ၼပ်ႉဝၼ်းလိူၼ်ပီ ဢႃယုၵူၼ်းႁဝ်းၵေႃႈၼမ်တိူဝ်းၽိူမ်ႉသုင်ၶိုၼ်ႈၵူႈမိုဝ်ႉၵူႈဝၼ်း  ၾိင်ႈၵၢၼ်ယူႇၵိၼ်ႁဵတ်းသၢင်ႈ ၵႂႃႇမႃးၵေႃႈ လႅၵ်ႈလၢႆႈပိၼ်ႇ ပႅင်ၸွမ်းလိၼ်ၾႃႉဢႃးၵၢသ်ႇ ဢမ်ႇၵွမ်ႉသိင်ႇၶွင်သၽႃဝထမ်းမၸၢတ်ႈၵွႆး။  ၸႂ်ၵူၼ်းၵေႃႈ လႅၵ်ႈလၢႆႈၸွမ်းလူမ်းပၼ်ႇမုၼ် လႅၵ်ႈလၢႆႈၼႂ်းငဝ်းလၢႆးလႄႈလၢႆးႁဵတ်းလၢႆးသၢင်ႈဢိၵ်ႇတင်း လွင်ႈဢမ်ႇၼႄႉ ဢမ်ႇၼွၼ်း ၸွမ်းမိုဝ်ႉၶၢဝ်းယၢမ်း လႄႈ တၵ်းလႆႈၵၢဝ်ႉယၢင်ႈပိၼ်ႇၸွမ်းၵၢၼ်လႅၵ်ႈလၢႆႈပႅၵ်ႇမႂ်ႇ ဢၼ်ၸိမ်သႅၵ်ႈ သွၼ်ႉၶဝ်ႈမႃးၼႂ်းၸူဝ်ႈပၢၼ်ၵူၼ်းႁဝ်းၵူႈဝၼ်းဝၼ်း။

လူၺ်ႈႁဵတ်ႇၵၢၼ်လၢႆသိင်ႇလၢႆယၢင်ႇသေတေဢဝ်ၸွမ်းလၵ်းၵၢၼ်ပိူင်ၵၢၼ်လၢႆးလႂ်ႁႂ်ႈယူႇလႆႈၼႂ်းၵႄႈၵၢင်ဢၼ်ဢမ်ႇမၼ်ႈဢမ်ႇၵိုမ်းၼႄႉၼွၼ်းတၢႆတူဝ်ယိုၼ်းယၢဝ်း တင်းၽေးသၽႃႇဝ (ရူၶ်ႈၽႆး (ၽယ်း)ထမ်းမၸၢတ်ႈ) လႄႈၽေး ဢၼ်ၵူၼ်းႁဵတ်းသၢင်ႈ(ၽႆး(ၽယ်း) ၶဵၼ်ဢၼ်မၼုသ်းယ်သၢင်ႈၶိုၼ်ႈ)  ၼႂ်းႁူဝ်ပၢၵ်ႇပီ 21 ၼႆႉ လူၺ်ႈၵၢၼ် တၵ်းလႆႈ လုၵ်ႉၶိုၼ်ႈမႃးတေႃႇသူႈၽိုတ်ႉယူႇၽိုတ်ႉၵိၼ် ၼႂ်းၵႄႈၵၢင် ၵၢၼ်ၵပ်ႉၵိၼ်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ လိူဝ်ၵူႈပွၵ်ႈဢၼ်ၽၢၼ်ႇ ပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉ တၵ်းလႆႈၶတ်းၸႂ်သႂ်ႇႁႅင်းလိူဝ်ၵူႈပွၵ်ႈလၢႆ တူပ်ႉၼႅပ်ႇၸင်ႇတေႃႉတႄႉ ယႃၸႂ်လႆႈဢိတ်းဢီႈ။

ငဝ်းလၢႆးမိူဝ်ႈၼႆႉ ဢမ်ႇၵွမ်ႉၵႃႈၵူၼ်းၵူႈၵေႃႉ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၽူႈၼမ်းတင်းလၢႆ ယိင်းၶႅၼ်းလႆႈဝူၼ်ႉၼမ်ၶိုၼ်ႈ လူၺ်ႈၵၢၼ် တေပႃးဢဝ် (ထိမ်းငၢၼ်း) မုၵ်ႉမူႇ ၸုမ်းၵေႃ ဝၢၼ်ႈ ဢိူင်ႇ ဝဵင်း ၸိုင်ႈမိူင်း ဢမ်ႇဝႃႈယူႇၼႂ်းၸၼ်ႉထၢၼ်ႈ တၼ်းႁဵင်း လႂ်ၵေႃႈ တၵ်းထဵင်ဢမ်ႇလႆႈဝႃႈ ၼႂ်းတူင်ႇဝူင်းၵူႈတူင်ႇဝူင်းလႂ်ၵေႃႈတၵ်းလႆႈပိုင်ႈ ၼမ်ႉၵတ်ႉ ၵၢၼ်မီးသၢႆတႃမုင်ႈယၢဝ်း ႁၼ်ၵႆ သတိ ပၺ်ႇၺႃႇ ၵၢၼ်လူင်ႉလႅၼ်ႇၶႅၼ်ႇၽၢႆ ဝွင်ႈဝႆး လၵ်းလႅမ်သႅမ်းၵႃႈ ၵူႈလွင်ႈလၢႆၾၢႆႇ ၵွႆးပႆႇပေႃး  တၵ်းလႆႈ မီးတီႈပိုင်း ၽူႈၵိူဝ်းၵုမ်လီ ဢၼ်ႁူႉၼႃႈႁၼ်လင်ႁွပ်ႈတူဝ်ဢိူမ်ႈၶၢင်ႈ ၸမ်ၶိင်း  ၽူႈၼမ်းလူၺ်ႈၵၢၼ်လၢမ်းၼၢႆ မႅၼ်ႈယမ်။

 ၼမ်ႉၵတ်ႉၽူႈၼမ်းမီးၵႃႈႁိုဝ် ယိင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈမီးလွင်ႈၵႅၼ်ႇၶႅင် မၼ်ႈၵိုမ်း ၼႅၼ်ႈၼႃ လႄႈ မီးတိုဝ်ႉတၢင်း သုင်လိူဝ်ၽႂ် ႁူမ်ႈ တင်း ယင်းပဵၼ်ဝႂ်ၼမ်းတၢင်းဢၼ်ငၢႆႈငႅမ်ႈၶိုၵ်ႉတွၼ်းလီငၢမ်းလႄႈဝွင်ႈဝႆးထိုင်ႁွတ်ႈယိူင်းမၢႆ။

ၼႂ်းတူင်ႇဝူင်းတႆးၵေႃႈမီးၽူႈဢွၼ်ႁူဝ် ႁိုဝ် ၽူႈၼမ်း လၢႆၸုပ်ႈလၢႆပၢၼ်မႃးယူႇ ဢမ်ႇဝႃႈၼႂ်းဝူင်းၵၢၼ် ၵၢၼ်မိူင်း ၵၢၼ်သိုၵ်း ၼႂ်းတူင်ႇဝူင်း လၢႆတူင်ႇဝူင်း လူၺ်ႈတၼ်းၶိုတ်းႁၼ်ၵေႃႈလီဢမ်ႇတၼ်းၶိုတ်းႁၼ်ၼႂ်းၵၢပ်ႈပၢၼ်ၼၼ်ႉၵေႃႈလီ ပေႃးလဵပ်ႈႁဵၼ်းပိုၼ်းၸိုင် တေပေႃးၸၢင်ႈ ႁၼ်လႆႈ လၢႆးႁဵတ်းလၢႆးသၢင်ႈၵၢၼ်တူင်ႉၼိုင်လၢႆၵေႃႉလၢႆၸဝ်ႈဢၼ်ပဵၼ်ၽူႈၼမ်းၼၼ်ႉ ႁူမ်ႈတင်းပၢႆးဝူၼ်ႉတၢင်းၶႆႈၸႂ် လႄႈၼမ်ႉၵတ်ႉ သတိ ပၺ်ႇၺႃႇ ၵၢၼ်မုင်ႈႁၼ်ၵႂၢင်ႈၵႆ ဢိၵ်ႇတင်းၵၢၼ်ၶၢတ်ႈလၢမ်း ၼၢႆမႅၼ်ႈယမ် ႁိုဝ် ၽိတ်းၽၢတ်ႈ ၼႂ်းၶၢဝ်းယၢမ်းၼၼ်ႉ။

ၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵေႃႈလီ ပၢႆးၵၢၼ်ႁၵ်ႉၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ၵၢၼ်ၶတ်းၸႂ် ၵၢၼ်ႁတ်းႁၢၼ်ၼၼ်ႉ တေလႆႈဝႃႈယူႇၸၼ်ႉၼႅဝ်းၼႃႈၵူႈၸဝ်ႈၵူႈၵေႃႉယူႇယဝ်ႉ ၵွႆးၵႃႈပၺ်ႇၺႃႇၵၢၼ်ဝၢင်းလၵ်းၵၢၼ်ၽႅၼ်ၾင်ပိူင်ၵၢၼ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ လႄႈၵၢၼ်ၶၢတ်ႈလၢမ်းၼၢႆ မီးတင်း ထုၵ်ႇလႄႈၽိတ်းယူႇ။ ပိူင်လူင် မၼ်းၵေႃႈ ဢိင်လူၺ်ႈလၵ်းၵၢၼ် ဢမ်ႇဝႃႈၵၢၼ်ၽွမ်ႉႁူမ်ႈႁိုဝ် ၵၢၼ်ၽၢတ်ႇၵၼ် တေႃႇထိုင်ၵၢၼ်ဝၢင်းလၵ်းၼမ်း လူၺ်ႈသဵၼ်ႈတၢင်း ယိူင်းဢၢၼ်း ၻီႊမွၵ်ႉၶရေႊသီႈၵူၼ်းမိူင်းဝႃႇ ၻီႊမွၵ်ႇၶရေႊသီႊၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈလႂ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ႁူမ်ႈတင်းလၢႆးႁဵတ်းလၢႆးသၢင်ႈလၢႆသိင်ႇလၢႆယၢင်ႇ။

မိူဝ်ႈတေၵေႃႇတင်ႈၵၢၼ်လုၵ်ႉၾိုၼ်ႉ ၵမ်းၽွင်ႈယင်းဝႃႈတေမႃးၸွႆႈၵၼ်ဢဝ်မိူင်းတႆးၵွၼ်းၶေႃသေၵွၼ်ႇၸင်ႇပွၵ်ႈမိူဝ်ႈပၢတ်ႇၶဝ်ႈပေႃႉၶဝ်ႈ ၵွပ်ႈဝႃႈၵၢၼ်ၸွႆႈၵၼ်ဢဝ်မိူင်းတႆးၵွၼ်းၶေႃၼၼ်ႉ ပဵၼ်လၵ်းလူင်မၼ်း။ ၵိူဝ်းထၢင်ႇဝႃႈၵၢၼ်ၸွႆႈၵၼ်တိုၵ်းလိုပ်ႈပႅတ်ႈၽူႈၶဵၼ်ၼၼ်ႉ ငၢႆႈမိူၼ်ပွၵ်ႇၵူၺ်ႈသႂ်ႇသူပ်းၵွႆး ယူႇယူႇထိုင်မႃးႁူၵ်းၸဵတ်းသိပ်းပီယင်းပႆႇႁၼ်တိုဝ်ႉတၢင်း ၸိူဝ်းၼႆႉပဵၼ်ၵၢၼ်ၶၢတ်းလၢမ်းၽိတ်းၽူၼ် ဢမ်ႇၵွမ်ႉၼၼ်ႉၵွႆးၾၢႆႇၼိုင်ႈငိုၼ်းတွင်းၵေႃႈႁဝ်းဢမ်ႇမေႃႁႃလႄႈတေႃႇဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ သိုၵ်းႁဝ်းတိုၵ်ႉပႂ်ႉၵိၼ်တီႈၵူၼ်းမိူင်း ၾၢႆႇၵၢၼ်မိူင်းႁဝ်း ၵေႃႈ ပႂ်ႉၽူႈမၢၵ်ႈမီးၶဝ်ႈမႃးၸွႆႈ ၾၢႆႇတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းၵေႃႈတိုၵ်ႉပႂ်ႉ NGO ယိုၼ်ႈဝႅင်ႇၸွႆႈထႅမ်။

လိူဝ်သေၵၢၼ်ဝၢင်းယိူင်းမၢႆတၢင်းၵၢၼ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်းယဝ်ႉၵၢၼ်သၢင်ႈၽႅၼ်တၢင်းၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီးၵေႃႈပဵၼ်လွင်ႈၶိုၵ်ႉၶမ်ႇလမ်ႇလွင်ႈ တႄႉတႄႉလႄႈ တင်းငဝ်းလၢႆးမိူဝ်ႈလဵဝ် လိူဝ်သေၵၢၼ်ဢွမ်ႇလွမ်ႈၽွမ်ႉၵၼ်ယဝ်ႉ ၵၢၼ်ယူၵ်ႉမုၼ်းၸၼ်ႉထၢၼ်ႈၵၢၼ်ငၢၼ်း လႄႈၼမ်ႉၵတ်ႉ ႁူမ်ႈတင်းၵၢၼ်ထဵၶ်ႉၼူဝ်ႊလူဝ်ႊၵျီႊ ၵၢၼ်ဝၢင်းယူင်ႉၶၢပ်ႈၽႅၼ်ၾင်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၶၢဝ်းပွတ်းၶၢဝ်းယၢဝ်းလႄႈၶၢဝ်းယၢမ်းၶိုၵ်းၶၵ်းၵေႃႈတၵ်းဝႆႉ လူမ်လၢမ်ဢမ်ႇလႆႈ ၼွၵ်ႈၼိူဝ်ၼၼ်ႉ ၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီး ပဵၼ်ၵၢၼ်ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈလူင်သုတ်းပိူၼ်ႈယဝ်ႉ။

ၵူႈဝၼ်းၼႆႉႁဝ်းယူႇၼႂ်းၸုပ်ႈပၢၼ်ၵၢၼ်လႅၵ်ႈလၢႆႈပိၼ်ႇပႅင်ဝွင်ႈဝႆး ဢၼ်ႁဵၵ်ႈဝႃႈၵၢၼ်သႅၵ်ႈၸိုမ်း Disruption ပဵၼ်ပၢၼ်လူၵ်ႈမႂ်ႇ မီးလၢႆ ယၢင်ႇပိၼ်ႇပႅင် ႁူမ်ႈဝႃႈၽႂ်တေပိၼ်ႇပႅင်ႁိုဝ် ဢမ်ႇပိၼ်ႇပႅင်ၵေႃႈ တၵ်းလႆႈႁပ်ႉၽူလ်ၽွၼ်းတုမ်ႉယွၼ်ႈယူယဝ်ႉ ၵူႈၵေႃႉၵေႃႈၵၢဝ်ႉယၢင်ႈ လိူၼ်ႈၼႃႈ ၵူၼ်းယူႇတီႈဢၼ်ႁဵၵ်ႈဝႃႈ လႆႈၽွၼ်းလီႁိုဝ် တၼ်းၼႃႈပိူၼ်ႈယူႇယဝ်ႉၼၼ်ႉ ယိင်ႈၶႅၼ်းတေႃႇယွတ်ႈလႆႈတိူဝ်းလီလိူဝ်ပိူၼ်ႈ ၽွင်းၼင်ႇၼၼ်ၵေႃႈလူၺ်ႈဢၼ်မီးယူႇၼၼ်ႉတေၸၢင်ႈမူတ်းႁၢႆဝွတ်ႈဝႆး “ဢႃႊၶျိပ်ႉ” ၵၢၼ်ႁႃၵိၼ်မၢင်ယၢင်ႇၵေႃႈတေၸၢင်ႈႁူတ်းႁၢႆၵႂႃႇ “ဢႃႊၶျိပ်ႉ”ၵၢၼ်ႁႃၵိၼ်လၢႆးမႂ်ႇ တေၶဝ်ႈမႃးတႅၼ်းတီႈ ၵူၼ်းဢၼ်မီးၵၢၼ်လူင်ႉလႅၼ်ႇ ႁိုဝ် မီးၼမ်ႉၵတ်ႉပိူင်လဵဝ်ၵွႆးၼၼ်ႉ ၶႄးၸၢင်ႈမီး ၵၢၼ်မိၼ်ႇမႄႇသုင်။

ပေႃးႁုပ်ႈႁူမ်ႈဢဝ်ၶေႃႈမုလ်းႁႂ်ႈၽူႈဢၢၼ်ႇ လႆႈယူႇၼႂ်းၸုပ်ႈပၢၼ်ၵၢၼ်ပိၼ်ႇပႅင် ႁိုဝ် Disruption ၼႆႉမႃးၾၢၵ်ႇၽူႈဢၢၼ်ႇ

1. ၵၢၼ်ႁူႉၸၵ်းတူဝ်ၵဝ်ႇ – လၢႆပွၵ်ႈလၢႆလႂ်ယဝ်ႉဝူၼ်ႉၶႂ်ႈဢွၵ်ႇၼႂ်း Comfort Zone ဢွင်ႈတီႈၼိမ်ယဵၼ် ႁိုဝ်ဢွၵ်ႇပူၼ်ႉဢွင်ႈတီႈ ယၢမ်ႈ မိုတ်ႈၵိူၺ်းဢွၼ်တၢင်းသုတ်း ၵိုင်ႇလီၵူတ်ႇထတ်း ႁိုဝ် လဵပ်ႈႁဵၼ်းႁူႉၸၵ်းႁႂ်ႈလီၼၼ်ႉၵေႃႈ ၵၢၼ်ႁဵၼ်းႁူႉႁႂ်ႈတူဝ်ၵဝ်ႇ ဝႃႈ ႁဝ်းၶႂ်ႈလႆႈသင်  မီးသင်ဢၼ်ႁဝ်းတၵ်းလႆႈႁဵၼ်းႁူႉၽိူမ်ႉထႅမ် ပဝ်ႈမၢႆတႄႉတႄႉမၼ်းပဵၼ်သင် တူဝ်ယၢင်ႇမိူၼ်ၼင်ႇ ၶၢဝ်းယၢဝ်းတေဢွၵ်ႇတၢင်း ႁဝ်းတၵ်း ၵူတ်ႇထတ်းရူထ်ႉလႃးၶိူင်ႈမိုဝ်းႁႂ်ႈလီသေၵွၼ်ႇ။

2. ပႃးတူဝ်ၵဝ်ႇၶဝ်ႈသူႇတူင်ႇဝူင်းၵၢၼ်ယူၵ်ႉမုၼ်းတူဝ်ၵဝ်ႇၵူႈမိူဝ်ႈ – ၸူဝ်ႈပၢၼ် တူဝ်ႁဝ်း ပဵၼ်တူဝ်ပိၼ်ႇၵၢၼ် လမ်ႇလွင်ႈသုတ်းၵေႃႈ သိင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉ ထိုဝ်ဝႃႈ ၸၢင်ႈတမ်းဝၢင်းသဵၼ်ႈတၢင်းပုၼ်ႈတူဝ်ႁဝ်းလႆႈ ၼႂ်းပၢႆးၸႂ် ၼၼ်ႉဝွၵ်ႇဝႆႉဝႃႈ လူၺ်ႈလွင်ႈၵႂၢမ်းသုၶ်း ၸူဝ်ႈပၢၼ်ၶွင် လွင်ႈပဵၼ်ယူႇပၢႆးႁၼ် ႁူမ်ႈထိုင်လၢႆးလႆႈၶွင်ႁဝ်းတၵ်းႁူႉၸၵ်း သွတ်ႇၵွင်ႉၽွၼ်းလႆႈသူၼ်ႇဝႅင်ႇၼႂ်း 5 ၵေႃႉဢၼ်ႁူမ်ႈၵၢၼ် ယွၼ်ႉၼၼ်ႉ ၶႂ်ႈပဵၼ်ၵူၼ်းၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵေႃႈ တၵ်းပႃးတူဝ်ၵဝ်ႇၶဝ်ႈၵႂ်ႈသုတ်ႉၸမ်ၵူၼ်းဝႅပ်ႇၼၼ်ႉၵူႈမိူဝ်ႈ။

3. တၵ်းႁပ်ႉမိုဝ်းတင်း ၵၢၼ်ပိၼ်ႇလၢႆႈၵူႈၶၢဝ်းယၢမ်း – ထိုဝ်လႆႈဝႃႈ ၸုပ်ႈပၢၼ် ၶွင် Disruptor ပဵၼ်ပၢၼ်ပိၼ်ႇလၢႆႈလၢႆသိင်ႇလၢႆယၢင်ႇ ႁွပ်ႈတူဝ်ႁဝ်းၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ ၵၢၼ်လႅၵ်ႈလၢႆႈဝႆးပူၼ်ႉတီႈၽႅဝ် လူၺ်ႈႁဝ်းဢမ်ႇတၼ်းႁူႉတူဝ် ဢီႈသင်ၵေႃႈၵိူတ်ႇၶိုၼ်ႈလႆႈၼႂ်းဝၼ်းၽုၵ်ႈၼႆႉ သိင်ႇဢၼ်ယၢမ်ႈမီးၼႂ်းဝၼ်းၼႆႉ ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႃႈၶႄးၸၢင်ႈႁၢႆၵႂႃႇ သင်ႁဝ်းဢမ်ႇမီးၵၢၼ်ႁၢင်ႈႁႅၼ်းၸွမ်းၵၢၼ်ပိၼ်ႇပႅင် ဢၼ်လႅၵ်ႈလၢႆႈယူႇ ၵူႈဝၼ်းၼႆႉ ႁဝ်းတေတူၵ်းလိုၼ်းလႃႈလင် ၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵေႃႈလီ သင်ဝႃႈႁဝ်းဢမ်ႇယွမ်းလႅၵ်ႈလၢႆႈ လူၵ်ႈမၼ်းၵေႃႈတေပိၼ်ႇပႅင်ၵႂႃႇတိၵ်းတိၵ်း ၵွႆးမၼ်း။

4. ၾိုၵ်းၵၢၼ်ႁဵၼ်းႁူႉၵူႈၶၢဝ်းယၢမ်း – တၵ်းယွမ်းႁပ်ႉၵွၼ်ႇဝႃႈ လူၵ်ႈၼႆႉပဵၼ်ၵၢၼ်ႁဵၼ်းႁူႉၵၢၼ်မီးၵႃႈၶၼ်ၼႂ်းၸုပ်ႈပၢၼ်ၼႆႉဢမ်ႇမီး ၶွပ်ႇ ၶဵတ်ႇႁိုဝ်ၶဵတ်ႇလႅၼ်ထႅင်ႈယဝ်ႉ ၵူႈၵေႃႉၵူႈႁူႉလႆႈၵူႈလိူင်ႈ ဢၼ်ႁဝ်းၶႂ်ႈႁူႉႁူမ်ႈတင်းၵၢၼ်ယူၵ်ႉမုလ်း လႄႈႁဵတ်းႁႂ်ႈပဵၼ်တႄႉမႃးလႆႈ ၵၢၼ်လမ်ႇ လွင်ႈလူင်မၼ်းၵေႃႈ ၵၢၼ်ယွမ်းႁပ်ႉလႄႈႁဵၼ်းႁူႉလူၺ်ႈၶေႃႈၽိတ်းၽၢတ်ႈၶွင်တူဝ်ၵဝ်ႇ ၼႂ်းၸုပ်ႈပၢၼ်ၵၢၼ်ဝွင်ႈဝႆး ႁူမ်ႈတင်း ၵၢၼ်ႁဵၼ်း ႁူႉ ဢၼ်ပိုတ်ႇၵႂၢင်ႈလၢႆသိင်ႇလၢႆယၢင်ႇမီးၼမ်တိူဝ်း သင်ဝႃႈဢမ်ႇၶႂ်ႈပဵၼ်ၵူၼ်းထုၵ်ႇပိုၼ်ႉပႅတ်ႈဝႆႉၶၢင်ႈတၢင်းၵေႃႈ ၸိူဝ်းၼႆႉၶႄးပဵၼ် တိုဝ်ႉ တၢင်းၵၢၼ်ယူၵ်ႉမုၼ်းတူဝ်ၵဝ်ႇ။
5. သၢင်ႈၵၢၼ်ငၢၼ်းၶိုၼ်ႈမႃးလူၺ်ႈတူဝ်ၵဝ်ႇဢၼ်လုၵ်ႉတီႈပိုၼ်ႉထၢၼ်ၼမ်ႉၵတ်ႉတူဝ်ၵဝ်ႇမီး – ပၢၼ်ၼႆႉ ပဵၼ်ပၢၼ်ဢၼ်ၸႂ်ႉၵႂၢမ်းႁူႉ  တီႈ သူဝ်ႊသျဵလ်ႊမီႊၻေႊယ် မႃးမီးဢူငဝ်းယႂ်ႇလူင်လၢင် ပၢႆးဝူၼ်ႉၵႂၢမ်းမုင်ႈႁၼ်ၵႆဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇထိုဝ်ဝႃႈမီးၵုၼ်းၵႃႈ ၸၢင်ႈၶႄးပဵၼ်တီႈ တွင်ႈၵၢၼ်ၶွင်ၵၢတ်ႇၶၢႆ ၵုမ်ႇလႂ်ၵုမ်ႇၼိုင် သင်ဝႃႈတူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇပဵၼ်ၵူၼ်းဢမ်ႇၵိုတ်းၵၢၼ်ယူၵ်ႉမုၼ်းတူဝ်ၵဝ်ႇသေၼမ်းဢဝ် ၵႂၢမ်းႁူႉဢၼ် မီးၼႆႉမႃးထၢႆႇထွတ်ႇပၼ်တၢင်ႇၵေႃႉ ႁႂ်ႈၽူႈၵူၼ်းလႆႈႁပ်ႉႁူႉၸိုင် ၸိူဝ်းၼႆႉၸၢင်ႈပဵၼ်ၵုၼ်းၵႃႈၵၢၼ်ယူၵ်ႉမုၼ်းပႃးတူဝ်ၵဝ်ႇလႆႈလီငၢမ်း။

6. ႁႃလၢႆးလႆႈၽိူမ်ႉတိူဝ်းထႅင်ႈၼိုင်ႈၾၢႆႇၼိုင်ႈတၢင်း – ၼႂ်းၽွင်းဢၼ်လၢႆးၸၢႆႇၶွင်ၵူၼ်းႁဝ်းမီးလၢႆတၢင်း ယဝ်ႉႁဵတ်းသင်တၵ်းလႆႈမီးလၢႆးၶဝ်ႈ ယူႇတၢင်းလဵဝ်ၵွႆးၸိုင် မၼ်းတေမိၼ်ႇမႄႇတေႃႇၸူဝ်ႈပၢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇယူႇယဝ်ႉ ၽွင်းယၢမ်းၼႆႉ မီးၵၢၼ်ၸႂ်ႉၸၢႆႇဢွၵ်ႇလၢႆႁူးလၢႆတၢင်း သဵၼ်ႈတၢင်းတႃႇတေသၢင်ႈလၢႆးလႆႈၵေႃႈမီးၼမ်ယူႇၼင်ႇၵၼ် ၵွမ်ႉၵႃႈႁဝ်းဢမ်ႇၵိုတ်းယင်ႉပႅတ်ႈလွင်ႈၵၢၼ်ႁဵၼ်းႁူႉလႄႈယူၵ်ႉမုၼ်း တူဝ် ၵဝ်ႇၸိုင် ထုၵ်ႈလီလႆႈတႄႇၶပ်းၶိုင်ၵႂႃႇၸဵမ်ယၢမ်းလဵဝ်ၵေႃႈဢမ်ႇတူၵ်းလိုၼ်း။

7. ယူၵ်ႉမုၼ်းၼမ်ႉၵတ်ႉဢၼ်ၸဝ်ၵဝ်ႇမီးယူႇ ဢမ်ႇၼၼ် သူၼ်ၸႂ်ႁႂ်ႈၵဵဝ်ႇၶွင်ႈၵူၼ်းတင်းၼမ်မၢၵ်ႈတိူဝ်းၶိုၼ်ႈ –  ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ ၵူၼ်းႁဝ်း ၵူႈၵေႃႉၵူႈမီးၼမ်ႉၵတ်ႉယူႇယဝ်ႉလႄႈဢဝ်မၼ်းဢွၵ်ႇမႃးၸႂ်ႉလႆႈၵူႈၶၢဝ်း ၵၢၼ်ဢၼ်ႁဝ်းမီးၼမ်ႉၵတ်ႉလႄႈသူၼ်ၸႂ်ၵၢၼ်ယူၵ်ႉမုၼ်းတူဝ်ၵဝ်ႇ ၼၼ်ႉ ပဵၼ်လိူင်ႈလီလႄႈ လီလိူဝ်ပိူၼ်ႈသုတ်းယဝ်ႉ။

8. ႁဵတ်းႁႂ်ႈလွင်ႈလူင်ႉလႅၼ်ႇၶွင်တူဝ်ၵဝ်ႇ ၵႄႈလိတ်ႈပၺ်ႁႃၽူႈၵူၼ်းႁႂ်ႈလႆႈ – ၼႄႉၼွၼ်း ၵၢၼ်ဢၼ်ႁဝ်းႁၵ်ႉလႄႈႁဵတ်းၼၼ်ႉ တၵ်းပဵၼ် ၵႂၢမ်းႁၢၼ်ႉၸႂ်ၶွင်ႁဝ်း ပဵၼ်ၵၢၼ်တွပ်ႇတႅၼ်းပၼ်ႁႅင်းၸႂ်ႁဝ်းၶိုၼ်းလႄႈသၢင်ႈၵုၼ်းၵႃႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈမီးႁႅင်းၸႂ်ၵႄႈလိတ်ႈပၺ်ႁႃတူဝ်ၵဝ်ႇဢိၵ်ႇ တင်း ၸၢင်ႈမႄႇပၼ်ပႃးၽူႈၵူၼ်းၼမ် ဢၼ်တိုၵ်ႉၶွင်ႈၶမ်ႁႃတၢင်းဢွၵ်ႇ။

9. ႁဵၼ်းႁူႉၵၢၼ်သၢင်ႈလၢႆးလႆႈၽၢၼ်ႇဝွင်ႇတၢင်းဢွၼ်ႊလၢႆႊ – တၵ်းယွမ်းႁပ်ႉဝႃႈလၢႆပီပူၼ်ႉမႃး ဝွင်ႇတၢင်းၵၢၼ်သိုဝ်ႇသၢရ် ၽၢၼ်ႇလူၵ်ႈ ဢွၼ်ႊလၢႆႊၶဝ်ႈမႃးမီးဢူငဝ်းမၢၵ်ႈၼမ်လၢႆလၢၵ်ႇ လႄႈဝဵၼ်ႉဝႄႈဢမ်ႇလွတ်ႈလူၺ်ႈႁဝ်းတၵ်းလႆႈၵဵဝ်ႇၶွင်ႈတင်းၵၢၼ်ဢွၼ်ႊလၢႆႊ ၼႂ်းၸူဝ်ႈ ပၢၼ်ၸူဝ်ႈပၢၼ်ႁဝ်းၵူႈဝၼ်းဝၼ်းၼႆႉ လူၺ်ႈၵႂၢမ်းငၢႆႈငႅမ်ႈ သၢင်ႇထုၵ်ႇ ၵၢၼ်တုမ်ႉတွပ်ႇ တေႃႇ လႆႉၾ် သတၢႆႊသ် ႁူမ်ႈတင်း ၵၢၼ်ၵႄႈပၺ်ႁႃ လူၺ်ႈၶၢဝ်းတၢင်းဝွင်ႈဝႆးၶိုၼ်ႈ မိူဝ်ႈၶိုၵ်ႉၶၵ်းၸမ်ပဵၼ်။

10. ၸႂ်ႉၵၢၼ်မုင်းၵႆ ၼမ်းလဝ်ႈယိုၼ်ႈ – သိင်ႇဢၼ်ပဵၼ်ႁႅင်းၶပ်းၶိူၼ်ႈလိူၼ်ႈၼႃႈပၼ်ၵူၼ်းႁဝ်းႁႂ်ႈလုၵ်ႉၶိုၼ်ႈ ႁဵတ်းၸွမ်းၵႂၢမ်းၾၼ် ႁႅင်းၸႂ် ၵွပ်ႈယိူင်းမၢႆပဵၼ်ႁႅင်းထိပ်ႇပုင်ႈ ယၼ်ၵၢဝ်ႉၶိုၼ်ႈလူၺ်ႈၵႂၢမ်းမုင်ႁၼ်ၵႂၢင်ႈၵႆ တင်းလိူင်ႈၵၢၼ်ငၢၼ်းလႄႈၵၢၼ်ၸႂ်ႉၸူဝ်ႈပၢၼ်ၵမ်ႈၼမ် မိူဝ်ႈမီး ၵၢၼ်ယူၵ်ႉမုၼ်းတူဝ်ၵဝ်ႇႁႂ်ႈမုင်ႈႁၼ်ၵႆ ႁဝ်းၵေႃႈတေႁူပ်ႉၵူၼ်းဢၼ်မီးၵႂၢမ်းမုင်ႈႁၼ်ၵႆၵူႈၵေႃႉဢၼ်မီးၼမ်ႉၵတ်ႉလႄႈပဵၼ်ၽူလ်ၽွၼ်းလီ တေႃႇတူဝ်ႁဝ်းတင်းၵၢၼ်သၢင်ႈငၢၼ်းႁူမ်ႈၵၼ်ယူႇႁွပ်ႈၶၢင်ႈတူဝ်ႁဝ်း။

ၵူႈၵၢဝ်ႉယၢင်ႈၶွင်ၸူဝ်ႈပၢၼ်ၵေႃႈ ယူႇတီႈပၢႆးၸႂ်။

(*** ပွင်ႈၵႂၢမ်းႁူဝ်ၼႆႉ ပဵၼ်ပၢႆးဝူၼ်ႉ ၼမ်ႉၵႂၢမ်းလႄႈ တၢင်းႁၼ်ထိုင်သုၼ်ႇတူဝ် ၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈ ၸဝ်ႈပၢႆၵမ် ၵူၺ်းၶႃႈ ဢေႃႈ။)