ၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးလႄႈၾိင်ႈငႄႈတႆးဢိၵ်ႇ ၵူၼ်းမိူင်းၵဵင်းတွင်း ႁူမ်ႈၵၼ် ၸတ်းပၢင်ၶုၵ်းထူပ်း ဝၼ်းၵိူတ်ႇၶုၼ်သၢမ် လေႃး ၶွပ်ႈတဵမ် 1004 ပီ တီႈဝၢၼ်ႈပႃႇသႃ ဝဵင်းၵဵင်းတွင်း ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၼၢႆး ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်း ။
ပၢင်ပွႆးဝၼ်းၵိူတ်ႇၶုၼ်သၢမ်လေႃးၼႆ့ၸတ်းမိူဝ်ႈ ဝၼ်းတီႈ 02– 07 /02/2019 လိူၼ်ၵမ်လွင်ႈ 13 ၶမ်ႈ ထိုင်လိူၼ်သၢမ်မႂ်ႇသၢမ်ၶမ်ႈ။
ၼႂ်းပၢင်ပွႆးၼႆႉ မီးပၢင်တၢၼ်းၶဝ်ႈၼမ်ႉတၢင်းၵိၼ်ထိုင်သင်ၶၸဝ်ႈ၊ ပၢင်မူၼ်ႈၸႂ်တၢင်းၵႃႈၾိင်ႈထုင်း၊ ၽဵင်းၵႂၢမ်း ပၢၼ်ၵဝ်ႇပၢၼ်မႂ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉ၊ လိူဝ်ၼၼ်ႉမီးၽူႈႁွင်ႉၵႂၢမ်းၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇ မႃးလဝ်ႇမူၼ်ႈပၼ်ၼႂ်းပၢင်ပွႆး။
ၼၢင်းသႅင်မၼ်ႈ ၵူၼ်းမိူင်းၵဵင်းတွင်း လၢတ်ႈဝႃႈ “ ႁဝ်းၶႃႈၵမ်ႈၼမ်ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ ပေႃးၸတ်းပၢင်ပွႆးလူႇတၢၼ်းၸိူင်ႉ ၼႆၸိုင် ဝၢၼ်ႈမိူင်းတေၶိုၼ်ႈယႂ်ႇၵတ်းယဵၼ် ။ တင်ႈတႄႇၸတ်းႁဵတ်းပွႆးလူႇမႃးၼႆႉ ႁဝ်းၶႃႈၵေႃႈႁၼ်ဝႃႈ ဝၢၼ်ႈ မိူင်း ၵေႃႈၵတ်းယဵၼ်မႃး ႁႃၵိၼ်ငၢႆႈမႃး ဢမ်ႇမီးလွင်ႈသုၵ့်သင်ၶႃႈ ” ဝႃႈၼႆ။
ယိူင်းဢၢၼ်းဢၼ်ၸတ်းပၢင်ပွႆးၼႆႉ ႁႂ်ႈပဵၼ်ၵၢၼ်ႁဵတ်းတႃႇၼတၢင်းလီၼႃးမုၼ် ၸႅၵ်ႇဝၢၵ်ႈၵုသူလ်ၸူးထိုင် ဝိၺၢၼ်ႇၶႂၼ်ငဝ်း ၶုၼ်သၢမ်လေႃးလႄႈ ၼၢင်းဢူဝ်ႈပဵမ်ႇ။ ႁႂ်ႈပီႈၼွင်ႉတႆးတီႈၸမ်တီႈၵႆလႆႈမႃးႁူပ်ႉထူပ်းမိုတ်ႈၵိုဝ်း ၸမ်ၸႂ်ၵၼ်၊ ႁႂ်ႈမၢဝ်ႇသၢဝ်တႆးမေႃႁၵ်ႉၵၼ် မၼ်ႈၵႅၼ်ႇၼႅၼ်ႈၼႃ ၊ ႁႂ်ႈႁၵ်ႉၵၼ်မိူၼ်ၼင်ႇၶုၼ်သၢမ်လေႃးလႄႈ ၼၢင်းဢူဝ်ႈပဵမ်ႇ ဝႃႈၼႆ။
ဝဵင်းၵဵင်းတွင်းၼႆႉ ယူႇၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၼၢႆး ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်း လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႈ ယုၵ်ႉပဵၼ် ၵိင်ႇၸႄႈဝဵင်း မိူဝ်ႈပီ 2010 ။
ပိုၼ်းၶုၼ်သၢမ်လေႃး ၼၢင်းဢူဝ်ႈပဵမ်ႇ ၼႆႉ ၶူး သ ၶ ႁ ႁိုဝ် ၸၢႆးသႅင်ၸိုၼ်ႈ ၽူႈထတ်းလိၵ်ႈ ၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ (သဵင်ႈၵမ်) ယၢမ်ႈတႅမ်ႈဝႆႉဝႃႈ – ၸွမ်းၼင်ႇၸဝ်ႈပၢႆးပိုၼ်းလၢႆလၢႆၸဝ်ႈ မွၵ်ႇလၢတ်ႈတႅမ်ႈဝႆႉၼၼ်ႉ လိူၼ်သၢမ်မႂ်ႇ 3 ၶမ်ႈ ၊ ပဵၼ်ဝၼ်း ၶုၼ်သၢမ်လေႃး + ၼၢင်းဢူဝ်ႈပဵမ်ႇ ၊ ဢဝ်ႁဵတ်းဝၼ်းတၢင်းႁၵ်ႉတႆးၵေႃႈလႆႈ ။ ၶိူဝ်းတႆးဢမ်ႇ တၢပ်ႈယိူင်ႈႁဵတ်း ၸွမ်းၾိင်ႈထုင်းဝၼ်းတၢင်းႁၵ်ႉၶွင်မိူင်းဝၼ်းတူၵ်း (ဝၼ်းဝႃးလဵၼ်းထႆႊ) လိူၼ်ၾႅပ်ႊၿိဝ်ႊရီႊ 14 ဝၼ်း ၵူႈပီၼၼ်ႉ – ၼႆယဝ်ႉ ။
ပိုၼ်းၸိူင်းၶုၼ်သၢမ်လေႃး ၼၢင်းဢူဝ်ႈပဵမ်ႇၼႆႉ ၸိုဝ်ႈယႂ်ႇလိုဝ်းလင် ၼႂ်းဢပုမ်ႇတႆးႁူဝ်ၼိုင်ႈ ။ ယႂ်းႁိုၼ် ၽိုၼ်ပပ်ႉ ၶုၼ် သၢမ်လေႃးၵဵင်းတွင်းၼႆႉ ယၢမ်ႈငိၼ်းဝႃႈ ၶူးမေႃလိၵ်ႈ တႆး ၼၢင်းၶမ်းၵူႇ (လုၵ်ႈယိင်းၸဝ်ႈၵၢင်းသိူဝ်) ပဵၼ်ၵေႃႉတႅမ်ႈဝႆႉ ။ ပဵၼ်ပိုၼ်းၸိူင်းတၢင်းႁၵ်ႉသဝ်ႈမွင်ၽူဝ်မၢဝ်ႇမေးသၢဝ်မိူင်းၼိူဝ်မိူင်းတႂ်ႈတၢႆၽၢတ်ႇၵၼ် ၊ သမ်ႉလႆႈႁၼ်ပႃး လွင်ႈယူႇသဝ်းၵိၼ်သၢင်ႈ ၊ ၾိင်ႈႁိတ်ႈႁွႆးတႆးမိူဝ်ႈႁူဝ်ပၢၵ်ႇပီပူၼ်ႉမႃး။
ဢၢၼ်ႇယဝ်ႉႁူမ်ႈပၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင်တီႈၼႆႈ