ၼႂ်းၸူဝ်ႈဝၼ်းတႄႇႁႅၵ်ႈ ဝူင်ႈထူၼ်ႈသွင်ၼႂ်းလိူၼ်တီႊသႅမ်ႊပိူဝ်ႊၼႆႉ ပဵၼ်တီႈလီမီးႁႅင်းၸႂ် တႃႇၸုမ်းၸၢဝ်းၸိူဝ်းလုၵ်ႉ ၽိုၼ်ႉတေႃႇ ၸဝ်ႈဢႃႇၼႃႇၶဝ် ထိုင်တီႈတင်းမိူင်းလုမ်ႈၾႃႉ ပေႃးလႆႈႁေႈႁူမိုၼ်းတႃ တူၺ်းၸွမ်းယဝ်ႉ။

ၸွမ်ၸိုင်ႈ ၿႃသျႃးဢႅဝ်လ်ဢႃသၢတ်ႉ လႆႈလႅၼ်ႈပၢႆႈဢွၵ်ႇမိူင်းၵႂႃႇယဝ်ႉ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ၾၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈ ပဵၼ်ၶၢဝ်ႇလီယုပ်းၽၢၼ်ႈ တိုၼ်ႇတဵၼ်ႈ တႃႇၸဝ်ႈဢႃႇၼႃႇ ၸိူဝ်းၶီႇၼဵၵ်းတဵၵ်းတဵင် တေႃႇၵူၼ်းမိူင်းၽၵ်းၵႃႇၼၼ်ႉ ယူႇယဝ်ႉ။ လူၺ်ႈ Domino Effect သေ ယူဝ်တေပႃးၵၼ်လူမ်ႉထူ လူင်ၵႂႃႇ ပဵၼ်တႅဝ်း ႁိုဝ်ၼႆၵေႃႈ တႃႉလီလွမ်မွင်းယူႇ။

မိူင်းသီႊရီႊယိူဝ်ႊၼႆႉ ယွၼ်ႉ HTS ဢၼ်ၵူၼ်းထိူၼ်ႇ 60 ၸုမ်းလိူဝ် ႁူမ်ႈၽၢၵ်ႈၵၼ်ဝႆႉၼၼ်ႉ ယိုတ်းလႆႈဝဵင်းငဝ်ႈၸိုင်ႈသေ ၸွမ်ၸိုင်ႈဢႃႇသၢတ်ႉ ၸင်ႇလႆႈပိုင်ႈတပ်ႉသိုၵ်းရတ်ႉသျႃးသေ ပၢႆႈဢွၵ်ႇၵႂႃႇ သွၼ်ႈၼႂ်းမိူင်းရတ်ႉသျႃးၼႆ ႁူႉငိၼ်း ၵၼ်ယူႇသေတႃႉ ၼႂ်းသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈတႄႉ ဢမ်ႇႁၼ် တႅမ်ႈတၢင်ႇထၢင်ႇၸႅင်ႈ။

HTS ဢၼ်မိူင်းဢမေႊရိၵၼ်ႊ မၵ်းမၼ်ႈပဵၼ်ၸုမ်းၵေႃႇၵၢၼ်ႁၢႆႉၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈ ယိုတ်းလႆႈတူဝ်ႈမိူင်း၊ တႃႇၶိုင်ႈပႃႈယႂ်ႇၼႆႉ တိုၵ်ႉမီးဝႆႉၼႂ်းမိုဝ်းၵူၼ်းထိူၼ်ႇတၢင်ႇၸုမ်းယူႇ။ ၸင်ႇၼၼ် ႁူမ်ႈဝႃႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢႃႇသၢတ်ႉ ဢၼ်ဢုပ်ႉမိူင်းမႃး 54 ပီမိူင်းၼၼ်ႉ ပင်းလူ မ်ႉယဝ်ႉသေတႃႉ ပတိၵ်ႈၶၢတ်ႈသိုၵ်းသိူဝ် တေ ယဝ်ႉယႃႇၵႂႃႇပႃးယူႇၼႆတႄႉ ဢမ်ႇၸၢင်ႈဝႃႈ။ ပၼ်ႁႃသီႊရီႊယိူဝ်ႊၼႆႉ ယုင်ႈယဝ်ၵဝ်ၼဝ်းၵၼ်ဝႆႉ လၢႆ သမ်ႇလၢႆပိူင်ၼႃႇ၊ ၸုမ်းၵူၼ်းထိူၼ်ႇၵေႃႈ လိူင်ႇၼမ် မိူၼ်မိူင်းႁဝ်းယဝ်ႉ။

လိူဝ်ၼၼ်ႉ ပၢႆမီးထႅင်ႈပၢင်သဝ်း သိုၵ်းဢမေႊရိၵၼ်ႊလႄႈ ပၢင်သဝ်း သိုၵ်းရတ်ႉသျႃးသေၵွၼ်ႇ။ ၾၢႆႇလူင်ပွင်ၸိုင်ႈလႄႈ တပ်ႉသီႊရီႊယိူဝ်ႊၼႆႉ ရတ်ႉသျႃး၊ ဢီႊရၢၼ်ႊလႄႈ ႁိတ်ႊသပူဝ်ႊလႃႊ ၸိူဝ်းၼႆႉ ဢွၼ်ၸွႆႈတိုၵ်းပၼ်မဝ်ႇၵႃး ရတ်ႉသျႃးၼႆႉ ၽႄႇတမ်းဝႆႉပၢင်သဝ်း တပ်ႉလိၼ်တပ်ႉၼမ်ႉ တပ်ႉလူမ်းမၼ်း ပႃးယဝ်ႉ။

ပေႃးတူၺ်းၾၢႆႇၵူၼ်းထိူၼ်ႇၼႆ ၸုမ်းၸၢဝ်း HTS ၼႆႉ ပိူင်ယႂ်ႇပဵၼ်တူႊရၵီႊ ၵမ်ႉၸွႆႈဝႆႉသေ ဢဵၼ်းဢၢၼ်းတႃႇပူတ်းပႅတ်ႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈဢႃႇသၢတ်ႉ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸုမ်း SDF၊ YPG လႄႈ Kurdish ၸိူဝ်း ၼႆႉသမ်ႉ ဢမေႊရိၵၼ်ႊ ၵမ်ႉၸွႆႈဝႆႉသေ ဢဵၼ်းဢၢၼ်း တင်ႈမိူင်းၶိူတ်ႉ ၸွမ်းလၢပ်ႈလိၼ်တူႊရၵီႊ၊ သီႊရီႊယိူဝ်ႊ၊ ဢီႊရၵ်ႊလႄႈ ဢီႊရၢၼ်ႊ တိတ်းၸပ်းၵၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ISIS ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉတႄႉ ၸွမ်းၼင်ႇပဵၼ်ၸုမ်းပႅၼ်ပႄပူၼ်ႉတီႈ ဢၼ်ဢၢၼ်းဢဝ်မိူင်းဢီႊရၵ်ႊတင်း သီႊရီႊယိူဝ်ႊ ႁူမ်ႈၵၼ်သေ တင်ႈပဵၼ်မိူင်းဢိတ်ႇသလမ်ႇၼႆသေတႃႉ ၺႃးပိူၼ်ႈတင်းလၢႆႁူမ်ႈ တိုၵ်းလႄႈ တေႃႉတႄႉၵိုတ်းလိူဝ်ၸိုဝ်ႈၵူၺ်းယဝ်ႉ။ လိူဝ်ၼၼ်ႉ မီးထႅင်ႈၸုမ်းၵူၼ်းထိူၼ်ႇ ဢၼ်ဢမ်ႇ ႁူမ်ႈၸွမ်းၽႂ်ၼၼ်ႉ လၢႆလၢႆၸုမ်းၵွၼ်ႇ။ ၸင်ႇဝႃႈ မိူၼ်ၵၼ်တင်းငဝ်းလၢႆးမိူင်းႁဝ်း ၼႆယဝ်ႉ။

ၼႂ်းငဝ်းလၢႆး ၼင်ႇၼၼ် HTS ႁဵတ်းႁိုဝ် တိုၵ်းလႆႈဢွင်ႇပေႉလႃႇပေႃးၼႆ… ၊ ၽွင်းမိူဝ်ႈ ရတ်ႉသျႃး လႆႈၵၼ်ႉၵူၵ်ႉၶဝ်ႈလေႃႇယူႊၶရဵၼ်ႊ၊ မႅၼ်ႈမိူဝ်ႈၸုမ်းႁိတ်ႊသပူဝ်ႊလႃႊ ၺႃးၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉ တီႈမိူင်းလႅပ်ႊပ ၼုၼ်ႊသေ ႁၢမ်းၽူႈၵုမ်းၵမ်၊ ဢီႊရၢၼ်ႊၵေႃႈ ၽွင်းတိုၵ်ႉလႆႈပၵ်းၸႂ် တႃႇတေႃႇသူႈ ဢိတ်ႉသ်ရေႊယူႇလႄႈ HTS ၸင်ႇဢဝ်ပဵၼ်တိုဝ်ႉတၢင်းလီသေ ၶိုၵ်ႉၶၵ်ႉယၼ်ႇသိုၵ်းၶဝ်ႈတိုၵ်း လူၺ်ႈတၢင်းၵမ်ႉၵႅမ် တူႊရၵီႊ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၼၼ်သေတႃႉ တပ်ႉသိုၵ်းသီႊရီႊယိူဝ်ႊၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈၺႃးၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉပႅတ်ႈ တီႈၼႃႈသိုၵ်း၊ ယွၼ်ႉၸႂ်တူၵ်းၸႂ်ႁူင်ႈသေ သုမ်းၵၢၼ်ႉၵူၺ်း။ ဢၼ်ၼႆႉၵေႃႈ ငၢႆး ၵၼ်တင်း ပိူင်ပဵၼ် တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ မိူင်းႁဝ်းယူႇယဝ်ႉ။

ယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၸုမ်း HTS ဢွင်ႇပေႉၵႂႃႇယဝ်ႉလႄႈ ၸိုင်ႈမိူင်းၸိူဝ်းၶဝ်ႈၸိမ်ပႃးဝႆႉ ၼႂ်းပၼ်ႁႃမိူင်းသီႊရီႊယိူဝ်ႊၼၼ်ႉ တေလႆႈၶႆႈၸႂ်ၶိုၼ်း လွၵ်းၸုၵ်းၶဝ်ယဝ်ႉ။ မိူၼ်ၸိူင်ႉရတ်ႉသျႃးၼႆ တႃႇတေ သိုပ်ႇဝႆႉတပ်ႉသဝ်းၶဝ်ၼၼ်ႉ တေလႆႈငူပ်ႉငီႉၸွမ်း လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမႂ်ႇယဝ်ႉ။

ရတ်ႉသျႃးၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈတပ်ႉၼမ်ႉ၊ တပ်ႉလိၼ်သွင်တပ်ႉဢၼ်တူၵ်းလူင်းဝႆႉတင်းဢႃႇသၢတ်ႉသေ ၸင်ႇလႆႈပၵ်းသဝ်းဝႆႉတီႈသီႊရီႊယိူဝ်ႊ၊ လုၵ်ႉၼႆႈသေ ၸင်ႇသမ်ႉသုမ်ႇငုမ်းလႆႈ ဢႅပ်ႊၾရိၵတင်း လုမ်ႈၼၼ်ႉယိုင်။ ထိုင်ယၢမ်းဢႃႇသၢတ်ႉ လႆႈပၢႆႈယဝ်ႉၼႆတႄႉ ရတ်ႉသျႃးၵေႃႈ လႆႈႁူဝ်ၶႆႈၸွမ်းယဝ်ႉ လေႃႇ။

တေဝႃႈဢမေႊရိၵၼ်ႊၵေႃႈ ဢမ်ႇမိူၼ်ၸႂ်ၼင်ႇမၼ်းမုင်ႈမွင်း ၸဝ်ႈဢႃႇၼႃႇ ဢႃႇသၢတ်ႉ ၵေႃႉမၼ်း ဢမ်ႇလႆႈၸႂ်တႄႉ တူၵ်းၵႂႃႇယဝ်ႉသေတႃႉ ဢႄလ်ၵျူႇလႃႇၼီႇ ၵေႃႉမၼ်းမၵ်းမၼ်ႈ ပဵၼ်ႁူဝ်ၼႃႈၸုမ်း ၵေႃႇၵၢၼ်ႁၢႆႉသေ ဢွၵ်ႇဝႆႉၵႃႈႁူဝ် တေႃႊလႃႊ 10 လၢၼ်ႉၼၼ်ႉသမ်ႉ ၶိုၼ်ႈမႃးပုတ်ႈၶိုၼ်းယိုင်။ ဢၼ် မီးၽွၼ်းလီၼိူဝ် ပိူင်ပဵၼ်သီႊရီႊယိူဝ်ႊတႄႉ တေပဵၼ်တူႊရၵီႊၵူၺ်း။ ၸုမ်းၶိူတ်ႉ PKK ဢၼ်ၶိုင် ၽၢတ်ႇဢွၵ်ႇတူႊရၵီႊၼႆႉ ႁူမ်ႈတင်း ၸုမ်းၶိူတ်ႉ SDF၊ YPG တီႈသီႊရီႊယိူဝ်ႊသေ မီးလွင်ႈငူပ်ႉငီႉ ၸွမ်း ဢႃႇသၢတ်ႉဝႆႉလႄႈ ပဵၼ်လွင်ႈလွၵ်ႇငိုတ်ႈတေႃႇ ၵၢၼ်ႁူမ်ႇလူမ်ႈတူႊရၵီႊဝႆႉလူး။

ၵမ်းၼႆႉတႄႉ HTC ဢၼ်ဢမ်ႇထုၵ်ႇမေႃၵၼ်တင်း ၸုမ်းၶိူတ်ႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၶိုၼ်ႈမႃးယဝ်ႉလႄႈ မၼ်း ၸၢင်ႈသုမ်ႇငမ်းလႆႈၼိူဝ် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမႂ်ႇ သီႊရီႊယိူဝ်ႊသေယဝ်ႉ ၵုမ်းၵမ်လႆႈပႃးၸုမ်းၶိူတ်ႉၶဝ်ၵွၼ်ႇ။ လိူဝ်ၼၼ်ႉ ၸၢင်ႈမုင်ႈမွင်းဝႃႈ ၸွမ်ၸိုင်ႈထရမ်ႉ တေယုၵ်ႉလိူၵ်ႈၶိုၼ်း တပ်ႉဢမေႊရိၵၼ်ႊ ဢၼ်ပၵ်း သဝ်းဝႆႉတီႈဢီႊရၵ်ႊ ၸဵမ်တင်းသီႊရီႊယိူဝ်ႊ ၼၼ်ႉသေ တူႊရၵီႊၼႆႉ ၸၢင်ႈပဵၼ်မႃး တူဝ်လဵၼ်ႈၸိူင်း ၶွင်ၼႃႈတီႈပွတ်းၵၢင်ဝၼ်းဢွၵ်ႇ ၼႆယဝ်ႉ။

လိုၼ်းသုတ်းသမ်ႉ တေမီးဢိတ်ႉသ်ရေႊ၊ ယွၼ်ႉဝႃႈ ဢႃႇသၢတ်ႉ ဢၼ်ၵမ်ႉထႅမ် ၸုမ်းႁိတ်ႊသပူဝ်ႊလႃႊၼၼ်ႉ ပူတ်းတူၵ်းၵႂႃႇယဝ်ႉလႄႈ တေလူမ်ၸႂ်ၵႂႃႇတႃႇမၼ်းတႄႉတႄႉဝႃႈဝႃႈယဝ်ႉ။ တေႃႈၼင်ႇ ၵွင်း သူတ်ႇၵူဝ်လၢၼ်ဢၼ် မၼ်းသိမ်းဝႆႉ ၸဵမ်မိူဝ်ႈပၢင်တိုၵ်းၶၢဝ်းႁူၵ်းဝၼ်း ၼႂ်းပီ 1967 ၼၼ်ႉ မၼ်း ပေႃး ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ ပဵၼ်ၼႃႈလိၼ်မိူင်းမၼ်းတေႃႇ ၸူဝ်ႈၼႆယူႇယဝ်ႉ။

ၵူၺ်းၵႃႈ ၸွင်ႇတေယဝ်ႉယႃႇၵႂႃႇငၢႆႈငႅမ်ႈ ၼင်ႇမၼ်းပိုၼ်ၽၢဝ်ႇႁိုဝ်ၼႆတႄႉ ဢမ်ႇၸၢင်ႈဝႃႈလႆႈၼႄႉၼွၼ်း။ ဢမ်ႇသၢင်ႇထုၵ်ႇ တေပဵၼ် ၵူၼ်ႈမေႃႈပၼ်ႁႃပၢင်တိုၵ်း ဢၼ်ဢမ်ႇမေႃယဝ်ႉမေႃယဵၼ် ၸိူင်ႉၼင်ႇ ၵႃႊသႃႊလႂ်၊ လႅပ်ႊပၼုၼ်ႊလႂ် ၵွၼ်ႇ။

ၶေႃႈလူပ်းလိုၼ်းၸမ်ႉ ပေႃးထၢမ်ဝႃႈ ၵၢၼ်တိုၵ်းၸဝ်ႈဢႃႇၼႃႇ မိူင်းသီႊရီႊယိူဝ်ႊ ဢၼ်တႄႇမႃးၼႂ်း ၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ၶၢဝ်းႁွင် ဢႃႊရၢပ်ႊ ပီႊ2011 ၼၼ်ႉသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းလႆႈတၢႆၸွမ်း 5 သႅၼ်၊ လႆႈ ၶၢႆႉပၢႆႈဢွၵ်ႇႁိူၼ်းယေး 12 လၢၼ်ႉပၢႆၼႆႉ ယွၼ်ႉ HTS ႁုပ်ႈလႆႈဝဵင်းငဝ်ႈၸိုင်ႈယဝ်ႉလႄႈ မိူင်းသီႊရီႊယိူဝ်ႊ ၸွင်ႇတေၵတ်းယဵၼ်ၼိမ်တဵင်ႈယဝ်ႉႁိုဝ် ၼႆၸိုင် တေလႆႈတွပ်ႇဝႃႈ ပႆႇငၢႆႈငၢႆႈၼႆၵူၺ်း။

ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၸုမ်းၸၢဝ်းၵူၼ်းထိူၼ်ႇလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ဢၼ်မီးပဵၼ်လၢႆလၢႆသိပ်းၸုမ်းၼၼ်ႉ ပႅၵ်ႇပိူင်ႈႁိူင်ႈႁၢင်ႇၵၼ်ဝႆႉသေ တၢင်းဢဵၼ်းဢၢၼ်းၼႆၵေႃႈ သမ်ႉမီးႁင်းၽႂ်ႁင်းမၼ်း။ ထႅင်ႈလွင်ႈၼိုင်ႈ ႁႅင်းဢီး ယဝ်ႈမိူင်းႁိမ်းႁွမ်း ဢၼ်ပေႃႉယွၼ်ႈသႂ်ႇ ၼိူဝ်ၸုမ်းဢွင်ႇပေႉၼၼ်ႉ တိုၼ်းဢမ်ႇဢေႇလႃးလႃး။ သွင်လွင်ႈၼႆႉ ယင်းတေၸၢင်ႈပဵၼ် တွၼ်ႈသွၼ်တႃႇၸုမ်း ၸၢဝ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ၼႂ်းမိူင်းႁဝ်းယၢမ်းလဵဝ်ၵွၼ်ႇၼႆ ယွၼ်ႉပၢႆးၼႄတၢင်းႁၼ်မွၵ်ႈၼႆႉၵွၼ်ႇၶႃႈ။