ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇတင်း သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၶဵင်ႇၵၼ်ႁႄႉႁၢမ်ႈၵူတ်ႇထတ်း လွင်ႈၶဝ်ႈဢွၵ်ႇ ၵပ်းသိုပ်ႇတိတ်းတေႃႇၵၼ် ၼိူဝ်သဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်း ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇႁၢဝ်ႈႁႅင်းလႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းတေႃႉၶူဝ်း ၵုၼ်ႇၶဝ်ႈဢွၵ်ႇၵႃႉၶၢႆၸူးၵၼ် ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈယၢပ်ႇၽိုတ်ႇႁႅင်း။

တႄႇဢဝ် ဝၼ်းတီႈ 20/11/2024 ၼၼ်ႉမႃးသေ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ တင်ႈၵဵတ်ႉလၢၼ်ႇ ၵူတ်ႇထတ်းႁႄႉႁၢမ်ႈ လွင်ႈတေႃႉ တၢင်ႇၶူဝ်းၵုၼ်ႇၶဝ်ႈဢွၵ်ႇ ၸွမ်းလႅၼ်လိၼ်တႆး – ၶႄႇ လၢႆတီႈ – မိူၼ်ၼင်ႇ ပွတ်းတၢင်း ဝဵင်းမူႇၸေႊ ၊ ၼမ်ႉၶမ်း ၊ ပၢင်ႇၶမ်း ၸိူဝ်းၼႆႉလႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းယၢပ်ႇၵိၼ်းၼႂ်းၵႄႈမၼ်း။

ဝဵင်းၼမ်ႉၶမ်း – မူႇၸေႊၼႆႉ ယၢၼ်ၵၼ် 19 လၵ်း ။ ၼႂ်း 19 လၵ်းၼႆႉ မီးဝႆႉတပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ၊ သိုၵ်းတဢၢင်း TNLA လႄႈ သိုၵ်းတႆး SSPP ၸိူဝ်းၼႆႉ တင်ႈလၢၼ်ႇၵူတ်ႇထတ်းဝႆႉ ဢမ်ႇယွမ်း 5 တီႈ။ တီႈၽၵ်းတူလႅၼ်လိၼ်လႄႈ တၢင်းၶဝ်ႈဢွၵ်ႇဝဵင်းၼမ်ႉၶမ်းသမ်ႉ သိုၵ်းတဢၢင်း TNLA ၵုမ်းဝႆႉ တီႈဝဵင်းမူႇၸေႊသမ်ႉ ပဵၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၵုမ်းႁႄႉထတ်းထွင်ၵူတ်ႇထတ်း ႁၢဝ်ႈႁႅင်း။ ၶူဝ်းၵုၼ်ႇဢၼ်ဝၢင်းၶၢႆၼႂ်း ဝဵင်းၼမ်ႉၶမ်း၊ ဝဵင်းမူႇၸေႊၵေႃႈ ၸမ်မူတ်းသဵင်ႈယဝ်ႉၼႆ ၵူၼ်းမူႇ ၸေႊ ၵေႃႉၼိုင်ႈ လၢတ်ႈၼႄဝႆႉ ၼင်ႇၼႆ – 

“လုၵ်ႉဢဝ်တၢင်းၼမ်ႉၶမ်းမႃးသမ်ႉ တေပဵၼ်သိုၵ်းလွႆၶဝ်ပႂ်ႉဝႆႉ။ သဵၼ်ႈတၢင်းဢၼ် လုၵ်ႉလႃႈသဵဝ်ႈ၊ ၵူတ်ႉၶၢႆ ၶိုၼ်ႈမႃး ၼႆႉ မၼ်းမႃးထိုင်တီႈ ၼမ်ႉၽၵ်းၵႃသေၵေႃႈ လႆႈလတ်းမႃးတၢင်းဝဵင်းၼမ်ႉၶမ်း ႁဵတ်း ၼႆၼႄႈ။ သဵၼ်ႈတၢင်းဢၼ်မႃးတၢင်း 105 လၵ်းၼႆႉသမ်ႉ ဢမ်ႇမႃးလႆႈယဝ်ႉလူး။ ၵုၼ်ႇဢၼ်ဢဝ် တၢင်းဝဵင်းလိူဝ်ႇမႃးတႄႉ ထိုင်လႆႈၼမ်ႉၶမ်းယူႇ ၵူၺ်းၼႃႇ တႃႇတေလုၵ်ႉဢဝ် တီႈၼမ်ႉၶမ်းမႃး မူႇ ၸေႊၼႆႉသမ်ႉ သိုၵ်းလွႆၶဝ်ပႂ်ႉ ႁႄႉႁၢမ်ႈဝႆႉ ဢမ်ႇပၼ်တၢင်ႇမႃး။ ၾၢႆႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈသမ်ႉ ၶူဝ်းဢၼ်လုၵ်ႉ တၢင်းမိူင်းၶႄႇ တေၵႂႃႇတၢင်းၼမ်ႉၶမ်းၼၼ်ႉ ၶဝ်သမ်ႉႁႄႉႁၢမ်ႈဝႆႉထႅင်ႈ။ ၵဝ်ပိၵ်ႉမႂ်း မႂ်းပိၵ်ႉၵဝ်ဝႆႉယူႇ ႁဵတ်းၼၼ်ဢေႃႈ”- ဝႃႈၼႆ။

ၶၢဝ်းၵုၼ်ႇၵူႈသႅၼ်းသႅၼ်း ႁႃသိုဝ်ႉယၢပ်ႇယူႇၼႆႉ ၵူၼ်းမိူင်းမူႇၸေႊ ၵိၼ်းၸႂ်ထႅင်ႈလွင်ႈၼိုင်ႈ ယွၼ်ႉၾႆးၾႃႉ ဢမ်ႇမႃးမၢၼ်ႇ၊ ပေႃးပဵၼ်ၶၢဝ်း လူဝ်ႇမိုဝ်ႉလူဝ်ႇၵႅင် ဢမ်ႇမီးၾႆးၾႃႉလႄႈ ၵမ်ႈၼမ် လႆႈၸႂ်ယႂ်ႇ ၵႅတ်ႉသ်။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၵႅတ်ႉသ်ၵေႃႈ ယၢမ်းလဵဝ် ႁႃသိုဝ်ႉယၢပ်ႇလႄႈ လႆႈၸႂ်ယႂ်ႇထၢၼ်ႇထႅင်ႈ။ ထၢၼ်ႇသမ်ႉ ၵမ်ႈၼမ် ဢဝ်တၢင်းၼမ်ႉၶမ်းမႃးၶၢႆ။ သိုၵ်း TNLA သမ်ႉ ႁၢမ်ႈတေႃႉသူင်ႇဢွၵ်ႇပိုၼ်ႉတီႈၼႆလႄႈ ႁဵတ်း ႁႂ်ႈၵူၼ်းၵႃႉလႄႈ ၵူၼ်းသိုဝ်ႉယၢပ်ႇတင်းသွင်ၾၢႆႇ – ၵူၼ်းမူႇၸေႊ ၵေႃႉၼိုင်ႈ လၢတ်ႈၼႄဝႆႉၼင်ႇၼႆ –

“မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်း မိူင်းသုၵ်ႉသေ ပိၵ်ႉဢိုတ်း။ ယၢမ်းလဵဝ်သမ်ႉ ၾႆးၾႃႉၵေႃႈ ဢမ်ႇမႃးမၢၼ်ႇသေ တႃႇတေတူမ်ႈၵိၼ်ႁုင်ၵိၼ်သမ်ႉယၢပ်ႇ။ၵႅတ်ႉသ် ဢၼ်ဢွၵ်ႇတၢင်းမိူင်းၶႄႇ ၼၼ်ႉၵေႃႈ ဝႃႉဢမ်ႇပၼ်တေႃႉဢွၵ်ႇ။ ၵႅတ်ႉသ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇလႆႈ ၾႆးၾႃႉၵေႃႈဢမ်ႇမႃးမၢၼ်ႇ။ မႃးၶၢဝ်းပိူၼ်ႈလပ်းပိူၼ်ႈၼွၼ်းလၢႆလၢႆ။ မႃး 10 မူင်း ၵၢင်ၶိုၼ်းသေ 4 မူင်းၵၢင်ၼႂ်သမ်ႉမွတ်ႇ။ တေဝႃႈ ၸႂ်ႉတိုဝ်းထၢၼ်ႇၼႆၵေႃႈ တႃႇတေဢဝ်တၢင်းၼမ်ႉၶမ်း ဢွၵ်ႇမႃးသမ်ႉယၢပ်ႇ ယွၼ်ႉဝႃႈ သိုၵ်းလွႆၶဝ်ႁၢမ်ႈဝႆႉထႅင်ႈ”- ဝႃႈၼႆ။

တီႈဝဵင်းမူႇၸေႊၼႆႉ ၾႆးၾႃႉၶၢတ်ႇ ၸဵမ်မိူဝ်ႈၽႅၼ်ယၼ်ႇသိုၵ်း 1027 တႄႇပဵၼ်ႁၢဝ်ႈႁႅင်း။ ၽွင်းပၢင်တိုၵ်း ယဵၼ်ၵႂႃႇ ၵမ်းၼိုင်ႈ ၾႆးၾႃႉၶိုၼ်းမႃး။ ၽိူဝ်ႇၽႅၼ်ယၼ်ႇသိုၵ်း ပဵၼ်မႃးထႅင်ႈႁွပ်ႈ ၵမ်းသွင် –  ၾႆးၾႃႉၵေႃႈ ဢမ်ႇမႃးမႅၼ်ႈၶိင်ႇမႅၼ်ႈ ၶၢဝ်း။ ၾႆးၾႃႉ ဢၼ်ၸႅၵ်ႇပၼ်ယူႇတီႈမူႇၸေႊၼႆႉ ဢဝ်မႃးတၢင်း ႁူင်းၾႆးၾႃႉႁူၺ်ႈလီ (သူၺ်ႇလီႇ 1) ။ တၢင်းဝဵင်းၼမ်ႉၶမ်း ပၢင်ႇသၢႆးၵေႃႈ လုၵ်ႈတီႈၼႆႉၵႂႃႇ ၸႅၵ်ႇထိုင် လႃႈသဵဝ်ႈ ။ မေႃႈၸႅၵ်ႇႁႅင်းၾႆးၾႃႉ (transformer) ၵေႃႈ ၵွႆၸွမ်းပၢင်တိုၵ်းၼမ်။ ၸင်ႇႁဵတ်းႁႂ်ႈၵၢၼ် ၸႅၵ်ႇၾႆးၾႃႉ မီးလွင်ႈၶွင်ႈၶမ်မႃး။ ၵၢၼ်ငၢၼ်းလႄႈ ၵၢၼ်ႁႃၵိၼ်လဵင်ႉတွင်ႉ ၵူၼ်းမိူင်း ဢၼ်လႆႈပၼ်ႇ ၸွမ်း ၾႆးၾႃႉၵေႃႈ ဢမ်ႇပဵၼ်ၵၢၼ်ယဝ်ႉၼႆ ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈသိုပ်ႇလၢတ်ႈ။

ယွၼ်ႉၵၢၼ်ငၢၼ်း ၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ ဢမ်ႇမိူၼ်ၸႂ်ယဝ်ႉလႄႈ ၵူၼ်းၸိူဝ်းႁႃၸဝ်ႉၵိၼ်ၶမ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉ ဢွၼ်ၵၼ်ႁဵတ်း ပပ်ႉၶၢမ်ႈလႅၼ်လိၼ် ၸူဝ်ႈၶၢဝ်း (ပပ်ႉသီလႅင်) သေ လႄႇႁႃၵိၼ်ၸၢင်ႈတေႃႉၶူဝ်းၵုၼ်ႇယွႆႈ ၶဝ်ႈဢွၵ်ႇပၼ်တီႈ ၽၵ်းတူ ၸၢင်ႉၽိူၵ်ႇလႄႈ ၽၵ်းတူႁေႃၶမ်း။ ယွၼ်ႉၵူၼ်းၵႃႉလႄႈ ၸဝ်ႈႁၢၼ်ႉၶၢႆ ၵုၼ်ႇ ၵမ်ႈၼမ် တေႃႉဢဝ်တၢင်ႇၵႃး ပဵၼ်လမ်း မိူၼ်ဢွၼ်တၢင်း ဢမ်ႇလႆႈယဝ်ႉလႄႈ ၵႃႈလႆႈၸၢင်ႈၵူၼ်း တေႃႉယွႆႈယွႆႈယႅမ်းယႅမ်းဢဝ် ဝႃႈၼႆ။

မိူၼ်ၼင်ႇ ၼမ်ႉမၼ်းၸိူဝ်ႉၾႆး(ထၢတ်ႈသီႇ၊ တီႇၸေႇ) ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ယွၼ်ႉတေႃႉယၢပ်ႇယဝ်ႉလႄႈ သင်ဝႃႈ တီႈၼမ်ႉ ၶမ်း ၼိုင်ႈလိတ်ႉလႂ် ၶၢႆ 6 -7 ႁဵင်ပျႃးၵေႃႈ တီႈမူႇၸေႊ ၶၼ်ၶၢႆမီးထိုင် 1 မိုၼ်ႇပၢႆ။ ၼမ်ႉမၼ်းၵိၼ်ၵေႃႈ မိူၼ်ၵၼ် ၼိုင်ႈပုင်း (20 လိတ်ႉ) လႆႈသိုဝ်ႉ 3 သႅၼ်ပျႃးပၢႆ မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်း 120,000 (သႅၼ်သွင်မိုၼ်ႇပျႃး) ၵူၺ်း။ ၵုၼ်ႇသႅၼ်းလႂ်ၵေႃႈ ၶဝ်ႈထိုင်ပိုၼ်ႉတီႈယၢပ်ႇႁႅင်း သေဢမ်ႇၵႃး ၵူၼ်းမိူင်းၵေႃႈ ၶဝ်ႈဢွၵ်ႇၵႂႃႇမႃးႁႃၵၼ် ယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ လိူဝ်ၵဝ်ႇလၢႆပုၼ်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။

ယၢမ်းလဵဝ် တီႈဝဵင်းမူႇၸေႊ ထၢၼ်ႇၼိုင်ႈထူင် ၼမ်ႉၼၵ်း 10 ၸွႆႉၼႆႉ သိုဝ်ႉၶၢႆၵၼ် ၵႃႈၶၼ် 37,000 ပျႃး။ ၵႅတ်ႉသ် သမ်ႉၼိုင်ႈဢုမ် ၼမ်ႉၼၵ်း 15 ၵီႊလူဝ်ႊၵရမ်ႊၼႆႉ သိုဝ်ႉၶၢႆၵၼ် ၵႃႈၶၼ် 400 ထိုင် 1,000 ယႂၼ်ႊ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ဢမ်ႇမီးဢၼ်မႂ်ႇ ဢၼ်လုၵ်ႉတၢင်းမိူင်းၶႄႇမႃးလႄႈ လႆႈသိုဝ်ႉၶၢႆၵၼ် ဢၼ် ၵိုတ်းဝႆႉၼႂ်းႁၢၼ်ႉ ၼႂ်းဝဵင်းၵူၺ်း – ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵႃႈၶၼ်မၼ်း ပုင်ႈၶိုၼ်ႈသုင် – ၵူၼ်းမူႇၸေႊ လၢတ်ႈၼင်ႇ ၼႆ။

တီႈလွႆၵိဝ်ႇလွၵ်ႇ ဢၼ်မီးဝႆႉ တၢင်းၾၢႆႇႁွင်ႇၸေႊလၢၼ်ႉ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမူႇၸေႊ ၼၼ်ႉၵေႃႈ သင်ဝႃႈ ၵူၼ်းမိူင်းလတ်း ၽၢၼ်ႇၵႂႃႇမႃးၼႆၸိုင် လႆႈလူင်းဢီးရူတ်ႉၶိူင်ႈသေ ၸင်ႇလတ်းလႆႈ။ ပၢႆႁွင်ႉထၢမ်တႂ်ႈထၢမ်ၼိူဝ် ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈ သုမ်းၶၢဝ်းယၢမ်း ၸွမ်းထႅင်ႈလူးၵွၼ်ႇ ၼႆယဝ်ႉ။

ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈၼႆႉ ယူႇတီႈ ၽူႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းၵၢၼ်မိူင်း ၵေႃႉၼိုင်ႈတႄႉ လၢတ်ႈဝႃႈ ဢၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပိၵ်ႉဢိုတ်းသဵၼ်ႈတၢင်း၊ ႁႄႉႁၢမ်ႈၵၢၼ်တေႃႉတၢင်ႇ ၶူဝ်းၵုၼ်ႇၼႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵၢၼ်ၽွင်းငမ်း ဢၼ်ၸုမ်း ဢူၺ်းလီ 3 ၸုမ်းၶဝ် တေဢမ်ႇသိုပ်ႇယၢင်ႈၵႂႃႇ ၶၢဝ်းမိူဝ်းၼႃႈလႆႈ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢၼ်ထူပ်းတၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇသမ်ႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းမိူင်း သင်တေပဵၼ်ၼႆၵႂႃႇထႅင်ႈၶၢဝ်းယၢဝ်းတႄႉ ၵူၼ်းမိူင်းတေၸၢင်ႈယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ လွင်ႈၶဝ်ႈၼမ်ႉတၢင်းၵိၼ်ဢမ်ႇႁၢၼ်ႉ ဝႃႈၼႆ။