ပၢင်ပွႆးႁူင်းၾႆးမိၼ် (ဢမ်ႇၼၼ်) ပွႆးလိူၼ်သိပ်းသွင်မူၼ်း တီႈဝဵင်းတူၼ်ႈတီး ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်းၼႆႉ တင်းမူတ်း မီးႁူင်း ၾႆးမိၼ် ၶဝ်ႈၶဵင်ႇၵၼ် 396 လုၵ်ႈ။
ပွႆးႁူင်းၾႆးမိၼ်ပီၼႆႉ တႄႇၸတ်းႁဵတ်း ၼႂ်းဝၼ်းတီႈ 4-12/11/2019 ႁူင်းၾႆးဢၼ်ၶဝ်ႈၶဵင်ႇၵၼ်သမ်ႉ မိူၼ်ၼင်ႇ ႁူင်းၾႆး မိၼ် ၼူၾႆးႁၢင်ႈလီမီး 79 လုၵ်ႈ၊ ႁူင်းၾႆးမိၼ်ၼႄတၢင်းႁၢင်ႈလီမီး 36 လုၵ်ႈ ၊ ႁူင်းၾႆးမိၼ်ႁၢင်ႈလီ ဢၼ်ပဵၼ် တူဝ်သတ်း တွၼ်ႈတႃႇတေပွႆႇၵၢင်ဝၼ်းသမ်ႉ တူဝ်သတ်း သွင်တိၼ်မီး 152 လုၵ်ႈ တူဝ်သတ်းသီႇတိၼ်မီး 94 လုၵ်ႈ ဢၼ်ပွႆႇပဵၼ်မူႇ ပဵၼ်ၸုမ်းမီးယူႇ 35 လုၵ်ႈ တင်းမူတ်း 396 လုၵ်ႈ။ ပၢင်ပွႆးၼႆႉ ၸတ်းႁဵတ်းတီႈပၢင်ႇပွႆႇႁူင်းၾႆးမိၼ် ဢဝေႇယႃႇ ဝဵင်းတူၼ်ႈ တီး ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်း။
ၻွၵ်ႊတိူဝ်ႊ တၢၼ်းဝိၼ်း ႁူဝ်ပဝ်ႈၸုမ်းၽူႈၵတ်ႉၶႅၼ်ႇလူင်ႉလႅၼ်ႇၾၢႆႇႁဵတ်းႁူင်းၾႆးမိၼ် ၸႄႈမိူင်းတႆး လၢတ်ႈတီႈၽူႈ တွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ “ တၢင်းယၢပ်ႇ ၽိုတ်ႇတႄႉ မီးၼမ်ၶႃႈဢေႃႈ။ ပီၼႆႉ ႁူင်းၾႆးမိၼ်ဢေႇလိူဝ်ပီၵၢႆ။ ယဝ်ႉၵေႃႈ ဝၼ်းပၢင်ပွႆးၵေႃႈ လူတ်းယွမ်းဝၼ်းၼိုင်ႈ။ ပီၼႆႉ ၵူၺ်းၵႃႈႁုၼ်ႇႁၢင်ႈဢၼ်ပွႆႇၵၢင်ဝၼ်းၼမ်မႃး။ ၵူႈပီ ပွႆႇႁုၼ်ႇႁၢင်ႈၵၢင်ဝၼ်းမွၵ်ႈၼိုင်ႈဝၼ်း 30 လုၵ်ႈ။ ပီၼႆႉ တေလႆႈပွႆႇမွၵ်ႈဝၼ်း 40 လုၵ်ႈၼႆႉ” ဝႃႈၼႆ။
ႁူင်းၾႆးမိၼ်ၵၢင်ၶမ်ႈၵေႃႈလူတ်းယွမ်းလိူဝ်ပီၵၢႆယူႇသေတႃႉ ယွၼ်ႉငဝ်းလၢႆးၵူၼ်းၵိုၼ်း၊ ငဝ်းလၢႆးၾိင်ႈၾႃႉလႄႈ တႃႇတေ ပွႆႇလႆႈၼိုင်ႈလုၵ်ႈ လႆႈၸႂ်ႉၶၢဝ်းယၢမ်းႁိုင် ဝႃႈၼႆ။
ၻွၵ်ႊတိူဝ်ႊတၢၼ်းဝိၼ်း သိုပ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ “ တႃႇၵၢင်ၶမ်ႈသမ်ႉ ၸုမ်းပွႆႇႁူင်းၾႆးမိၼ်ၶဝ် ဢမ်ႇၸၼ်ၶၢဝ်းယၢမ်း မိူၼ်မိူဝ်ႈ ၵူႈပွၵ်ႈယဝ်ႉ ပေႃးၾိင်ႈၾႃႉ လီၵေႃႈ ၶဝ်ပွႆႇၵမ်းလဵဝ်။ ၵူၺ်းၵႃႈ မိူဝ်ႈၶဝ်ႈပွႆးမႃးၼၼ်ႉ ပေႃးၵူၼ်းၼမ်ၼႆ ၶဝ်တေၶဝ်ႈယၢပ်ႇ ဢဝ်တီႈယူႇယၢပ်ႇၼႆလႄႈ မၢင်ပွၵ်ႈၵေႃႈ တေႁိုင် တွၼ်ႈတႃႇတေပွႆႇၵေႃႈႁိုင်ၵႂႃႇပႅတ်ႈ။ ပေႃးၾိင်ႈၾႃႉ ဢမ်ႇလီတႄႉ တေ တူၺ်းငဝ်းလၢႆးသေ တေ လိူဝ်ပၼ်ထႅင်ႈဝၼ်းၼိုင်ႈ” ဝႃႈၼႆ။
ပၢင်ပွႆးႁူင်းၾႆးမိၼ် တီႈတူၼ်ႈတီးပီၼႆႉ ၸတ်းႁဵတ်း တႃႇၶၢဝ်းတၢင်း 8 ဝၼ်း 9 ၶိုၼ်းၵူၺ်း။ ပီၼႆႉ လူတ်းယွမ်းလိူဝ်မိူဝ်ႈပီၵၢႆ ဝၼ်းၼိုင်ႈ ဝႃႈၼႆ။
ၼွၵ်ႈလိူဝ်ၼၼ်ႉ တီႈပၢင်ပွႆးႁူင်းၾႆးမိၼ်ၼႆႉ ဢၼ်လုၵ်ႉတၢင်ႇတီႈသေ မႃးၶဝ်ႈၶဵင်ႇၵေႃႈမီး မိူၼ်ၼင်ႇ တၢင်းၸႄႈဝဵင်းတႃႈ ၶီႈလဵၵ်း၊ လွႆၶေႃ၊ ယႂႃႇငၢၼ်ႇ၊ ပၢင်းတရ၊ လွႆလႅမ်လႄႈယွင်ႁူၺ်ႈ ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။
ယဝ်ႉၵေႃႈ ငိုၼ်းသူးရၢင်းဝလ်း တွၼ်ႈတႃႇတေပၼ်ၽူႈၶဵင်ႇပေႉမၼ်းသမ်ႉ ပီၼႆႉ တေၼမ်လိူဝ်ၵူႈပီ။ မိူၼ်ၼင်ႇ သူးရၢင်း ဝလ်းထီႉၼိုင်ႈ ပေႃးပဵၼ်ႁူင်းၾႆးမိၼ်ၼူၾႆးႁၢင်ႈလီၸိုင် တေပဵၼ် 75 သႅၼ်ပျႃး။ ႁူင်းၾႆးမိၼ်တၢင်းႁၢင်ႈလီသမ်ႉ 30 ထိုင် 35 သႅၼ်ပျႃး။ သူးရၢင်းဝလ်းထီႉ သွင်သၢမ် ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ပၼ်ဝႆႉၼမ်လိူဝ်ပီၵၢႆ ဝႃႈၼႆ။
လိူဝ်ၼၼ်ႉ ၾၢႆႇၵေႃပွင်ပဵၼ်ပၢင်ပွႆးၶဝ် တတ်းမၵ်းဝႆႉ တွၼ်ႈတႃႇဢွင်ႈတီႈၵိုတ်းရူတ်ႉၵႃး ၼႂ်းပၢင်ပွႆးပီၼႆႉ လႆႈတႅပ်းတတ်း ၵႃႈၶၼ်ဝႆႉ မိူၼ်ၼင်ႇ ရူတ်ႉၶိူင်ႈ ၼိုင်ႈလမ်းလႂ် 1,000 ပျႃး၊ ၵႃးၼိုင်ႈလမ်းလႂ် 3,000 ပျႃး ဝႃႈၼႆ။
မိူဝ်ႈပီ 2018 ၼၼ်ႉ ႁူင်းၾႆးမိၼ် တင်းမူတ်းၶဝ်ႈၶဵင်ႇၵၼ် မီး 414 လုၵ်ႈ။ ၶၢဝ်းတၢင်းၸတ်းပၢင်ပွႆး 9 ၶိုၼ်း 10 ဝၼ်း ဝႃႈၼႆ။
ဢၢၼ်ႇယဝ်ႉႁူမ်ႈပၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင်တီႈၼႆႈ