ၽွတ်ႉၶၢတ်ႉ (Podcast) ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ မၼ်းမီးမႃးလၢႆပီယဝ်ႉသေတႃႉ ၼႂ်းတူင်ႇဝူင်းတႆးႁဝ်းတႄႉ ပႆႇပေႃးႁူႉၸၵ်းၵၼ် ၵႂၢင်ႈၶႂၢင်ၵႃႈႁိုဝ်။ ပေႃးဢမ်ႇၸႂ်ႈၵူၼ်းဢၼ်လဵၼ်ႈ Social Network ယူႇတႃႇသေႇ ယင်းတေဢမ်ႇႁူႉၸၵ်းၵေႃႈပဵၼ်လႆႈ။ ၽွတ်ႉၶၢတ်ႉဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပဵၼ်သင်၊ ၶဝ်ႈတၢင်းတိုဝ်းၸိူင်ႉႁိုဝ်၊ လမ်ႇလွင်ႈၸိူင်ႉႁိုဝ် ၸွမ်းၼင်ႇ တီႈလႆႈၵဵပ်းႁွမ်တွမ်တႅမ်ႈဝႆႉသေ တေႁၢႆးငၢၼ်းၼႄပၼ် ၼင်ႇၼႆ။

ၽွတ်ႉၶၢတ်ႉၼႆႉ တႄႇမီးမႃး မိူဝ်ႈပီၶရိတ်ႉ 2000 ပဵၼ် Tristan Lewis လႄႈ Dave Weiner တႄႇႁဵတ်း မႃး။ မိူဝ်ႈတႄႇမၼ်း – ဢတ်းသဵင်တႃႇသႂ်ႇၸွမ်းငဝ်းတူင်ႉၵူၺ်း။ ဝၢႆးမႃး ၶိုၼ်းဢတ်းသဵင် ၶေႃႈၵႂၢမ်းလၢတ်ႈၼႂ်းပၢင်ဢုပ်ႇၶႆႈ ပၢင်ပၼ်တၢင်းႁူႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉသေ ၶိုၼ်းတၢင်ႇဝႆႉ မိူၼ်ၼင်ႇ တီႈဝႅပ်ႉသၢႆႉ၊ RSS (Really Simple Syndication) feeds ၸိူဝ်း ၼႆႉ။ 

RSS ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉၵေႃႈ မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်းမၼ်းငၢႆးမိူၼ် ဝႅပ်ႉသၢႆႉ တႃႇပိုၼ်ၽႄႈၶၢဝ်ႇသႅၼ်းၼိုင်ႈ။ ၽူႈၵုမ်းၵမ် ၶပ်းၶိုင်မၼ်း တေပေႃႉလိၵ်ႈဢၼ်ပဵၼ်လွင်ႈႁူဝ်ႁုပ်ႈၶၢဝ်ႇဝႆႉသေ ႁဵတ်းပဵၼ်ၾၢႆႇလ်ဝႆႉ။ ၼႂ်းၼၼ်ႉ တေဢတ်းသဵင် သႂ်ႇဝႆႉပႃး။ ဝၢႆးၼႆႉ ၸင်ႇယုၵ်ႉမုၼ်းမႃးႁႂ်ႈၶိုတ်းၸၼ်ႉၶိုတ်းပၢၼ်။ ပဵၼ်မႃး RSS Version 0.92 ။

Podcast ဢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇၶိုတ်းၸၼ်ႉမႃး ပွၵ်ႈဢွၼ်တၢင်းသုတ်းၼႆႉ မီးၸိုဝ်ႈဝႃႈ IT Talks ဢၼ်တူဝ်ႊၶေႊ Dough Kaye ၵေႃႉဢတ်းသဵင်သေ တၢင်ႇဝႆႉၼိူဝ်ဢွၼ်ႊလၢႆႊ မိူဝ်ႈပီ 2003 ။ Podcast ႁူဝ်ၼႆႉ မီးၵူၼ်းၶဝ်ႈထွမ်ႇၼမ် တေႃႇထိုင် ပီ 2012 ၵေႃႈ တိုၵ်ႉႁိူင်းယူႇ။

ဝၢႆးၼၼ်ႉ ဢမ်ႇႁိုင် ၼင်ႇႁိုဝ် Podcast ၼႆႉ ပေႃးတေၶဝ်ႈထိုင်ၵူၼ်းၵူႈသႅၼ်းထၢၼ်ႈၼၼ်ႉ ၸင်ႇသႂ်ႇ ပႃးမႃးၸွမ်း ဢႅပ်ႊပလီႊၶေႊသျိၼ်း iTunes ဢၼ်မီးၼႂ်းဢၢႆႊၾူၼ်ႊ I Phone ယၢမ်းလဵဝ်။ တႄႇၼၼ်ႉမႃးၵေႃႈ ၵူၼ်းၼုမ်ႇသႅၼ်း ႁုၼ်ႈမႂ်ႇသူၼ်ၸႂ် ၽွတ်ႉၶၢတ်ႉၼႆႉမႃးၼမ်။

မိူဝ်ႈဢွၼ်ႇတၢင်း တႃႇတေလႆႈၸၼ်ထွမ်ႇ ၽွတ်ႉၶၢတ်ႉၼႆႉ လူဝ်ႇလႆႈမီး ဢႅပ်ႊပလီႊၶေႊသျိၼ်ႊ ဢၼ် မီးၸိုဝ်ႈဝႃႈ Podcatcher ၼႆၼၼ်ႉ။ မီးဢႅပ်ႊဢၼ်ၼၼ်ႉၵွၼ်ႇ ၸင်ႇတေႁဵတ်းႁႂ်ႈ ဢႅပ်ႊပလီႊၶေႊ သျိၼ်း iTunes ပၼ်ႇၵၢၼ်ငၢႆႈ။ ၾူၼ်းဢၼ်ထွမ်ႇလႆႈ ၽွတ်ႉၶၢတ်ႉဢွၼ်တၢင်းသုတ်းၵေႃႈ ပဵၼ်ဢၢႆႊၾူၼ်းဢၢႆႊၽႅတ်ႊ။ ထိုင်မိူဝ်ႈလဵဝ် ၵူၼ်းၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉ သူင်ထွမ်ႇၵၼ်မႃးၵမ်ႈၼမ်။ 

Podcast ၼႆႉ မၼ်းၵေႃႈ ဢမ်ႇၸႂ်ႈသႅၼ်းဢၼ်လၢၵ်ႇလၢႆးၵႃႈႁိုဝ်။ မၼ်းလုၵ်ႉမႃးတီႈ RSS feeds သေ ၶိုၼ်ႈၸၼ်ႉမႃးၵူၺ်း။ တႃႇၵူၼ်းတင်းၼမ်လႆႈထွမ်ႇလႆႈငိၼ်း တၢင်းႁူႉၼမ်တၢင်းႁၼ်ၵႂၢင်ႈ ၵူႈသႅၼ်း သႅၼ်းၼႆၵေႃႈ ဝႃႈလႆႈ။

Podcast ၼႆႉ မၼ်းငၢႆးမိူၼ် ၶပ်းမၢႆဢွမ်လူမ်း ရေႇတီႇယူဝ်ႇၵူၺ်း ဝႃႈၼႆသေတႃႉ မၼ်းဢမ်ႇမေႃပူၼ်ႉ ၶၢဝ်းယၢမ်းပႅတ်ႈ။ ၵဵပ်းထွမ်ႇမိူဝ်ႈလႂ်ၶၢဝ်းလႂ် တီႈလႂ်ၵေႃႈလႆႈ။ ၵၢပ်ႈယၢမ်းလဵဝ် ၶႂ်ႈထွမ်ႇၼႂ်းၾူၼ်း ၼႂ်း ၶွမ်းၵေႃႈငၢႆႈ။ သင်ဝႃႈ ပဵၼ်သႅၼ်းၶၢဝ်ႇရေႇတီႇယူဝ်ႇ ၵမ်းသိုဝ်ႈၸိုင် ၶၢဝ်ႇၵူႈႁူဝ်ၼၼ်ႉ ထွမ်ႇပွၵ်ႈလဵဝ် ၵူၺ်းၵေႃႈ ၸၢင်ႈမေႃပူၼ်ႉၶိင်ႇၶၢဝ်းမၼ်း ယွၼ်ႉဝႃႈ မၼ်းပဵၼ်ၶၢဝ်ႇႁွပ်ႈဝၼ်းလႄႈသင် ႁွပ်ႈလိူၼ် လႄႈသင် ၸိူဝ်းၼႆႉ။ သိုပ်ႇထွမ်ႇထႅင်ႈၵေႃႈ တေတူၵ်းလႃႈတူၵ်းလိုၼ်း။

ၽွတ်ႉၶၢတ်ႉၼႆႉသမ်ႉ ဢမ်ႇမိူၼ်ၼၼ် ၊ ထွမ်ႇမိူဝ်ႈလႂ်ၵေႃႈလႆႈ၊ ဢမ်ႇမီးတူၵ်းလႃႈတူၵ်းလိုၼ်း ဢမ်ႇမီးၼဝ်ႈမီးၵႄႉ။ ပဵၼ်သဵင်ဢၼ် ပၼ်ၾၢင်ႉလႄႈ ပၼ်တၢင်းႁူႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းၸိုၼ်ႇတူဝ်ၸိုၼ်ႇၸႂ် လႆႈယူႇတႃႇသေႇ ၼႆယဝ်ႉ။

ၵၢပ်ႈယၢမ်းလဵဝ် ဢမ်ႇသူႈမီးၽႂ် ၶႂ်ႈသုမ်းၶၢဝ်းယၢမ်းၸွမ်း ၵၢၼ်ပႂ်ႉထွမ်ႇရေႇတီႇယူဝ်ႇ။ ဢမ်ႇမီးၽႂ် ၶႂ်ႈပႂ်ႉတူၺ်းလၢႆးၵၢၼ် ၼႂ်းၶျွင်ႉထီးဝီးTV ယဝ်ႉ။ ၽႂ်ၽႂ်ၵေႃႈ ႁိပ်ႈၼႅတ်ႈတူင်ႉၼိုင်ယူႇၵူႈဝၼ်းၵူႈၶိုၼ်းလႄႈ ၵမ်ႈၼမ် ၸင်ႇဝၢႆႇၸူးၽွတ်ႉၶၢတ်ႉမႃး။ ၽွတ်ႉၶၢတ်ႉၼႆႉ လိူဝ်သေ ၶဝ်ႈထွမ်ႇလႆႈၼႂ်းဢၢႆႊၾူၼ်ႊယဝ်ႉ မိူၼ်ၼင်ႇ ၼႂ်းဢႅပ်ႊ Spotify ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ၶဝ်ႈထွမ်ႇလႆႈငၢႆႈငၢႆႈ။ ၾူၼ်းဢႅၼ်ႊတရွႆႊ (android) သႅၼ်းလႂ်ၵေႃႈ လူတ်ႊဢဝ်ထွမ်ႇလႆႈ။ တင်းထွမ်ႇတင်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၵေႃႈလႆႈလႄႈ ဢမ်ႇတၢပ်ႈလႆႈပၼ် ၶၢဝ်းယၢမ်းႁင်းၶေႃၶေႃ။

သင်ပဵၼ်ဝီးတီးဢူဝ်းၸိုင် Size File  မၼ်းတေၼၵ်းသေ သင်ဝႃႈ Internet ဢမ်ႇႁႅင်း တေဢမ်ႇၶဝ်ႈတူၺ်းလႆႈ။ သင်ဝႃႈ ပဵၼ်ၶေႃႈမုလ်း ဢၼ်ဢတ်းသဵင် ၼႂ်းၽွတ်ႉၶၢတ်ႉတႄႉ တေၸၢင်ႈၶဝ်ႈထွမ်ႇလႆႈငၢႆႈလိူဝ်။ တေဢမ်ႇလူဝ်ႇ Internet ၵႃႈႁိုဝ်ၵေႃႈထွမ်ႇလႆႈ။

ၽွတ်ႉၶၢတ်ႉၼႆႉ – ၸၢင်ႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇလႆႈၸေးသႅၼ်း – ၸဵမ်ဢဝ်လွင်ႈလဝ်ႇမူၼ်ႈတူၼ်ႈၸႂ်၊ လွင်ႈပၢႆးသၢႆႊ၊ လွင်ႈၵၢၼ်ဝၢၼ်ႈၵၢၼ်မိူင်း၊ ပၢႆးယူႇလီ၊ ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ၊ ပၢႆးတူင်ႇၵူၼ်း၊ ပၢႆးပိုၼ်းလႄႈ ပၢႆးတူဝ်ပၢႆးၸႂ် ဢိၵ်ႇထႅင်ႈလၢႆလၢႆလွင်ႈ။

မိူဝ်ႈပီ 1980 ၼၼ်ႉတႄႉၵေႃႈ ယၢမ်ႈမီးမႃး Audio-blogging ၼႆသႅၼ်းၼိုင်ႈ ၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈထွမ်ႇသဵင် မိူၼ်ၽွတ်ႉၶၢတ်ႉၼင်ႇၵဝ်ႇ ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၵူၼ်းဢမ်ႇပေႃးႁူႉၸၵ်းၼမ် ။ လႆႈဝႃႈ Podcast ပႆႇၵႂၢင်ႈၶႂၢင်ပဵင်း မိူဝ်ႈပၢၼ် ၶိူင်ႈ iPod ၸိူဝ်း ၼႆႉဢွၵ်ႇမႃး။

Podcast ဢၼ်ဝႃႈၼႆ လၢတ်ႈငၢႆႈငၢႆႈၵေႃႈ တႃႇထွမ်ႇလႆႈသဵင် ၵူႈသႅၼ်းသႅၼ်း။ မိူဝ်ႈၵႂႃႇၵၢၼ် မိူဝ်ႈပွၵ်ႈႁိူၼ်း မိူဝ်ႈႁဵတ်းလွင်ႈမူတ်းသႂ်သေတီႈတီႈလႄႈ မိူဝ်ႈၾိုၵ်းသၢၼ်းဢွၵ်ႇဢဵၼ်ႁႅင်းၸိူဝ်းၼႆႉ ပိုတ်ႇထွမ်ႇ ဝႆႉသေ လွင်ႈလွင်ႈၵေႃႈ ၶၢဝ်းယၢမ်းတေဢမ်ႇလႆႈယဝ်ႉၵႂႃႇလၢႆလၢႆ တေလႆႈပႃးတၢင်းႁူႉၵႂႃႇၸွမ်း။

တႃႇထွမ်ႇလႆႈ Podcast ၼၼ်ႉ လူဝ်ႇလႆႈမီးၾူၼ်းလႄႈ ဢိၼ်ႊထိူဝ်ႊၼႅတ်ႉၵူၺ်း။ ထွမ်ႇလႆႈၼႂ်းဢႅပ်ႊ  Apple Podcasts၊ Google Podcasts၊ Spotify ၸိူဝ်းၼႆႉ။ မိူၼ်ၼင်ႇ Soundcloud ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉၵေႃႈ မီးဝႆႉၼႂ်းၾူၼ်းၵူႈသႅၼ်းလႄႈ တေၶဝ်ႈထွမ်ႇလႆႈငၢႆႈ။

ပေႃးမႃးတူၺ်း ၼႂ်းတူင်ႇၵူၼ်းတႆးႁဝ်းၸိုင် ၽွတ်ႉၶၢတ်ႉဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ မီးၸမ်ယူႇၵေႃႈ မိူၼ်ၵႆဝႆႉ။ မီးဝႆႉ ၼႂ်းၾူၼ်းယူႇ ၵေႃႈ ဢမ်ႇႁူႉဝႃႈ တေလႆႈထွမ်ႇမၼ်း။ တီႈတႄႉမၼ်း ပဵၼ်သႅၼ်းဢၼ်လီၶဝ်ႈလဵပ်ႈႁဵၼ်း ၶဝ်ႈထွမ်ႇတၢင်းႁူႉတၢင်း ႁၼ်။

သင်ၶဝ်ႈထွမ်ႇ လွင်ႈဢၼ်ပိူၼ်ႈတွင်ႈထၢမ်ၵၼ် Interview လွင်ႈပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇသေဢၼ်ဢၼ် ၊ လၢႆးၵၢၼ်ဢုပ်ႇဢူဝ်း ၶႆႈမွၵ်ႇလၢတ်ႈဢၼ်လႂ်သေဢမ်ႇဝႃႈ တေမီးသဵင်ၶိုၼ်ႈသဵင်လူင်းၸိူဝ်းၼႆႉလႄႈ သဵင်သိူဝ်းမူၼ်ႈၼူဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ပႃးလႄႈ လႆႈဝႃႈပဵၼ်လွင်ႈၸၼ်ၸႂ်တႄႉ။

ပပ်ႉလိၵ်ႈ ဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ဢမ်ႇတၼ်းလူၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ၶဝ်ႈထွမ်ႇလႆႈ လူၺ်ႈဢမ်ႇလူဝ်ႇ ၵႂႃႇသိုဝ်ႉပပ်ႉ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉမႃးလူ။ ၼိုင်ႈဝၼ်းလႂ် ပၼ်ၶၢဝ်းယၢမ်း 2 ၸူဝ်ႈမူင်းၵူၺ်းၵေႃႈ ၸၢင်ႈလႆႈပၢႆးႁူႉပၢႆးႁၼ် ၵႂႃႇတႄႉတႄႉဝႃႈဝႃႈ။

ၸုမ်းသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ SHAN NEWS ဢၼ်ဢွၵ်ႇပၼ်ၶၢဝ်ႇမိူင်းတႆး ႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းလႆႈထွမ်ႇငိၼ်း လႆႈလူလႆႈတူၺ်း ယူႇၵူႈဝၼ်းၼႆႉၵေႃႈ လႆႈၸတ်းဝႆႉပၼ် ၽွတ်ႉၵၢတ်ႉမိူၼ်ၵၼ်။ သင်ဝႃႈ ၶႂ်ႈထွမ်ႇသဵင်ၶၢဝ်ႇတႆး ငဝ်းလၢႆးမိူင်းတႆး လၢႆလၢႆလွင်ႈၵေႃႈ ၶဝ်ႈထွမ်ႇလႆႈၵူႈယၢမ်း။

တႃႇထွမ်ႇလႆႈ ၽွတ်ႉၶၢတ်ႉဢၼ်ၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈၸတ်းၼႆႉ လူဝ်ႇလႆႈမီးဝႆႉ ဢႅပ်ႊ Spotify ။ ႁႂ်ႈႁႃလူတ်ႊဢဝ်ၼႂ်း Play Store သေ ပိုတ်ႇ account ဝႆႉၸိုင် ဢိၼ်ႊထိူဝ်ႊၼႅတ်ႊ ဢမ်ႇႁႅင်းၵေႃႈ ၶဝ်ႈထွမ်ႇလႆႈ ယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၼၼ်ႉ ၸၢင်ႈပိုတ်ႇထွမ်ႇလႆႈ ၵၢၼ်မိူင်းၵၢၼ်သိုၵ်းလႄႈသင် တၢင်းႁူႉၼမ် တၢင်းႁၼ်ၵႂၢင်ႈ ၵူႈသႅၼ်းသႅၼ်းလႄႈသင် ၸိူဝ်းၼႆႉ။ မိူဝ်းၼႃႈမႃးၵေႃႈ ၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ တေၸတ်းဢွၵ်ႇမႃး ႁူဝ် ၶေႃႈဢၼ်လီသူၼ်ၸႂ်ထႅင်ႈ တင်းၼမ်ယူႇ။

သင်ဝႃႈလူတ်ႊ Spotify မႃးဝႆႉယဝ်ႉၸိုင် ႁႂ်ႈပိုတ်ႇဢႅၵ်ႉၶွင်ႉတူဝ်ၵဝ်ႇဝႆႉ။ ယဝ်ႉၵေႃႈ တႅမ်ႈႁႃဝႃႈ Shan Herald Agency for News (SHAN) ၼႆၵေႃႈ ၶဝ်ႈလိူၵ်ႈထွမ်ႇ ဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၶႂ်ႈထွမ်ႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉလႆႈ ယဝ်ႉ။ ပဵၼ်ၵၢပ်ႈပၢၼ်မၼ်းယဝ်ႉလႄႈ ယႃႇပၼ်ႁႂ်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇ တူၵ်းလႃႈတူၵ်းလိုၼ်းၼႂ်းၵၢပ်ႈပၢၼ်ဢၢႆႊ ထီႊလူင်ၼႆႉ။

ဢၢင်ႈဢိင်မႃးတီႈ – Mekan0.com/ BBC လႄႈ my.eyewated.com