ၵူၼ်းမိူင်းသီႇသႅင်ႇ ႁူမ်ႈၵၼ်ပႆတၢင်း ၼႄၵၢင်ၸႂ် တုၵ်းယွၼ်းၶိုၼ်း တီႈလိၼ်သူၼ်ႁႆႈၼႃး ဢၼ်တပ်ႉသိုၵ်းလူင် ပွင်ၸိုင်ႈ မၢၼ်ႈ ယိုတ်းဝႆႉ ပီယၢဝ်းၶၢဝ်းႁိုင်။ ပိူင်လူင်မႆႈၸႂ်တႃႇလုၵ်ႈလၢၼ် ဢမ်ႇမီးတီႈၽုၵ်ႇသွမ်ႈႁႃၵိၼ် ဝႃႈၼႆ။
ဝၼ်းတီႈ 01/05/2019 ဝၼ်းႁႅင်းၵၢၼ်လုမ်ႈၾႃႉ(May Day) ၵူၼ်းမိူင်းသီႇသႅင်ႇ ႁူဝ်ၵူၼ်း 300 ပၢႆ ႁူမ်ႈၵၼ် ပႆတၢင်း ၼႄ ၵၢင်ၸႂ် တႄႇဢဝ်တီႈဝတ်ႉ/ ၵျွင်းထမ်ႇမယူင်ႇၵၢင်ဝဵင်း ထိုင် ၼွၵ်ႈဝဵင်း ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းသီႇသႅင်ႇ ၸႄႈတွၼ်ႈတူၼ်ႈတီး ၸိုင်ႈ တႆး ပွတ်းၸၢၼ်း။ ၼႄၵၢင်ၸႂ် တုၵ်းယွၼ်း တပ်ႉသိုၵ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႈ ပၼ်ၶိုၼ်းတီႈလိၼ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ဝႃႈၼႆ။
ၸဝ်ႈၼႃး ၸႄႈဝဵင်းသီႇသႅင်ႇ လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ “ ၵူၼ်းမိူင်းႁဝ်းၶႃႈၼႆႉ ၸႂ်ယႂ်ႇၵၢၼ်ၽုၵ်ႇၵၢၼ်သွမ်ႈ လဵင်ႉတွင်ႉ ၼႆႉ ပဵၼ်ပိူင်ယႂ်ႇမၼ်းၶႃႈယဝ်ႉ။ တီႈလိၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈသမ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းၵႂႃႇ ဢမ်ႇပၼ်ၶိုၼ်း ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းမိူင်းႁဝ်း ၵေႃႈသမ်ႉ ၼမ်မႃးတိၵ်းတိၵ်းလႄႈ တေႁဵတ်းၵိၼ်ၵၢၼ်သင်။ လွင်ႈဢၼ်ၶဝ်သိမ်းတီႈ လိၼ်ၼႆႉၵေႃႈ မၼ်းႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၵူၼ်း မိူင်းႁဝ်းၶႃႈ ဢိုပ်းယၢၵ်ႈသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈဢမ်ႇမီးတီႈယူႇ၊ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းပၢႆႈၵႂႃႇႁဵတ်း ၵၢၼ်မိူင်းထႆး မိူင်းပိူၼ်ႈတိၵ်းတိၵ်း။ တီႈတႄႉမၼ်း သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ၶဝ်မီးၼမ်ႉၸႂ်ၽိူၵ်ႇ ၸိုၼ်ႈၶၢဝ်သႂ်လႄႈ ႁၵ်ႉၵူၼ်းမိူင်း တႄႉယူႇၸိုင် ထုၵ်ႇလီတူၺ်း ၵူၼ်း မိူင်းလႄႈ ပၼ်ၶိုၼ်းတီႈလိၼ်ၵူၼ်းမိူင်းၶႃႈယဝ်ႉ” ဝႃႈၼႆ။
တီႈလိၼ်သူၼ်ႁႆႈၼႃး ၵူၼ်းမိူင်း သီႇသႅင်ႇၼပ်ႉႁူဝ်ႁဵင်ဢေႊၶိူဝ်ႊၼႆႉ တပ်ႉသိုၵ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႈ တပ်ႉၵွင်ၶမယ 423 တင်း 424 ႁုပ်ႈယိုတ်းဢဝ် ၸဵမ်မိူဝ်ႈ ပီ 1991 ၵူၺ်းၵႃႈ ဝၢႆးၼၼ်ႉၶိုၼ်းပၼ် ၵူၼ်းမိူင်း ၽုၵ်ႇသွမ်ႈႁဵတ်းၵိၼ် ၼိူဝ်မၼ်းယူႇ သေတႃႉ ဝၢႆးလင် 2010 ၼႆႉမႃး သိုၵ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႈ ႁၢမ်ႈတပ်ႉဢမ်ႇပၼ်ၵူၼ်းမိူင်းႁဵတ်းၵိၼ်ယဝ်ႉလႄႈ ၵူၼ်းမိူင်း ႁူပ်ႉတၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇဝႃႈၼႆ။
ဢူးၺီႇႁၢၼ်ႇ ၸဝ်ႈတီႈလိၼ် ဢၼ်ၺႃးႁုပ်ႈယိုတ်းၼၼ်ႉ လၢတ်ႈတီႈ DVB ဝႃႈ “ တီႈလိၼ်ၼႆႉ ပဵၼ် တီႈၽုၵ်ႇသွမ်ႈႁႃၵိၼ် လဵင်ႉတွင်ႉႁဝ်း၊ သင်ဢမ်ႇမီးၸိုင် ႁဝ်းၵေႃႈ မိူၼ်ဢမ်ႇမီးသၢႆၸႂ်ယဝ်ႉ။ တီႈလိၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ၸဵမ် မိူဝ်ႈပၢၼ်ပူႇမွၼ်ႇၼၢႆးယႃႈ ႁဝ်းႁဵတ်းမႃးၶႃႈလူး။ ပီၼႆႉ သင်ဝႃႈၶဝ်ဢမ်ႇပၼ်ႁဝ်းၶႃႈၽုၵ်ႇသွမ်ႈထႅင်ႈၸိုင် ႁဝ်းၶႃႈဢွၼ်ၵၼ် ထူပ်းတၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ ၵၼ်မူတ်းၶႃႈယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈၼၼ်လႄႈ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင်ၶဝ် လူင်းၵူတ်ႇထတ်းတူၺ်းပၼ် ၽွင်ႈၼႆသေ ၸင်ႇႁူမ်ႈၵၼ် ၼႄၵၢင်ၸႂ်ၶႃႈ” ဝႃႈၼႆ။
တီႈလိၼ်ၵူၼ်းမိူင်း ဢၼ်တပ်ႉသိုၵ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႈ ႁုပ်ႈယိုတ်းၵႂႃႇၼၼ်ႉ ၾၢႆႇတူၵ်းတၢင်း သဵၼ်ႈတၢင်းလူင် တူၼ်ႈတီး -လွႆၵေႃႇ တင်းမူတ်း 1,900 ဢေႊၶိူဝ်ႊ။ ၾၢႆႇဢွၵ်ႇတၢင်းလူင်သမ်ႉ 500 ဢေႊၶိူဝ်ႊ။ ၵဵဝ်ႇၵပ်း လွင်ႈၼႆႉ ၵူၼ်းမိူင်းတႅမ်ႈလိၵ်ႈ တၢင်ႇထိုင်တၢင်းၼိူဝ် ၵူႈၸၼ်ႉၸၼ်ႉယူႇၵေႃႈ ဢမ်ႇလၢၵ်ႇလၢႆးသေ ဢမ်ႇမီးၵၢၼ်တုမ်ႉတွပ်ႈ သင်မႃးလႄႈ ၸဝ်ႈႁႆႈ ၸဝ်ႈၼႃး ၸင်ႇဢွၵ်ႇၼႄၵၢင်ၸႂ်ၵၼ်မႃး ဝႃႈၼႆ။
ၵူၼ်းမိူင်းၸႄႈဝဵင်းသီႇသႅင်ႇ ဢၼ်ဢွၵ်ႇၼႄၵၢင်ၸႂ်သမ်ႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈပွၵ်ႉႁူဝ်ၶႆး(ၼွင်လူင်)၊ မျႃႉၵၼ်ႇတႃႇ၊ သီရိ၊ ဢွင်ႇ ၶျၢၼ်းတႃႇ၊ ၵွင်းမူးၽိူၵ်ႇ၊ ထီးမၢၼ်ႈလႄႈ ပွၵ်ႉႁေႃၸၢၼ်း ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။
ဢၢၼ်ႇယဝ်ႉႁူမ်ႈပၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင်တီႈၼႆႈ