ၸုမ်းၼမ်ႉၶူင်း ၶႅၵ်ႇလီပၢင်ၸႃႉ ၸတ်းပၢင်ၵႅဝ်ႈပိုတ်ႇပၢႆႉ လုမ်းၵိင်ႇၽႄမႂ်ႇ တီႈၵိင်ႇၸႄႈဝဵင်းၶူဝ်လမ် (ၶူဝ်ၶမ်း) ၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉၸၢင် ၸႄႈတွၼ်ႈလွႆလႅမ် ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်း။ မီးတူဝ်တႅၼ်းမူႇၸုမ်း လၢႆၸႄႈဝဵင်းမႃးၶဝ်ႈႁူမ်ႈ။

ဝၼ်းတီႈ 11/12/2017 မိူဝ်ႈၼႆႉ မီးပၢင်ၵႅဝ်ႈပိုတ်ႇပၢႆႉ လုမ်းၵိင်ႇၽႄၼမ်ႉၶူင်း ၶႅၵ်ႇလီပၢင်ၸႃႉ တီႈဝတ်ႉသီရိမင်ႇၵလႃႇ (ဝတ်ႉၵျွင်းလူင်) တီႈဝဵင်းၶူဝ်လမ် (ၶူဝ်ၶမ်း)။ မီးႁူဝ်ပဝ်ႈၸုမ်းၼမ်ႉၶူင်း လုင်းၸၢႆးထုၼ်းမျၢတ်ႈ မႃးၶဝ်ႈႁူမ်ႈ၊ လုၵ်ႈၸုမ်း ၸုမ်းၼမ်ႉၶူင်းလၢႆလၢႆၸႄႈဝဵင်း မိူၼ်ၼင်ႇမိူင်းသူႈ၊ မိူင်းၼၢႆး၊ လၢင်းၶိူဝ်း၊ ၵုၼ်ႁဵင်၊ တူၼ်ႈတီး၊ မိူင်းၼွင်၊ ၵႃလီႉ၊ ဝၢၼ်ႈႁၢႆးၵႆႇ၊ မိူင်းပၼ်ႇ၊ ၵျွၵ်ႉမႄး။ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈတပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၼႂ်းတိူင်းသိုၵ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇၵၢင် (ယလၶ) ၶူဝ်လမ် ဢိၵ်ႇပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်းၸိူဝ်းၼႆႉ ၶဝ်ႈႁူမ်ႈတင်းမူတ်းၼပ်ႉပၢၵ်ႇ-ၼႆယဝ်ႉ။

ႁူဝ်ပဝ်ႈၸုမ်းၼမ်ႉၶူင်း လုင်းၸၢႆးထုၼ်းမျၢတ်ႈ မွၵ်ႇလၢတ်ႈၵႂၢမ်းဝႃႈ- “ၸုမ်းၼမ်ႉၶူင်းႁဝ်းၶႃႈၼႆႉ လႆႈၵေႃႇတင်ႈမႃး ၸဵမ်မိူဝ်ႈပီ 1989 ၊ ဝၢႆးသေၼၼ်ႉ လႆႈၵိုတ်းလိုဝ်ႈယင်ႉဝႆႉတင်းႁိုင်၊ တိုၵ်ႉလႆႈတႄႇႁဵတ်းၵၢၼ်မႃးၶိုၼ်းလႆႈ 5-6 ပီၵူၺ်း။ ဢၼ်ႁဝ်းၶႃႈလႆႈၵိုတ်းယင်ႉမႃးၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ဢိင်ၼိူဝ်ၵၢၼ်ဝၢၼ်ႈမိူင်းသေ မၼ်းမီးတၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ တႃႇႁဝ်းၶႃႈတေတူင်ႉၼိုင်။ မူႇၸုမ်းၼမ်ႉၶူင်းႁဝ်းၶႃႈၼႆႉ ဢမ်ႇႁဵတ်းၵၢၼ်ပႃႇတီႇ၊ ႁဵတ်းၵၢၼ်ပရႁိတၵူၺ်း။ မိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉ မုၵ်ႉၸုမ်းၼမ်ႉၶူင်းႁဝ်းၶႃႈမီး 14 တီႈ၊ ႁဝ်းၶႃႈလႆႈလူင်းမၢႆၾၢင်ဝႆႉယဝ်ႉလႄႈ ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈပတ်းပိုၼ်ႉၼႆႉ ႁဝ်းၶႃႈမီးသုၼ်ႇတူင်ႉၼိုင်တူဝ်ႈမိူင်း၊ ႁဝ်းၶႃႈမီးသုၼ်ႇၵႂႃႇမႃးတူင်ႉၼိုင်လႆႈၵူႈတီႈ”-ဝႃႈၼႆ။

သိုပ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ- “ၸၢတ်ႈပၢၼ်ၵူၼ်းၼိုင်ႈၵေႃႉၼႆႉ မၼ်းလုၵ်ႉတီႈၵိူတ်ႇမႃးသေၵိုတ်းၵႂႃႇတီႈလွင်ႈတၢႆ။ တႃႇတေပဵၼ်ၵူၼ်းမႃးဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇၸႂ်ႈလွင်ႈငၢႆႈ၊ ၵွပ်ႈၼၼ် ပေႃးႁဵတ်းၵၢၼ်ပရႁိတၵွၼ်ႇ ၸင်ႇၵွႆႈဝႃႈပဵၼ်ၵူၼ်းလႆႈ။ တႃႇၸုမ်းပရႁိတတေၵႂၢင်ႈၶႂၢင် မီးၵိင်ႇၽႄဢွၵ်ႇမႃးထႅင်ႈၼၼ်ႉ ၶႃႈႁဝ်းၵေႃႈလႆႈ ၶတ်းၸႂ်မႃး။ ဢၼ်လႆႈမႃးပိုတ်ႇလုမ်းၵိင်ႇၽႄတီႈၶူဝ်လမ်ၼႆႉၵေႃႈ ပိူဝ်ႈတႃႇတေပဵၼ်ၽွၼ်းလီၶွင်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ ၵူၼ်းမိူင်း ဢၼ်ယူႇသဝ်းဝႆႉတီႈၼႆႈ။ ၵွပ်ႈၼၼ် ၸုမ်းၼမ်ႉၶူင်းတီႈၶူဝ်လမ်ၼႆႉ ႁႂ်ႈမၼ်းတိူဝ်းတွၼ်းမႃးထႅင်ႈ”- ဝႃႈၼႆ။

ၵူၼ်းၶူဝ်လမ် ဢၼ်ၶဝ်ႈႁူမ်ႈပၢင်ၵႅဝ်ႈၵေႃႉၼိုင်ႈ လၢတ်ႈဝႃႈ-” ၸုမ်းၼမ်ႉၶူင်းၼႆႉ ပေႃးပႃးတီႈဝဵင်းၶူဝ်လမ်ၼႆႉ မိူဝ်ႈလဵဝ်မီးၵႂႃႇ 14 တီႈယဝ်ႉ။ ၸုမ်းၼမ်ႉၶူင်း လၢႆလၢႆၸႄႈဝဵင်းဢၼ်မႃးၶဝ်ႈႁူမ်ႈပၢင်ၵႅဝ်ႈပိုတ်ႇပၢႆႉလုမ်းပွၵ်ႈၼႆႉ ၶဝ်မႃးၸွႆႈထႅမ်ငိုၼ်းတွင်း၊ မႃးပၼ်ႁႅင်းၸႂ်ၸုမ်းၼမ်ႉၶူင်း တီႈၶူဝ်လမ်”- လၢတ်ႈတီႈၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ ၼင်ႇၼႆ။

ၸုမ်းၼမ်ႉၶူင်းၼႆႉ ၵေႃႇတင်ႈမႃးမိူဝ်ႈပီ 1989 ၊ ငဝ်ႈလုမ်းပၵ်းဝႆႉတီႈ ဝတ်ႉဝေလုဝၼ် ဝဵင်းလူင်တူၼ်ႈတီး ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်း။ ႁဵတ်းပၼ်ၼမ်ႉတွၼ်းၽွၼ်းလီတီႈၵူၼ်းမိူင်း ပိူင်လူင်မၼ်း ၸွမ်းသူင်ႇၵူၼ်းတၢႆ၊ သူင်ႇၵူၼ်းပဵၼ်ယူတ်းယႃတူဝ်၊ ၸွႆႈၵူၼ်းထူပ်းၽေးဢုပၢတ်ႈ/ ၽေးၵိုင်ႉၵၢင်ႉ၊ လူႇတၢၼ်းပၼ်လိူတ်ႈ တီႈၵူၼ်းလူဝ်ႇထႅမ်လိူတ်ႈသေ ၵွင်ႉသၢၼ်ၵၼ်တင်းႁူင်းယႃၸိူဝ်းၼႆႉ- ၼႆယဝ်ႉ။