ၶၢဝ်းတၢင်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းမိူင်းမႃး 3 ပီပၢႆၼႆႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၶိုင်လႅၵ်ႈလၢႆႈ ပၵ်းပိူင်မၢႆမီႈလၢႆသႅၼ်း ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် မိူၼ်ၼင်ႇ ပၵ်းပိူင်တီႈလိၼ် ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ မီးလွင်ႈၶဵင်ႈၶႅင်မႃး။ မီးၶၢဝ်ႇလိုဝ်းဢွၵ်ႇမႃးဝႃႈ ယၢမ်းလဵဝ် ၾၢႆႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၶိုင်တေယိုတ်းဢဝ်တီႈလိၼ်သူၼ်ႁႆႈၼႃးသေ တေဢၢၼ်းၶၢတ်ႈပၼ် ၵူၼ်းၼွၵ်ႈမိူင်း ၸိူဝ်းၶႂ်ႈမႃးလူင်း တိုၼ်းလၢင်းၼႂ်းမိူင်း။

ဢိင်ၼိူဝ် လွင်ႈၼႆႉသေ ၼင်ႇႁိုဝ် ၸဝ်ႈသူၼ်ႁႆႈၼႃးၼႂ်းမိူင်းတႆး ပေႃးတေဢမ်ႇတူၵ်းလွၵ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈသူၼ်ၸဝ်ႈၼႃးၵူႈၵေႃႉ ထုၵ်ႇလီတၢင်ႇယိုၼ်ႈယွၼ်းဢဝ် ဝႂ်တီႈလိၼ် ႁႂ်ႈထုၵ်ႇၸွမ်းပၵ်း ပိူင်မၢႆမီႈ ဝႆႉၶႄတူဝ် ဝႃႈၼႆ။

ၸွမ်ၸိၵ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ ၸီႉသင်ႇ ႁွင်ႈၵၢၼ်လၢႆဢၼ် ပိၼ်ႇပၢႆႇလႅၵ်ႈလၢႆႈပၵ်းပိူင်မၢႆမီႈဝႆႉ လၢႆသႅၼ်း၊ ပၵ်းပိူင်မၢင်ဢၼ်ၵေႃႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ လူင်းမိုဝ်းႁဵတ်းယဝ်ႉသေတႃႉ မၢင်ဢၼ်ၵေႃႈ တိုၵ်ႉတိုတ်ႉၸၼ်ဝႆႉလပ်ႉလပ်ႉ ၵေႃႈမီး။

သင်ဝႃႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ လႆႈၸတ်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈမႃးတႄႉၸိုင် လွင်ႈဢၼ်ၶဝ်တိုတ်ႉၸၼ် ႁၢင်ႈႁႅၼ်းဝႆႉ လႅၵ်ႈလၢႆႈဝႆႉ မၢႆမီႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၸၢင်ႈပၼ်ႇၵၢၼ်မႃးလႆႈ။ ယၢမ်းလဵဝ် တိူၵ်ႇႁႆႈလွၵ်းၼႃး ၵူၼ်းမိူင်း ၸိူဝ်းဢမ်ႇမီးဝႂ် တဵမ်ထူၼ်ႈ ၸိူဝ်း ၼၼ်ႉ ၸၢင်ႈပဵၼ်ပဝ်ႉမၢႆ ဢၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈ မၢႆတႃဝႆႉ တႃႇယိုတ်းဢဝ်လၢႆ၊ တႃႇဢဝ်ၶၢတ်ႈပၼ် ၸဝ်ႈငိုၼ်းသႃး လၢဝ်းပၢၼ်းၶႄႇ။

ၵွပ်ႈၼႆလႄႈ ၸဝ်ႈသူၼ်ၸဝ်ႈၼႃး ထုၵ်ႇလီသႂ်ႇၸႂ်ႁဵတ်းဝတ်းႁဵတ်းဝႂ်တီႈလိၼ်ဝႆႉ ႁင်းၽႂ်မၼ်း – ၵူၼ်းၼုမ်ႇၽူႈတူင်ႉၼိုင် လွင်ႈၸဝ်ႈႁႆႈၸဝ်ႈၼႃး ၼႂ်းၸိုင်ႈတႆး ၵေႃႉၼိုင်ႈ လၢတ်ႈၼႄၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈၼင်ႇၼႆ။  

“ယၢမ်းလဵဝ် ဢၼ်လႆႈမႆႈၸႂ်ၼႆႉ ပဵၼ်မၢႆမီႈတီႈလိၼ် ဢၼ်ဢွၵ်ႇမႂ်ႇၼႆႉ၊ ပေႃးမီးသၽႃးမႃးတႄႉ တေၸၢင်ႈမၵ်းမၼ်ႈ ၵႂႃႇတႄႉယူႇ။ တိူၵ်ႇႁႆႈလွၵ်းၼႃး ဢၼ်ဢမ်ႇမီးဝႂ် ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၶဝ်တေယိုတ်းဢဝ်ပဵၼ် ၶွင်ၸိုင်ႈမိူင်းမူတ်းသေယဝ်ႉ ၵေႃႈ တေပၼ်ၶႄႇၶၢတ်ႈ။ ဢၼ်ၼႆႉ မိူဝ်ႈလဵဝ် ၶဝ်တေႁွင်ႉဝႃႈ မူႇပိူင်ၸႂ်ႉ ပိုၼ်ႉတီႈလိၼ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ(မြေအမျိူးသား အသုံးချရေး မူဝါဒ) ၼႆ ၶဝ်တႅမ်ႈဝႆႉယဝ်ႉ။ ပီႈၼွင်ႉတႆး  ႁဝ်းတႄႉ တေတုၵ်ႉၶထႅင်ႈၵႃႈႁိုဝ်ဢမ်ႇႁူႉ။ ဢၼ်ၶဝ်ၸၼ်ပိူင်မၼ်းမႃး တႃႇသိမ်းတီႈလိၼ်ၼႆႉ မိူဝ်ႈ သိုၵ်း ယိုတ်းမိူင်းၼႆႉၼႃႇ လႆႈဝႃႈပဵၼ်ၸုမ်းၶဝ် မိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉယဝ်ႉ။ ၶဝ်ၵႂႃႇဢုပ်ႇၵၼ်တင်း မိူင်းၶႄႇ မႃးသေ လၢတ်ႈဝႃႈ မိူင်းႁဝ်းမီးတီႈလိၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈၼမ်ၼႃႇၼႆလႄႈ ၶႄႇၶဝ်တေမႃးလူင်းတိုၼ်းလၢင်း သေ မၢၼ်ႈတေပၼ်ၶၢတ်ႈ”- ဝႃႈၼႆ။

ယၢမ်းလဵဝ် ဢၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈ  သွၵ်ႈႁႃယိုတ်းဢဝ်တီႈလိၼ်ႁၢဝ်ႈႁႅင်းၼႆႉ ပဵၼ်ပွတ်းတၢင်းဝဵင်းပၢင်ႁူႈလႄႈ ပွတ်းတၢင်းဝဵင်းၼမ်ႉၸၢင်၊ တူၼ်ႈတီး ၸိူဝ်းၼႆႉသေ ဝၢႆးမႃး ဢမ်ႇလၢမ်းထိုင် မိူင်းတႆးပတ်းပိုၼ်ႉၼႆႉ ဢမ်ႇၸၢင်ႈဝႃႈ၊ ယွၼ်ႉပဵၼ်မၢႆႈမီႈ ဢၼ်လဵဝ်ၵၼ်မူတ်းၼႆ ႁူဝ်ၼႃႈ ၸုမ်းၸဝ်ႈႁႆႈၸဝ်ႈၼႃး သိုပ်ႇ လၢတ်ႈၼႄၼင်ႇၼႆ –

“ၽူႈၵဵဝ်ႇၶွင်ႈၶဝ် လူဝ်ႇလႆႈတိုၵ်းသူၼ်း၊ လူဝ်ႇလႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းၼႆႉ တိုၼ်ႇသၢၼ်ႈၵၼ် ႁႂ်ႈဢွၼ်ၵၼ်ဝႃႈ လူဝ်ႇလႆႈႁဵတ်းဝႂ်ဢိူဝ်ႈၼႆ။ ပေႃးၵႂႃႇယိုၼ်ႈယွၼ်းႁဵတ်းယူႇလႄႈ ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ် ႁွင်ႈၵၢၼ်ၾၢႆႇတီႈလိၼ်ၶဝ် ဢမ်ႇႁဵတ်းပၼ်ၼႆ ႁဝ်းၸၢင်ႈဢဝ်တၢင်းၽိတ်း ၵူၼ်းႁဵတ်းဝႂ်တီႈလိၼ်လႆႈၶိုၼ်း။ ၸိုင်ႈမိူင်းၼိုင်ႈ လုၵ်ႈၼႆႉ ၵမ်ႈၼမ် တေဢဝ်မၢႆမီႈဢၼ်တမ်းဝၢင်းဝႆႉသေ ၵုမ်းၵူႈလွင်ႈလွင်ႈၵႂႃႇ ဝႃႈၼႆသေတႃႉ မိူၼ်ၼင်ႇ ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼႆႉသမ်ႉ ပၵ်းပိူင်မၢႆမီႈ ဢွၵ်ႇဝႆႉ လၢႆသႅၼ်းသေတႃႉၵေႃႈ သမ်ႉဢမ်ႇသပ်းလႅင်းၼႄ ႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းပွင်ႇၸႂ်လႆႈငၢႆႈငၢႆႈ။ ၵူၼ်းမိူင်းၵေႃႈ ယူႇမဝ်ၵိၼ်မၢင်သေ ဢမ်ႇလဵပ်ႈႁဵၼ်း။ ပေႃးပိူၼ်ႈတေမႃးသိမ်းၼႆ လၢတ်ႈဝႃႈပဵၼ်တီလိၼ်ပူႇမွၼ်ႇၼၢႆးယႃႈၼႆသေတႃႉ ပေႃးဢမ်ႇမီး ဝႂ်သင်ဝႆႉၵေႃႈ ပိူၼ်ႈၸၢင်ႈၽဵဝ်ႈမူတ်းယဝ်ႉ”- ဝႃႈၼႆ။

သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၵႆႉႁႃလွၵ်ႇငိုတ်ႈ ယိုတ်းတီႈလိၼ်ၵူၼ်းမိူင်း ၼႄၶေႃႈဢၢင်ႈဝႃႈ ဢမ်ႇမီးဝႂ်ဢၼ်ထုၵ်ႇၸွမ်း ပၵ်းပိူင်မၢႆမီႈၼႆသေ ၵဝ်းထႆၵိၼ်ငိုၼ်းၵူၼ်းမိူင်း၊ ပေႃးၵူၼ်းမိူင်း တေၵႂႃႇယိုၼ်ႈယွၼ်းဝႂ်တီႈလိၼ်သမ်ႉ ၶိုၼ်ႈၵႃႈၶၼ်မၼ်းသုင်ပူၼ်ႉတီႈၼႃႇလႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းၵေႃႈ ဢမ်ႇပေႉလႆႈၵႃႈမၼ်း၊ လွင်ႈၸိူင်ႉၼႆ မီးမႃးၼမ်ၼႃႇယဝ်ႉ – ၼၢင်းယိင်း ၵူၼ်းၼမ်ႉၸၢင် ၵေႃႉၼိုင်ႈလၢတ်ႈ။

ၸွမ်းၼင်ႇ မတ်ႉတႃ 6 က(2) တႄႉ တီႈလိၼ်တိူၵ်ႇႁႆႈလွၵ်းၼႃးၼႆႉ ထုၵ်ႇလႆႈမီးဝႂ် (ပုံစံ ၇) ဝႆႉၵွၼ်ႇ ၸင်ႇတေထုၵ်ႇၸွမ်း မၢႆမီႈပၵ်းပိူင် ၸိုင်ႈမိူင်း၊ သင်ပႆႇမီးဝႂ် (ပုံစံ ၇) ၵေႃႈ ႁႂ်ႈတၢင်ႇယိုၼ်ႈယွၼ်း ပုံစံ (၁) တီႈလုမ်းႁွင်ႈၵၢၼ်ၾၢႆႇတီႈလိၼ် ၼႂ်းပွၵ်ႉဢိူင်ႇၽႂ်မၼ်း။ ၽွင်းၵႂႃႇယွၼ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ တၵ်းလႆႈမီး ၸဝ်ႈ သူၼ်ၸဝ်ႈၼႃး ၵႂႃႇၵမ်ႉထႅမ်လူင်းလၢႆးမိုဝ်းယိုၼ်ယၼ်ပၼ်တီႈၵႄႇသုတ်း 2 ၵေႃႉ။ ဝၢႆးလင် ၵူတ်ႇထတ်း ယဝ်ႉၼၼ်ႉ ၾၢႆႇတီႈလိၼ် တေဢွၵ်ႇပၼ် ပုံစံ ၅၊ ပေႃးလႆႈ ပုံစံ ၅ မႃး ၸင်ႇသိုပ်ႇယွၼ်း ပုံစံ ၇ –  ဢူး ၸေႃႇမိၼ်း ၽူႈၵိူဝ်းၵုမ်ၾၢႆႇပၵ်းပိူင်တီႈလိၼ် ယၢမ်ႈလၢတ်ႈတီႈသိုဝ်ႇ DVB ဝႆႉၼင်ႇၼႆ။

မၢႆမီႈယိုတ်းတီႈလိၼ် ဢၼ်ၾၢႆႇလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမူၼ်ႉမႄးဝႆႉၼႆႉ ဢွၵ်ႇမႃးပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ် မိူဝ်ႈပီ 2018 လိူၼ်တီႊသႅမ်ႊပိူဝ်ႊ ဝၼ်းတီႈ 11 ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၵူၼ်းမိူင်းဢမ်ႇပေႃးသူၼ်ၸႂ်။ ၼႂ်းမတ်ႉတႃ( 22 ကခ ) ၼၼ်ႉ တႅမ်ႈဝႆႉဝႃႈ သင်ဢမ်ႇလႆႈၶႂၢင်ႉသင်သေ ႁဵတ်းၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈႁႃၵိၼ်လဵင်ႉတွင်ႉဝႆႉၸိုင် ပေႃး ဝႃႈၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းၵူတ်ႇထတ်းႁၼ်ၺႃး တၵ်းၺႃးတၢမ်ႇၶွၵ်ႈ 2 ပီလႄႈ ငိုၼ်း 5 သႅၼ်ပျႃး ၽူႈလဵပ်ႈ ႁဵၼ်းမၢႆမီႈ ၵေႃႉၼိုင်ႈ လၢတ်ႈၼႄၼင်ႇၼႆ။

ပၵ်းပိူင်တီႈလိၼ် မိူဝ်ႈပၢၼ်ၸွမ်ၸိၵ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၵေႃႉၵဝ်ႇဢူးတဵင်းၸဵင်ႇ ယၢမ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇတမ်းဝၢင်း လယ်ယာမြေဉပဒေဝႆႉ ၼႂ်းပီ 2012 ၼၼ်ႉဝႃႈ ၼႂ်းတွၼ်ႈ 12 ၊ ၶေႃႈ 39 ၊ မတ်ႉတႃ 14 ၼၼ်ႉ တႅမ်ႈဝႆႉ ဝႃႈ သင်ဝႃႈ ၽႂ်ပူၼ်ႉပႅၼ်မၢႆမီႈ ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈသူၼ်ႁႆႈၼႃးၸိုင် တႅမ်ႇသုတ်းတူတ်ႈတၢမ်ႇ 1 ပီ ထိုင် 3 ပီ သေ လိူဝ်ၼၼ်ႉ တၢမ်ႇငိုၼ်း 10 သႅၼ်ပျႃးလူင်းတႂ်ႈ။ ယဝ်ႉၵေႃႈ ၶူဝ်းၶွင်လႄႈ ငိုၼ်းတွင်း ဢၼ်ၵဵဝ်ႇ ၶွင်ႈၽူႈမီးတၢင်းၽိတ်းၼၼ်ႉ တေယိုတ်းဢဝ်ပဵၼ်ၶွင်ၸိုင်ႈမိူင်းၵႂႃႇ ဝႃႈၼႆဝႆႉ။