ၸုမ်းၵုၼ်ႁဵင် ၽွင်ႇတေးသျိၼ်း ဢွၼ်ႁူဝ်ၸတ်းႁဵတ်း ဝၼ်းႁၵ်ႉသႃမႄႈၼမ်ႉ ၵူႈမိူင်းမိူင်းၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉလႄႈ ပၢင်ယွၼ်းသူး ပၼ်မႄႈၼမ်ႉၶူင်း။

ဝၼ်းတီႈ 19/3/2020 ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ် 9 မူင်း ယူႇတီႈၸုမ်းၵုၼ်ႁဵင် ၾွင်ႇတေးသျိၼ်း ဢွၼ်ၸတ်းႁဵတ်း ပၢင်ႁူပ်ႉထူပ်း ဝၼ်းႁၵ်ႉသႃထိင်းသိမ်းမႄႈၼမ်ႉ ၵူႈမိူင်းမိူင်းၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉ လႄႈ ပၢင်ယွၼ်းသူးပၼ်မႄႈၼမ်ႉၶူင်း တီႈဝၢၼ်ႈသႃလႃး ၸႄႈဝဵင်းမိူင်း တူၼ် ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇၶူင်း ဝႃႈၼႆ။

ၼၢင်းဝႃႇၼု ၸုမ်းၵုၼ်ႁဵင် ၽွင်ႇတေးသျိၼ်း လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ “ ဢၼ်ႁဝ်းၶႃႈ ၶႂ်ႈပဵၼ်ၼႆႉ မႄႈၼမ်ႉၶူင်းႁဝ်းၼႆႉ ၽႂ်/ ၵေႃႉလႂ် ဢမ်ႇၶႂ်ႈႁႂ်ႈမႃးတပ်ႉ မႃးႁဵတ်းၾၢႆၼိူဝ်မၼ်း။ မႄႈၼမ်ႉၼႆႉ ႁႂ်ႈမၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ် တႃႇၵူၼ်းမိူင်းႁဝ်းၶႃႈ တွၼ်ႈတႃႇ လွင်ႈဢၼ်မၼ်းထိင်းသိမ်းသၽႃႇဝလႄႈ လွင်ႈတူဝ်သတ်း ဢၼ်ယူႇၼႂ်းမႄႈၼမ်ႉၶူင်းလႄႈ ႁိမ်းၾင်ႇၼမ်ႉၶူင်းတင်းသဵင်ႈ ႁႂ်ႈမၼ်းၸၢင်ႈလဵင်ႉလူပၼ်ႁဝ်းၶႃႈတင်းသဵင်ႈသဵင်ႈ ႁဝ်းၶႃႈ ၵူႈၵေႃႉတေလႆႈထိင်းသိမ်းၵၼ်ၼႆ ႁဝ်းၶႃႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းဝႆႉ” ဝႃႈၼႆ။

ၼႂ်းပၢင်ၶုၵ်းထူပ်း ဝၼ်းႁၵ်ႉသႃမႄႈၼမ်ႉ ၵူႈမိူင်းမိူင်းၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉ ဢၼ်ၸတ်းႁဵတ်းၵႂႃႇတီႈ ဝၢၼ်ႈသႃလႃးၼႆႉ ယၢမ်း ၵၢင်ၼႂ် 9 မူင်း ၸၢႆးၼွင်ႉ ၽူႈတႅၼ်းသၽႃးၸေႊမိူင်း ဝဵင်းမိူင်းပၼ်ႇ မွၵ်ႇလၢတ်ႈၶေႃႈၵႂၢမ်း၊ ၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင် ၼႂ်းဝၢၼ်ႈသႃလႃး မွၵ်ႇလၢတ်ႈ ၶေႃႈၵႂၢမ်း ပိုတ်ႇပၢင်ၵႂႃႇ ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။

ၼွၵ်ႈလိူဝ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ မွၵ်ႇထိုင် ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈ မိူၼ်မိူင်းတူၼ်၊ မိူင်းပၼ်ႇသေ ၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ဢုပ်ႇဢူဝ်းလႅၵ်ႈလၢႆႈၵၼ် လွင်ႈယူႇႁိမ်းၸမ်မႄႈၼမ်ႉၶူင်းသေ ပိုင်ႈဢိင်ယူႇသဝ်းမႃးၸိူင်ႉႁိုဝ် ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။

ၼၢင်းဝႃႇၼု သိုပ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ “ႁဝ်းၶႃႈမွၵ်ႇထိုင် ႁွင်ႈၵၢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ မိူင်းတူၼ်၊ မိူင်းပၼ်ႇ ၵူႈႁွင်ႈၵၢၼ် မႃးၶဝ်ႈႁူမ်ႈ။ ယဝ်ႉၵေႃႈ မွၵ်ႇထိုင်ၼိုင်ႈၸၢဝ်းၶိူဝ်းၼိုင်ႈၵေႃႉ မႃးဢုပ်ႇလႅၵ်ႈလၢႆႈၵၼ် လွင်ႈယူႇႁိမ်းၸမ် မႄႈၼမ်ႉၶူင်းသေလႄႈ လႆႈပိုင်ႈ ဢိင်ႈၼမ်ႉၶူင်း ၸိူင်ႉႁိုဝ်၊ လွင်ႈၵၢၼ်ငၢၼ်း၊ လွင်ႈႁၵ်ႉသႃလွင်ႈထွတ်ႈမျၢတ်ႈ၊ လွင်ႈတုၵ်ႉၶယၢပ်ႇၽိုတ်ႇမီးၸိူင်ႉ ႁိုဝ်လႄႈ လွင်ႈပိူၼ်ႈမႃးႁဵတ်းၾၢႆၸိူဝ်းၼႆႉ ၸွင်ႇၵျိူၵ်ႈဢမ်ႇၵျိူၵ်ႈ သင်ဝႃႈ ပိူၼ်ႈမႃးႁဵတ်းၾၢႆၼႆ မိူဝ်းၼႃႈမႃး သူၸဝ်ႈသမ်ႉ ႁၢင်ႈႁႅၼ်းဝႆႉၸိူင်ႉႁိုဝ် ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ” ဝႃႈၼႆ။

ဢိင်ၼိူဝ် လွင်ႈဢုပ်ႇၶႆႈလႅၵ်ႈလၢႆႈ ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈသေ ယူႇတီႈ ၼႂ်းၸုမ်း SSN တင်း BRN ၶဝ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉသမ်ႉ ပိုၼ်ၽႄႈ လၢတ်ႈၼႄ လွင်ႈတူဝ်ထူပ်း တၢင်းမိူင်းယၢင်းလႅင်၊ ယၢင်းၽိူၵ်ႇလႄႈ မိူင်းမွၼ်း ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။

ထိုင်မႃး တွၼ်ႈဝၢႆးဝၼ်းသမ်ႉ ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈၼၼ်ႉသေ ဢွၼ်ၵၼ်ၵႂႃႇတီႈၾင်ႇမႄႈၼမ်ႉၶူင်း ဢွၼ်ၵၼ်ၵႂႃႇယွၼ်းသူး တီႈမႄႈၼမ်ႉၶူင်း။ ထိုင်မႃး တွၼ်ႈႁူဝ်ၶမ်ႈသမ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ်ၵိၼ်ၶဝ်ႈႁူမ်ႈမူႇၵၼ်သေ သၢႆၼႄလွင်ႈတူင်ႉၼိုင် ၾၢႆၼမ်ႉၶူင်း ၊ ၼႄၵႂႃႇတၢင်းၵႃႈဝႅၼ် ၸုမ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းၽႂ်မၼ်းၵႂႃႇ ဝႃႈၼႆ။

လွင်ႈၵၢၼ်တူင်ႉၼိုင် (ၶႅမ်ႇပဵင်း) တႃႇမႄႈၼမ်ႉၶူင်း ၶၢဝ်းတၢင်း 15 ဝၼ်းၼႆႉ ယူႇတီႈၸုမ်း Burma Rivers Network (BRN) တင်း Save The Salween Network (SSN) ႁူမ်ႈၵၼ် ဢွၼ်ႁူဝ်သေ တူင်ႉၼိုင် ၼႂ်းၼၼ်ႉတေပႃးဝႆႉၸုမ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်း 18 ၸုမ်း ႁူမ်ႈၵၼ်တူင်ႉၼိုင်ဝႆႉ။ ဢွင်ႈတီႈဢၼ်ႁူမ်ႈၵၼ်တူင်ႉၼိုင်ၶၢဝ်းတၢင်း 15 ဝၼ်း တႃႇ 5 တီႈၼၼ်ႉ မိူၼ်ၼင်ႇ မိူင်း ယၢင်းၽိူၵ်ႇ၊ ယၢင်းလႅင်၊ မိူင်းတႆး၊ မိူင်းမွၼ်း ၸိူဝ်းၼႆႉ။ ဢၼ်ပႆႇလႆႈၸတ်း ၵိုတ်းသွင်တီႈ တီႈၵုၼ်လူင် ၼႂ်းမိူင်းတႆးလႄႈ ၼႂ်းမိူင်းမွၼ်း။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈငဝ်းလၢႆးတၢင်း ပဵၼ်ၶူဝ်ႊ ရူဝ်ႊၼႃႊဝႆးရတ်ႉသ် လႄႈလႆႈၵိုတ်းဝႆႉၵမ်းၼိုင်ႈ။