူဝ်ႊဝႅမ်ႊၿိူဝ်ႊရ်ထိုင် ႁူဝ်လိူၼ်ၻီႊသႅမ်ႊၿိူဝ်ႊရ်။

2) ဝၼ်းပီမႂ်ႇပၢၼ် ၵရုင်ႊသရီဢယုထယႃႊ “ၸိုင်ႈမိူင်းသယၢမ်” ၵေႃႈ ယႅၵ်ႈဝႆႉပဵၼ်သွင်ၾၢႆႇ၊ တွၼ်ႈၵၢၼ်တူင်ႇဝူင်း ႁေႃၶမ်းလႄႈ တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းမိူင်း။

ပီမႂ်ႇၼႂ်းတူင်ႇဝူင်းႁေႃၶမ်းတိုဝ်းၵမ် ၽႅၼ်ပိူင်လၢႆးၽရၢမ်း – ႁိၼ်ႇတူႇ မိူင်းဢိၼ်ႊၻီႊယိူဝ်ႊတင်ႇတႄႇပီ 457 မႃး မိူၼ်ၵၼ်ၵူႈတူင်ႇဝူင်းႁေႃၶမ်းၼႂ်းၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ။ ၼပ်ႉဝၢႆးလင် ဝၼ်းသင်ၶၢၼ် ႁိုဝ် သူင်ၵရၢၼ်ႊတ် ။ တူၵ်း မႅၼ်ႈၼႂ်းဝူင်ႈၵၢင်လိူၼ် ဢေႊပရိူဝ်ႊလ် ။

ပီမႂ်ႇ ၵူၼ်းမိူင်းတႄႉ ၼပ်ႉတီႈလိူၼ်ဢၢႆႈ(လိူၼ်ၸဵင်) ၼိုင်ႈၶမ်ႈ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ ဢဝ်မႃးၸႂ်ႉတိုဝ်း တင်း သွင်ပိူင်။ လိူၼ်ဢၢႆႈ လႄႈတင်း ပီမႂ်ႇ သူင်ၵရၢၼ်ႊတ် ႁိုဝ် ပီမႂ်ႇၵေႃးၸႃႇ။

3) တႄႇပၢၼ်ၶုၼ်ႁေႃၶမ်း တူၼ်ထူၼ်ႈ 5 ၸိုင်ႈထႆးမႃး မၵ်းမၼ်ႈဝၼ်းတီႈ 1 လိူၼ်ဢေႊပရိူဝ်ႊလ် ပဵၼ်ဝၼ်း ပီမႂ်ႇ တႄႇမိူဝ်ႈပီ 1889 ။

4) ထိုင်မႃးပၢၼ် ၸွမ်ၽူလ်းပေႃႊ ၽိၿုလ်ႊသူင်ၶရၢမ်ႊ ပဵၼ်ၸွမ်ၽွင်းလူင်ၸိုင်ႈထႆး ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇမိူဝ်ႈပီ 1940 ဝႃႈ မိူင်းထႆးၵေႃႈ တေမၵ်းမၼ်ႈဝၼ်းပီမႂ်ႇ ၼႂ်းဝၼ်းတီႈ 1 ၵျႅၼ်ႊၼိဝ်ႊရီႊ မိူၼ်ၼင်ႇ ၸိုင်ႈမိူင်းဝၼ်းတူၵ်း ၼႆသေ ၸႂ်ႉတိုဝ်းမႃးတေႃႇထိုင်ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ။

ၾိင်ႈလဵၼ်ႈၼမ်ႉ ၽွင်းသင်ၶၢၼ် သၢင်းၵျၢၼ်ႇၼႆႉ ဢမ်ႇၵွမ်ႉၼႂ်းမိူင်းထႆးၵွႆး၊ ၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ မိူင်းတႆး ၵမ်ႊပူႊၶျႃႊ လၢဝ်း သိပ်းသွင်ပၼ်းၼႃး မိူင်းၶွၼ် (တႆးတႂ်ႈၶူင်း) ၼႂ်းမိူင်းၶႄႇ ႁူမ်ႈတင်း ဝႅတ်ႉၼၢမ်ႊ မၢင်ၸႄႈတွၼ်ႈ သီလင်ႊၵႃႊ လႄႈ ဢိၼ်ႊၻီႊယိူဝ်ႊ ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ မီးမိူၼ်ၵၼ်။

ပိုၼ်းပဵၼ်မႃးသၢင်ၶၢၼ်ႁိုဝ် သၢင်းၵျၢၼ်ႇ ဢၼ်ၵူၼ်းထဝ်ႈၵူၼ်းၵႄႇလႄႈ ၼႂ်းလိၵ်ႈၼႂ်းၵျၢမ်းတႅမ်ႈမႃး ပၢၼ်သိုပ်ႇ ပၢၼ်တႄႉဝႃႈ –

ၽူႈမၢၵ်ႈၵူၼ်းမီးလူင်ၵေႃႉၼိုင်ႈ  ၶႂ်ႈမီးလုၵ်ႈလႄႈ ၵႂႃႇယွၼ်းသူးပူႇၸေႃႇဢဝ်တီႈ ၶုၼ်တႃဝၼ်းလႄႈၶုၼ်လိူၼ်။ ႁိုင်လၢႆပီၵေႃႈယင်းပႆႇမီးထႅင်ႈ။ ၽူႈမၢၵ်ႈၵူၼ်းမီးၼၼ်ႉ ၼင်ႇဢဝ်ၶဝ်ႈသၢၼ် သၢဝ်းၼမ်ႉ 7 သီသေ ႁုင်သုၵ်းယဝ်ႉ ႁူမ်ႈတင်းမၢၵ်ႇမႆႉမၢၵ်ႇတွၵ်ႇလူႇတၢၼ်းထႅင်ႈ။ ႁႆႇတိုင်ႈပႃးသဵင်ၽဵင်းၵႂၢမ်းဝၢၼ်ႁူသေ ဢတိၵ်ႉထၢၼ်ႇ ယွၼ်းသူးလီ ငၢမ်းယဝ်ႉၸင်ႇလႆႈလုၵ်ႈၸၢႆးမႃးၵေႃႉၼိုင်ႈ – ၸိုဝ်ႈႁွင်ႉ –  “ထမ်းမၿၢလ်ႊၵုမၢရ်ႊ” (ထမ်ႇမပႃႇလ ၵုမႃႇရ)။

“ထမ်းမၿၢလ်ႊၵုမၢရ်ႊ” (ထမ်ႇမပႃႇလ ၵုမႃႇရ) ၼႆႉပဵၼ် ၵူၼ်းၵတ်ႉၶႅၼ်ႇလၵ်းလႅမ်၊ ၸင်ႇမီးၸိုဝ်ႈသဵင်ႁူင်လိုဝ်းၵႂၢင်ႈၵႆ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ထၢဝ်ႉၵၿိလ်ႊၽူမ်ႊ (ၶုၼ်သၢင်လူင် ၵပ်ႉပိလ) လူင်းမႃး ၶဵင်ႇတႃႉ ၼမ်ႉၵတ်ႉပၺ်ၺႃ တၢင်းႁူႉမၼ်းၸၢႆး။ တႃႉၵၼ်ပႃးဝႃႈ ၽႂ်ၵၢၼ်ႉသုမ်းတေလႆႈတတ်းႁူဝ်သေ လူႇတၢၼ်း ဝႃႈၼႆ။

လွင်ႈၶဵင်ႇတႃႉၵၼ်ၼၼ်ႉ ႁဵတ်းၶၢဝ်းယၢမ်း 7 ဝၼ်း။ ထမ်ႇမပႃႇလ ၵုမႃႇရ ၽူႈၵတ်ႉၶႅၼ်ႇၼၼ်ႉၵေႃႈ တွပ်ႇလႆႈၵႂၢမ်း ထၢမ်ၵူႈဢၼ်လႄႈလိုၼ်းသုတ်း ၶုၼ်သၢင်လူင် ၵပ်ႉပိလ ၵေႃႉၶဵင်ႇတႃႉၼၼ်ႉ ၵႃႈလႆႈယွမ်းၵၢၼ်ႉတတ်းႁူဝ်။ ၵူၺ်း ၵႃႈ ႁူဝ်သၢင်လူင်ၼၼ်ႉ ဢဝ်ဝၢင်းတီႈလႂ်ၵေႃႈ ပဵၼ်ၾႆးလၢမ်းမႆႈ။ ၵွပ်ႈၼႆ မၼ်းၸဝ်ႈၸူးသင်ႇဝႆႉဝႃႈ – ဝၢႆးသေမၼ်း ၸဝ်ႈ တတ်းႁူဝ်ယဝ်ႉ ႁႂ်ႈလုၵ်ႈယိင်းမၼ်းၸဝ်ႈ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၸဝ်ႈယိင်းၸၼ်ထရ ၸဵတ်းၼၢင်း ဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ပၼ်ႇ ပုတ်ႈၵၼ်ႁပ်ႉပုၼ်ႈၽွၼ်းႁွပ်ႇဢုမ်ႈႁူဝ်မၼ်းၸဝ်ႈဝႆႉ 1 ၼၢင်း 1 ဝၼ်း ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၼင်ႇဝႃႈ 1 ဝၼ်းမိူင်းၽီ 1 ပီမိူင်း ၵူၼ်းၼႆလႄႈ ၶၢဝ်းယၢမ်းႁပ်ႉပုၼ်ႈၽွၼ်းတဵမ်သေ ဢၼ်ၸဝ်ႈယိင်းၶဝ်လႅၵ်ႈလၢႆႈ ပုတ်ႈၵၼ်ဢုမ်ႈႁူဝ်ၶုၼ်သၢင် ၼၼ်ႉ ၸင်ႇမၵ်းမၼ်ႈဝႃႈ ၽွင်းမႁႃသင်ၶၢၼ် /မႁႃသူင်ၵရၢၼ်ႊတ်( မႁႃႇသၢင်းၵျၢၼ်ႇ) – ပီၵဝ်ႇမူတ်းသဵင်ႈသေ လႅၵ်ႈလၢႆႈၶၢႆႉၸူးပီမႂ်ႇ ၼႆယဝ်ႉ။  

ၸဝ်ႈယိင်း ၸဵတ်းၼၢင်း  လုၵ်ႈၶုၼ်သၢင်လူင် ၼၼ်ႉတႄႉပဵၼ် –

1. ၼၢင်းထုင်သ ထေႊဝီႊ
2. ၼၢင်းရႃႊၵူတ်ႇ ထေႊဝီႊ
3. ၼၢင်းၶူဝ်ႊရႃၶ ထေႊဝီႊ
4. ၼၢင်းၵိရိၼီႊ ထေႊဝီႊ
5. ၼၢင်းမူၼ်ႊထႃႊ ထေႊဝီႊ
6. ၼၢင်းၵိမိထႃး ထေႊဝီႊ
7. ၼၢင်းမႁူဝ်ထေႃႊရ ထေႊဝီႊ

ၶၢဝ်းယၢမ်းဢၼ်ၶၢႆႉ ၸွမ်းလုၵ်ႈလိူၼ်တႃဝၼ်းသေၶႅၵ်ႈလၢႆႈၸူးၵၼ်ၽွင်းတဵမ်ပီၼၼ်ႉၵေႃႈ ပီလႂ်ပီၼၼ်ႉ ၸိုဝ်ႈ သဵင်ပီမႂ်ႇၵေႃႈတိုၼ်းပႃးၸိုဝ်ႈ ၼၢင်းသူင်ၵရၢၼ်ႊ တင်း 7 ၼၢင်း။

ပီႈၼွင်ႉထႆး တႆး ၸိူဝ်းယုမ်ႇယမ်ယွမ်းႁပ်ႉလွင်ႈ ပီမႂ်ႇသၢင်းၵျၢၼ်ႇၼႆႉၵေႃႈ – ပေႃးထိုင်ၶၢဝ်းလႅၵ်ႈလၢႆႈရႃႇသီႇ ပီသဵင်ႈ ၸိုင် ဢွၼ်ၵၼ်လဵၼ်ႈၼမ်ႉ ႁူတ်းၼမ်ႉၵၼ် ၵတ်းလီယဵၼ်လီ၊ လုၵ်ႈလၢၼ်ၸူဝ်းၵၼ်ၵႂႃႇၵၼ်ႇတေႃး သုၵ်ႉႁူဝ်သၢႆႇ ၵဝ်ႈ လၢင်ႉတိၼ်လၢင်ႉမိုဝ်းပၼ် ပေႃႈထဝ်ႈမႄႈၵႄႇၽႂ်မၼ်း။ ဢွၼ်ၵၼ်ၵႂႃႇလၢင်ႉဝတ်ႉဝႃးၽႃသိူဝ်ႇ ႁဵတ်းၵၢၼ်ၵု သူလ်တၢင်းလီ လွင်းသွမ်းသၢၼ်သင်ၶၸဝ်ႈ၊ ႁဵတ်းၶဝ်ႈမုၼ်းႁေႃႇတွင်ႇၵူၺ်ႈ လူႇႁိူၼ်းတႂ်ႈႁိူၼ်းၼိူဝ် ၼႂ်းဝၼ်းသၢင်း ၵျၢၼ်ႇ။

ၵွပ်ႈၼႆလႄႈ ၽွင်းၶၢဝ်းသၢင်းၵျၢၼ်ႇၼႆႉ ၽႂ်ယူႇတီႈလႂ်ၵေႃႈ ဢွၼ်ၵၼ်ပွၵ်ႈၶိုၼ်းႁိူၼ်းယေးၽႂ်မၼ်း – ၵိၼ်လူႇမူၼ်ႈ သိူဝ်း ၸွမ်းၵူၼ်းမုင်ႉႁေႃႁိူၼ်း။ ပေႃႈထဝ်ႈမႄႈၵႄႇၵေႃႈ ဢွၼ်ၵၼ်ပၼ်ၽွၼ်းလီ မင်ႇၵလႃႇ လုၵ်ႈလၢၼ် ၼႂ်းဝၼ်း ပီမႂ်ႇ။ 

လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ပေႃးပဵၼ်ဝဵင်းယႂ်ႇဝဵင်းလူင် ၸိုဝ်ႈသဵင်လိုဝ်းလင်ၼႂ်းမိူင်းထႆး မိူင်းတႆးၵေႃႈ ၽွင်းဝၢၼ်ႈမိူင်းလီ ဢမ်ႇမီး  ၽေးသင်ၼၼ်ႉတႄႉ ဢွၼ်ၵၼ်ၸတ်းပွႆးမူၼ်ႈသိူဝ်း ႁူတ်းၼမ်ႉၵၼ်၊ ထိုင်တီႈၵူၼ်းၼွၵ်ႈမိူင်းၼႂ်းမိူင်း ဢႅဝ်ႇယဵမ်ႈ တွင်ႈတဵဝ်း လဵပ်ႈႁဵၼ်းၾိင်ႈထုင်းလဵၼ်ႈၼမ်ႉ သၢင်းၵျၢၼ်ႇ ထိုင်တီႈၸိုဝ်ႈသဵင်လိုဝ်းလင်လုမ်ႈၾႃႉ။